Arşiv Makaleler Timur Cumhur

Leksi do Skidala(Şiir ve Yaşam) Yazdır E-posta
Timur Cumhur   
13.05.2007 I 20:26

Nedir şiir? Şiir için birçok şair tanımlama yaptılar. Şair olmayan insanlarda güzel şeyler söylediler. Kimi "yüreğin sesi", kimi de "güzel sözlerin ruhu" dedi. Ve de buna benzer çokça tanım yapıldı. Yüz yıllar geçmesine rağmen şiir nedir öğrenemedik. Bin yıl geçse de şiirin gerçek tanımını bulamayacağız. Çünkü insanlar için şiir aynı değildir. Aynı okuruz fakat aynı anlamayız. Bu yüzden şiirin tanımı her insanda saklıdır. Ben şimdi şiirin tanımı böyledir diye bir şey desem yanlış olur. Ama yinede kendimce bir tanım vermek istiyorum. Benim için şiir; "Edebiyatın çiçeği, çiçeğin aşkı, aşkın sesidir."

Şiir kendiliğinden gelmez. Şairin yüreği ve beyninin sıcaklığında yaşar ve pişer. Ne zaman yazılırsa ya da ne zaman okunursa şiir olur. Şiirler insanların hayatını, insanların aşkını, insanların insanlığını yansıtır. Bu yüzden şiir ve insan birbirleri içindir. Şiir hayallerimizdir, özlemimizdir. Acımız, sevincimiz ve göz yaşımızdır. Şiir çocukluğumuz ve rüyâlarımızdır. Şiir kardeşlik ve güzelliktir. Savaştır. Kötü insanlara sunulan tembih mesajıdır. 

Şairler şiir yamayı sever ve mutlu olmak için yazar. Ama sadece kendi için yazmaz. Hayat ve insanlar için yazar. Büyük şair Nâzım Hikmet'in dediği gibi; "Gerçek şair kendi aşkı, kendi mutluluğu ve acısıyla uğraşmaz." Birde Cahit Sıtkı Tarancı Derki; "Şair ister sevgilisinin servi boyundan, ister bir savaştan, isterse mahallesinin yoksulluğundan söz etsin, kendi bileceği iştir, yeter ki her şeyden önce şiir yazdığını bir saniye bile hatırından çıkarmasın." Bu sözlerden çok şey anlayabiliriz. Şiir için ne desek bitmez. Bir başka zaman yine  şiir ve şiirin güzelliklerinde buluşmak ümidiyle. Şiir gibi hayatımız olsun.

Muren leksi? Leksi-şeni dido şairepe coxo gedves. Şairi navaren k'oçepekti, leksi-şeni mskva ondipe tkves. Ar mitxani "gurişi nena", ar mitxaniti "mskva tkvalapeşi şuri" tkvu. Edo aşo dido coxope gedves. 3'naoşipe miqilu do xoloti leksi muren varmagures. Şilya 3'anati içodazna leksişa  mtini coxo varmaz'irenan. K'oçepe-şeni leksi ar varen. Mengaperi vikitxupt mara mengaperi varmevagnept. Emuşeni leksişi coxo k'at'a k'oçepes şinaxeriren. Man a3'i leksişi coxo  aşoren yado ar mutu ptkvana variqven. Mara xoloti  çkimebura ar coxo meçamu minon. Çkimi-şeni leksi; "mç'aralobaşi pukiri, pukirişi qoropa, qoropaşi nenaren."

Leksi muşebura varmulun. Şairepeşi guri do kunişi t'u3alobas molaxen do igiben. Mundez niç'aruna vana mundez itkvuna leksi iqven. Leksepek; k'oçepeşi skidala, k'oçepeşi qoropa, k'oçepeşi k'oçobamuşi zopons. Emu-şeni leksi do k'oçi artik'ati-şeniren. Leksi; ozmonu-çkiniren. Gonç'ela-çkiniren. Ç'vini-çkini, xeloba-çkini do çelamure-çkiniren. Leksi, beroba-çkini do izmocepe-çkiniren. Leksi; cumaloba do mskvalobaren. Ok'ok'idinuren. P'at'i k'oçepeşa naniçen k'aobaşi çinaduren.

