Musafiri odanişi kodobik’rexi. Na moft’i ndğa şk’ule Lazi yonetmeni İlkay Nişancişi belgesel filmi ‘Bir yudum Bekleyiş’ o3’ires. Lazepeşi xaçka do oskedinu muç’ote gondunu o3’iramt’u. Masumani ndğa ‘Horona Davet’ gecesi miğut’es. Balansi yoxo cedveri muzikholi.
Etkinluğepe golobit’oçiti Refik’e şk’ala ok’ok’ateri na p’aten dulyapeşi komebisinapitu. Biroli şk’uni ti ağani albumişi içalişamt’u. Na xenan mahalle a do3’ulva İsta’anboluri mahalle on. Do3’ulva çarşi muşişa k’ata ç’umanişi cari eç’opinuşa bulur ‘t‘aş furunişa’.
Ham mahalle, Biroli do Refik’eşi ocaği ti guri do şuri şk’imişi oxelu mvonz’inu. 3’oxlenuri İst’anboli pxer doma3’oner. Eminonişa gzalineri, Taksimişa vit’i t’ek’ik’eşi malet’u. Haliçi dost’uresares, akra muşi yeşili svalepe doyes. Galata do Haliç’i xinci mebogzala gobulurt’i.
İst’anboli hak’u mskva ort’uyi?
Ar sva heko na sk’udunan k’oçepe te msk’va iyen.Ma hust’eraşa Haydarpaşa-Pendik tireni hat’işa gale soti va mişk’ut’u. Huy Eminoni, K'arakoyi, Balat’i, Haliçişi akra, Taksim meydani, İstiklal caddesi, hako na sk’udunan şurepe st’eri gomilvapun aşk’va.
İst’anboli lazepe şk’ala kai doma3’onen. Oroperi Refik’e do biç’ina muşi Şina şk’ala ndğalepe golomilams. Şina’şi nandidi do p’ap’u komoxt’es Lazonaşa. Nandidi muşi şk’ala osinapu ozi3inu do dest’ani oz’it’ute va bizğer.
Biroli şk’unişi ağani albumi p’ri gamaxt’a dobiyuci. Ucepe elemakçanu. Edo himu na golilu 3’ana na n3’orupe gomaşinasi xolo guri emampen. Ham ‘Kçini k’oçi’ laz muziğişa gale mutu derdi vazdumsu, ham kaina. Ar k’uşxe modvalate sum 3’ana na gulurt’u eveluri dervişepe st’eri na gulurt’u ndğalepe komşun.
Huy ham ocaxi, Balat’i na goşk’adguns ham eveluri İst’anboluri oxori nomsk’un Biroli şk’uni. Seri do ndğaleri mezmoneri t’rağuderi sk’udun.
Ar ndğa oxvo3’onanen Lazepe, Birol Topaloğli mi oren mi ort’u. Him ora beçi leba diyasen... Şk’u ar şuri ğormot’i emiçopanu şk’ule gomaşinanen, mi oren.
Ma, şk’uni şik’uleni Lazepe şeni Biroli şk’uni şk’ala komebisinapi. Tkvati 3aditu ham roportaji.
Oroperi Biroli, ‘Horona davet’ oxoronuşi Ç’anda İst’anbolişa moft’i do var mancurani ndğa ort’u. Ma si ‘derlemeci’ do ‘ yorumci’na ore mişk’ut’u. İrote kemençe do t’ulumi xe dok’açeri maz’it’i do haşo k’ai t’ulumi na oç’andrinamt’i va mışk’ut’u. A k’ale zade bixeli mancura k’ale ti gomsk’udi. Haşo t’ulumi oç’andrinu muç’o iyen?
Ma berobaşen beri t’ulumi nena obşa xazi mayen. Şk’uni çoyi t’ulumci var ort’u ma bere bort’işa. Mara ç’andapes ti t’ulumi var ort’uk’oti var iyet’u. Nosi na var uğun bazi xocape ‘t’ulumi cunaxi on, çemane cunaxi on’ dei p’anda k’oçepe şk’uni vaazi meçamt’es. Nak’u vaazi meçes k’oti t’ulumi nena va gondunu. T’ulumcepe mboli na var ort’u şeni a svas kok’obik’orobituk’o t’ulumci var iz’iret’u. Kobz’irik’oti va mebaşk’umt’itu.
İst’anbolis ti p’ot’e var iz’iret’u t’ulumci. Ma ti bisimadi çi ham t’ulumi mati kodobigura do ok’obik’orobatu boç’andrina. T’ulumi ma şk’imi şeni do manebrape şk’imi şeni dobiguri. Arti ağani na digurams berepes memo3’edan do şk’mde diguran ma. T’ulumcepe vorsi va dodumt’es. Mektebi na it’ut’es berepe sazi do gitari st’eri çkvapeşi enstrumantepe oç’andrinamt’es. Ma ti universite sazi boç’andrinamt’i.