Şairipek leksi oç'aru qorups do xeloberi skidu-şeni ç'arups. Mara xvala  ti-muşişeni varç'arups. Skidala do k'oçepe-şeni ç'arups. Didi şairi Nazım Hikmetik Zopons; "Mtini şairi muşi qoropa, muşi xeloba do ç'viniten variboden."  Arçkva Cahit Sıtkı Tarancı zopons; "şairik unonna qoropelimuşişi ginz'e t'anişen, unonna ar ok'ok'idinuşen, unonna oput'emuşişi fuk'aralobaşen ç'aras. Muk nauçkin ar dulyaren, mara k'at'a ondişen 3'oxlendo leksi na ç'arups vargoç'k'ondas." Edo aya tkvalapeşen dido ondi kovoxo3'onupt. Leksi-şeni mu ptkvana variçoden. Arçkvaneri oras xolo leksi do leksişi mskvalobapeten koviz'iret. Leksi stei skidala miğutan.

Nanape-şeni ndğa komoxtu. Mara miçkinan k'at'a ndğa nanapeçkini-şeni şaneriren (kutludur). Xoloti  nana-çkimi do iri nanape-şeni napç'ari ar leksi oçukare (hediye) dop'a.


GURİ ÇİÇ`K`U NANA

Mu k`vina vargugaçedinu qona,
K`apu`la k`ele elagiskidu 3`ana,
Dixç`ini do xolo vardugaçk`inden,
K`ap`eti xe skanis gogixta nana. 

Nisa moxti p`ulyaşi oput`eşa,
Damt`ire do mt`irişi oxorişa,
Arçkvati aş teği berepe ordi,
Tangrik xela mekças guri skanişa. 

Ont`ule, oxori, qonaşi dulya,
Dopaminon yado varz`iri dunya,
Şuri na komomçi şuri skanişen,
Arçkva guri skani momçap gyozgiya. 

Puci na çvalupti limci, çumani,
T`kumerti dulyaren çkimi dermani,
Mtxiepunas na k`vati dişk`ape,
Muç`oşi t`irupti gza entumani. 

Do3`ili qurz`eni, mjolipe pat`xi,
Ar 3`ana pekmezi vardopa vart`k`vi,
Pekmezi do kyumepe çkin vimxort`taşi,
Sin xolo siniten lazuti şat`xi. 

Vardugaçk`indeni şurimşine nana,
Vardogibağu Ek`o mtxiepuna,
Arçkva pirinconas içalişepti,
Xoloti gorupi çançaxepuna. 

A3`ineripe varenan skani stei,
Mu meci uçkinan mu ti noderi,
Skani stei gyari nam nisa iqips,
Gyari varaxvenenan nostoneri. 

Kalatiten t`iri monk`a 3`anape,
Domi3`vi k`ai, pat`i, mskva nenape,
Ham dunya do emk`eleti ixielas,
Skani stei guri çiç`k`u nanape.
 

Guma 2001

Timur Cumhur
 
NOT : "P`ulya" Akçakoca'da  yaşayan bir (aile) sülaledir.. 


Timur Cumhur
Yazar Hakkinda:
Yorum (2)add comment

megrelazi said:

3'anas 365 ndğa "nanapeşi ndğa" oqvumu do oşinu unon, 3'ori skidalas. Mara, ağneburi ora-çkinis na-işinen steri kianas ar doxmeloba meçkineri skidala ozdimu do otiruten mek'limeri ko-voret. nanape, aşo mk'ule ndğaşi qoropaten ko-moğerdunan xolo-ti. akoni mtini, nanape şinua şeni meçkineri ar doxmeli ndğaşi beciti-muşi na-ren. Timuri-çkimi, si na-giç'arun am leksi-ti beciti-muşi k'ala, gurişen mono3'ipxe memskvaneroba motirups. Şana giğut'as ç'e cuma, şana bedi-skanis ! ma-ti mteli nanapes mebumçinap : "nanapeşi ndğa" mogaşanan, nanape ! ar leksi-ti ma miğun, nana do baba şeni...
NANAŞA DO BABAŞA
ar k'oçis mu onç'elun,
muşi nana-babaşa ?
ğala ğula var-itkven,
zimi, 3'ini var-tkvaşa
çxoro tuta do vit dğa
n3'oru, ser’ dotanaşa.
xaçkus, mbelus, nobargus…
nanak : mteli mskvanaşa.
mogamus dp moğamus…
korba z'ğala, mgvanaşa.
kimoloburi dulia
meçkineri babaşa
ğula var-i3'k'omilen,
guri nimk'asen epşa
epşa diç'vinen guri,
ar xilafi nenaşa.
qali var-geliktinen,
babaşa do nanaşa.
p'at'i ko-dva3ones-na,
gur’ gobundva manişa.
"p'at'i var-doga3'onan
e nana-baba varşa" !
şuri, guri mextima
am didi qoropaşa !
tkvan p'ote na-var-ktirumt
var-ktirumt, kianaşa !
gemoz'in babaş' şana
oxo-, coxo, kionaşa !
gemoz'in; nanaş'nena
t'u3a gur' / lo3a mjaşa
qoroper' nana-baba;
ixelit, extit n3aşa !...
Lazeburi mskvanobapeten skidala giğut'an ! * ANk'E
 
Şikayet et
Beğenmedim
Beğendim
2007-05-15 00:00:47
Oylama: +0

lord said:

tutamuru3xi nana skani do irri nanapeşen mu peri kai leksi konoç'ari doren.nanapeşi ndğas ar pukiri steri gurepeşi doloxe kogon3'k'u.

şiir konusunda bende bir kaç derin söz etmek isterim. ŞİİR ÖZGÜRLEŞMEYE ÇAĞRIDIR,
DÜNYAYI DEĞİŞTİRMENİN BİR ARACIDIR..
“Şiir ölenin yanı başında, aynı zamanda zaferlerin öncüsüydü; .
Yalnızlığa arkadaşlık etti.
Bahar gibi tomurcukları vardı;
Ateş gibi yandı,kar gibi serin ve aydınlıktı;
Elleri , parmakları ve yumrukları vardı;
Hedefe atılan mermilerden daha hızlı ve yaralayıcı idi,
Kalelerden daha sağlamdı ve de köklerini insanoğlunun yüreğine daldırdı..”
Şiir insanlığı dayanışmaya, paylaşmaya, kardeşliğe, eşitliğe, onurlu yaşamaya ve bütün bunları kazanmak için mücadeleye insanı çağırır.İnsanın en eski eğilimi şiirdir.Dini törenler ve dualar şiirden doğmuştur. Şair şiirleri için yaşar ve şiirleri için savaş verir, bir şair için kazanılan en büyük ödül halkın şairi olmaktır.Yaşam toplumsal kurallardan(yasa) daha önemlidir.Ozan örgütlü toplumsal kimliğe göndermeler yapar. İnsanı var eden erdemli toplumun genelidir. Şairler sanatçılardan halka daha çok yakındırlar ve halkı temsil ederler şair halktan aldığı güçle halkı temsil etme yetkisi nedeniyle kolektif bir kimliğe sahiptir. “Şairlere yol gösteren yıldızlar, mücadele ve umutlarıdır.” Tarih boyunca şiir hep kavganın içinde olmayı başardı.Bu yüzden şiir egemen despot düzenlerin, gericiliğin bağnazlığın kol gezdiği yapılarda, devamlı ilerleyen, yenilenip gelişen hayatın yanında yer almıştır.

ŞİİRLER HER NEREYE YAZILIRSA YAZILSINLAR HEP BİLİNÇLERE KAZILDI..
Binlerce insan şiirlerini kağıtlara, mermerlere, duvarlara, anıt taşlara, kanla, mürekkeple, tebeşirle mızrağın ucu kadar sivri sözcüklerle kazıyıp yazdı durdu.Şiir egemenlerin ve tacirlerin hesap defterlerinde hiç yer almadı.Emekçi halk şiirini ve şairini yüreğinde taşıdı. Bu yüzden şiirin yüzü hep ileri dönük olmuş ve tarihten de hiç kopmamıştır. “Şiir şarkı ve berekettir”.Geçmişten günümüze Krallar, padişahlar, diktatörler, halk ozanlarını, şairleri zorbaca yöntemlerle susturmayı ortadan kaldırmaya çalıştılar. Şairler baskı ve zulümlere karşı hep cesurca direnerek geri adım atmamışlardır.Şairlerin bu direnişi şiire bir başka güzellik ve mücadele hırsı yaratmıştır.
Yerin yedi kat dibindeki ocaklarda, toprağın içine dimdik galerilerde çalışan maden işçileri, elleri nasır ve yarık içinde kuru bozkır topraklarında karasaban süren çiftçiler, hırçın denizlerde ekmek parası için ağ çeken balıkçılar her daim ellerini yumruk yaparak sesine ses katan soluk veren emekçiler şairlere yüreklerini açtılar.Şiir bu yüzden burjuvazi tarafından hep muhalif görülerek susturulmaya yasaklanmaya alışıktır Şiirler yüzyıllar boyu ağızdan ağza taşındığına göre, ŞİİR; sosyal paylaşımın vazgeçilmez bir parçası olduğunun gösterir.

“Şiir kahramanlarını kutlar, haklarını savunur,azizlerini taçlandırır, ölülerini ise ağıtlar yakarak uğurlar.”
.

yüreğine sağlık..


 
Şikayet et
Beğenmedim
Beğendim
2007-05-14 20:04:36
Oylama: +0

Yorum yaz
Yorum yazabilmeniz icin sisteme giris yapmalisiniz.

busy




Reddit!Del.icio.us!Facebook!Slashdot!Netscape!Technorati!StumbleUpon!Newsvine!Furl!Yahoo!Ma.gnolia!Free social bookmarking plugins and extensions for Joomla! websites!
 

Güncel Etkinlikler

24.11.2008 I 19:48 | Lazebura©

article thumbnail Türkçe, Hemşince ve Gürcüce dillerinin kullanıldığı filmde, cezaevi ve ölüm orucu gerçeğine insancıl bir açıdan yaklaşılıyor. Yönetmenliğini...
Makelenin Devamı...

24.11.2008 I 19:17 | Lazebura©

article thumbnail 28 Kasım Cuma akşamı saat 18:00'de ODTÜ Mimarlık Amfisi'nde Karadeniz, Enerji Politikaları, Hidro Elektrik Santraller ve Çevre Konulu Panel ve ardından Birol Topaloğlu'nun...
Makelenin Devamı...

Son Yorumlar

KÜLTÜR HAREKETİ ... NASIL YAPMALI ?!. - ...
Son derece hassas konuları büyük bir duyarlılık ve titizlik çabasıyla dile getiren İsmail Gn..
Lazuri Nenaçkina (Lazca Dilbilgisi)
lazca şiir var mı ya bu sitede acele lazım
Lazlar'ın Siyasal eğilimine bir Bakış
cevap yazmakta bir hayli gecikmiş olsam da yazıma yönelik yapılmış olan eleştiriyi cevaplama ...
Megrelo Lazlar ve Gürcüler
saol abı ıyıkı bole bır kaynagı bızle paylastı bunu hep yap skudasen lazurı nena vağurase...

Google Reklamları

Yeni Üyeler


şüyimşine

Laxeri

Lazowic_53

FENERLİYİM53

Mircan OUTIM

Mircan OUTIM

Üye Girişi

Kimler Online

4 Misafir ve 3 Üye Online
Generated in 1.13021 Seconds
Generated in 1.13282108307 Seconds