Ar viduşuni çi k’at’a kulturişi mabirape (şarkıcılar) mupeşi enstrumantepe geleçamt’es koxobo3’oni. Haşote t’ulumi oç’andrinu kocebiç’i, ham osimadute.
Ma Lazonas golapes İsinapes şk’uni eveluri k’aidepe şeni gobuk’ap’amt’işa t’ulumi oç’andrinu şeni fursat’i ti mayet’u. 3’oxlenuri t’ulumi k’aset’epe 3oxlenluri t’ulumcepe obşa vişk’inapun. Heşeni k’at’a t’ulumcişi vrosi stili muşi emiç’opapun. Hus şk’imi stilite voç’andrinam. Mara ma him didi t’ulumcepeşa na dobiguri irote gobişinam. T’ulumi nena hini şinaxes. Nak’u cazi3ek’osti him didi t’ulumcepe huyneri ndğaşa t’ulumi nena doşinaxes.
Husteraşi k’ule t’ulumi nena oşinaxu şeni opşa dulyape go3’omizunan!..
Hustineri na bognamtu Lazuri birapape mog3’ondruni?
Ma mişk’un çi ağani berepe lazepeşi birapa şeni vrosi dulyape ikuman. Guri parpaleri berepe na oren mişk’un. Turketis do kainaşi dixas, birapape na ikturen st’eri Turketişi do lazepeşi birapape ti ikturen. Açkva lazepe xvala Lazonas va sk’udunan. Na sk’udunanpe ti mupeşi kultura kai va şinaman.
Şk’imi muzik’aşi şansi ma na bikum lazuri birapape apiçi lazuri muzik’as numgvas. Muşeni? Ma hininepes, Lazona, İsinape, golape na govuk’apam şeni. Na vikum birapa am3ika lazuri birapapes numgvas.
Na golilu tutape, Didou Nanaşi besteci Nana Belkania şk’ala kiz’iritu. Ağani albumi Didou nana ar duet’i te himışk’ala ok’ateri ar daa dot’rağuditu. Nana şk’ala muç’o iz’iritu mupe ok’irtitu?
Ma iptineri albumi şk’imis Didou Nana birapa cedvapu guris govindvisi ham birapa şeni govik’itxi. Turketis na sk’udunan kortu muzisyemepe, mabirapes buk’itxi. İrik anonymi ya mi3’ves. 3’oxlenuri a plaği bz’iri dort’u. Heko ti xalxuri nç’arumt’u. Mara albumi şik’ule Tiflisişa bidi. Heko mitonpek Nana Belkania şi oren tkves. Mitonpek ti xalxuri oren tkves. Mtini ognapu şeni Nana Belkania gobik’itxi. Mosk’ovas sk’udun ya mi3’ves. Hemora şik’ule (1997/98) Nana Belkania oz’iru şeni obşa biçalişi. 2007 Kundura tuta, Mosk’ovaşen komoxt’u. KALAN-Muziğişi Hasan Saltık’i memişvelu.
Nana Belkania ma mi3’uçi, Didou Nana birapa xalxuri var ort’u, şk’imi birapat’u. Ma muzikoloği na var bort’i şeni si ham birapa va gaxenen mi3’ves. 1985’i 3’ana ham beste u dort’u.
Şk’imi ağani albumis himu uk’oren st’eri moderni enstrumantepe şk’ala duet’i dop’itu.
Xasan Helimişi bozonta Nerima Xelimişi şk’ala kiz’iritu. Nerima baba muşi na memişk’ves eserepeşi becit’oba kuşk’uni? Ham lazi oxorz’a Lazuri nena do xaçk’aşi derdi zdumsi?
Ma Narima Xelimişi şk’ala Batumi biziritu. Narima Helimişi ti Batumis na sk’idun oxorişa vidi. Lemşite na ikums resimepe mo3’iru. Helimişi şuri na şinaxumt’u koxobo3’oni. Him ceşveri resimepe muşi va gamaçamt’u.’Baba şk’imi haşo miçidu ‘ya mi3’u.Hamtepe bognisi guri memabşu. Çetini osk’edinu muşi ort’uk’oti resimepe va gamaçamt’u.
Ma cur tane muşi toli kocebdvi, va maz’it’et’u. Himuk ti na mog3’ondrun cur tane keç’opi mi3’u, komomçu. Ma ti resimi şeni var mara sk’ani şeni meşvelu guri miğun vu3’vi. Do m3ika komevuşveli. ‘Ma, babaşi mezare şeni cenç’areri ok’obiğam, ham na momçi ti ek’evun3xvare’ mi3’usi tolepe mabşu do mabgarinu...
Birol Topaloğlu
Ma oxori şk’imişi studyo t’ulumi oç’andrinu şeni mixenaput’u. A p3adi. İzolasyoni p’i şik’ule do3’ulva dolozit’upe (k’ayit’epe) şeni sistemi cebdgi. Ham sistemi obşa profesyoneli va ren. Mara obşa dulyape vikum. Ar tane xoronişi k’aset’i mixenapun, Şükrü Parlağişi. Himuşi k’ap’ula dest’ani k’aset’i oxenapu guris miğun. Do xolo ağani berepe demo-k’ayit’i oxenu şeni studyo maxmarasen.
Cenci muzisyenepe muperepe u3’vare?
Ağani berepe şeni eni becit’i na oren ‘eni vrosi ma vore, şk’imda vrosi miti va ren mo it’urt’an. K’at’a mabirapeşi (müzisyenin) stili o3’edan. Obşa içalişan. İrote diguran. P’ot’e cinci nişi (kökenini) p’ot’e na moxt’es sva, p’ap’u do nandidi nişi mo giç’ondrinet’as. Lazepeşi muziği oxenu guris uğunanuna diguran, lazepeşi kulturi diguran!
Muziği sk’ani ikumt’aşa ti dulyape sk’ani mvonzinamt’aşa ti sk’udurt’aşa ti ar nosoni Lazi na ore mo3’iramtu. Memleçet’işi ham çetini ndğalepe Lazuri aydinepe mu dulyape go3’uzunan ?
Lazepe maartani dulya nişi Turket’işi do Kainaşi dulyape oxo3’onu naşk’van do mupeşi dulya nişi oxvo3onan. Mupeşi dulya kultura nişi oren. Ar k’oçi ti muşi şa na moxt’upe var oxvo3’onaşa çkar mutu iyu var oxvo3’onas... Nosoni Lazi kultura muşişi do çkvapeşi kulturişi derdi na zdums k’oçi ren.
Etniği muziği mteli Kaina ar didi dulya oren. Memleçet’i şk’uni becit’oba muşi var oxi3’onen. Si mu it’ur?
Ma visimader çi et’niği muziği mteli Kainas becit’oba muşi var ignapen. Turket’is ti hişo on. Muya şeni. Mteli Kainas çk’va do çk’va kulturepe şeni k’ai politik’a va ren. Politik’a na ikums k’oçepe va oxvo3’onaman çi ar kultura gondunasi manjurati gondunasen. ‘Kainas ar pukurite dixa var iven.’ Him oras iri gondunasen. Çk’imi şeni ham p’eyat’i politik’a Kaina oçodinams. Muç’o ekolojiği denge ok’ixu st’eri. K’oçepeşi kultura denge ok’ixu.
Lazuri muziği ikumt’aşa dulya mvonz’ini. Cenci muzisyenepe şi xoca diyi. Hini coputxini. Aşk’va ar k’ollekt’ifi muziği ar lazuri muzik ensemblesi megomsk’un. Na mulunu 3’anape şeni mupe nozmor?
Ma ham lazuri birapas ceboç’isi ağani berepe şk’ala ceboç’i. Ham lazi berepe kultura nişi şi derdi va zdumt’es. Populeri birapa vorsi dva3’ones. Heşeni şk’imi şk’ala oç’andrinu va naxondines. Him ora bere t’es. Mişk’un çi ora moxt’as oxvo3’onanen. Ma ar didi grupi ce3’opxu guri miğun. Didi Grupi osk’edinu k’olayi va ren. Ar ti Lazi oanna mebğuritu!
İst’anbolişa moft’i do var, osk’edinu sk’ani dulyape sk’ani meb3adum. Bizğaşa mesinapu ok’ok’ateri dulya oxenu kocemoz’ut’u. İst’anboli tkvani şk’ala, Si, Refik’e do bere tkvani Şina şk’ala msk’va oren. Huy cebinç’itxam, İst’anboli hak’u msk’va ort’uyi?
İst’anbolis metropolepes, n3a do tutas va 3aduman. A mcas va 3aduman. İst’anboli zuğaşi cin ulunan zuğas va 3aduman.Obşa msk’va noğa oren o3’ombilu şeni k’oçepe taket’i var uğunan. Şk’u a cur 3’anaren çi dulyape şk’uni cema3’opxes. Sk’ani sterepe şk’ala ok’ovimç’eşert. Musafiri maşinaxenan. Masinapenan. Heşeni ağani ağani karti karti viçinamt. Kartikartişi msk’vanoba mazinan...
Him msk’vanoba skidalati mskva ikums. Gulurt’aşa ti mskva şeyepe gazi
N3aşa ext’are!
Dulyape moganz’inas. !
Na ognare negetifi mutonpe uci mo meçam.
Na cerer gza mapxaşi ndğalepe moyiğasen.
Lazuri muziği şk’ala osk’edinu do t’ulumi oç’andrinu megomsk’un.
Heşo vari?
Ğormot’i goxelas.
Lazepes ti nosi meças!.
Selma Koçiva
Mayisi ndğa (1 mayıs) 2007
İst’anboli-Balat’i
Bu Yorumu Feed ekle
Yorumlari Göster/Kapat
Yorumlari Göster/Kapat
