Arsima Abhaz çocuklarıyla!

Wolfgang hoca  beni kızıma  lazca öğretmedim diye eleştirmiş şiddetle.

Bilinen bir şeydir, Wolfgang hoca benimle tartışmayı sever hep.Ben kırılmıyorum desemde  yinede yüreğim burkuldu bunları yazdığı için..Evet, Arsima'ya birkaç cümle ve  on onbeş  kelime dişinda  Lazca öğretemedim.Gelen eleştiriye bir şey diyemiyorum.

Ama sevgili okuyucu !

Kimse sormuyor bana  bu zor yaşamımda  nasıl büyüttüm Arsimayı?Dortmud da  lazca konuşacağımız bir Laz Cemaatimiz yoktur.Arsima doğduğunda evimizde Türkçe konuşuluyordu.Aile dilimiz Türkçe idi.Eşim balkan muaciri bir ailenin  Türkiyede  büyümüş bir çocuğuydu.Ve bana olan sevgisinden  dolayı biraz da lazca üğrenmişti.Günlük konuşmaları anlıyordu.Ama  konuşmuyordu.Sevgisini  ifade edemediği gibi Lazcayıda telaffuz edemiyordu...

Kayınvalidem , Arsimaya Lazca konuşunca daralıyordu.Çocuk dilleri karıştırır kaygısı ile yaklaşıyordu.Eşimde sonuşta annesi gibi düşünüyordu.Lazca sevgisi ile aile içinde yanlız kalıyordum..

Yine de Arsima'ya Lazca konuşsaydım öğrenecekti.Bir kürt komşum kızına Kürtçe konuşuyordu.Benim gibi tek başınaydı, ama öğretiyordu.Ben yapamadım.Annem de benle artık Lazca konuşmuyordu.Ailemde de Lazca  artık konuşulmuyordu..

Böylece Arsima için Lazca öğrenmek bir rüya oldu!

Arsima iki yaşındayken hastalanırım ve kreşe veririz  çocuğu.Günde iki  üç saat görürüm kızımı.Bir de o yıllarda ilaç kullanmıyordum ve  yılda en az üç ayım hastahanede geçerdi.Arsima'yı   kayınvalideme ve kızkardeşime bırakıyordum.

Kızım okula başlayınca ilaç tedavisini başlatırlar ve çocuğa bakacak duruma gelirim..O zamanlar da  resim çizerek Lazca öğretmeyi denedim.Yazmayı öğrendiği aylarda  ilk olarak Lazca alfabe  ile başladım.Sonuçta Türkçe Almancanın yanısıra bir de Lazca çok zor geldi çocuğuma.6  , 7 yaşlarında iken lazca konuşunca kaçmaya başladı'anlamıyorum ‘diyerek.
Herkesin anlayacağı gibi bir Laz cemaatine sahip olmayan bu alman kentinde Dortmud da tek başına  anadili öğretme bir ütopyaydı.

Arsimayı rahat bıraktım.!

Yaşadığım şehirde  bir Laz cemaati yoktu ama  Abhaz   aileleri  vardı.Çevremde Laz halk kültürüne en yakın  onlardı.Arsima  abhaz kızlarla arkadaş olunca çok sevindim.Bir laz anneydim ve kızım  kültürümden uzak büyüyor diye kaygılanıyordum..

Abhaz komşularım yetiştiler. Arsima için büyük bir aile oldular, çocukları gibi kucak açtılar..

Abhaz   komşularımın kızı Saşa bir kedi yavrusu gibi sokulurdu bana.Önce  Arsima ile Saşa arkadaş olur.O zamanlar Arsima üç Saşa dört yaşındadır.Ana okuluna giderlerdi.Sonra Bilana'yı katarlar  aralarına , yine bir abhaz kızı..O da Saşa ‘dan iki yaş büyüktür.. Orta okula giderlerken bir balkan göçmeni  annenin kızı  Demet katılır aralarına.Bir süre sonrada kürt bir ailenin kızı Xelini..Böylece grupları beş kızdan oluşur.

Ama sosyal çevreleri abhazlardı.Her hafta sonu hemen hemen abhaz düğünü olurdu buralarda ve bizim kızlar  düğünden düğüne  abhaz gençleri ile gezerlerdi. Devamlı çalan telefonlardan ve gelip giden  arkadaşlardan  yaşamımda ‘bir derneğin' olduğunu anlamıştı. Bir gün ne dedi bana biliyor musunuz? 'Anne seni derneğe rağmen seviyorum'!Gözlerime yaş durmuştu...

Çocuğumdan çaldığım sevgi ve zamanı başka çocuklara dağıtıyordum..

Arsima Abhaz çocuklarıyla!

Arsima'nın eğitimi için Almanya'yı bırakmadım.Bir de Kuzey Mahallesinde onun için oturuyorum.Lazona'nın sevgisi ile boynu bükük,ölüm geliyor şu Dortmund, bir nevi ‘açık hava ceza evi'..

Bu güne kadar verdiğim kararları  hep Arsima ‘dan yana verdim.Zaman geldi babası ıle yolumu ayırdım,yine Arsima için..

Aslında  OGNI'yi çıkartığımız dönem İstanbul'a dönmem gerekirdi.Lazca için , çocuğumu alıp düşünmeden yurda dönmeliydim.Yine de Arsima'nın eğitimi için boynum bükük  Dortmund ‘u bırakmadım.Arsima için yaşıyorum ve onun için yapamayacağım bir şey yoktur.. Ama  mantıklı her insanın bildiği gibi çocuklarımız bizim istediğimiz doğrultuda gelişmiyor.Toplum diye bir şey var bu dünyada .Çocukları yetiştiren toplumlardır..

Bir eğitimci olarak ifade edecek olursam , Almanya'da büyüyen bir Laz çocuğunun anadili Almancadır.İkincidi  dil iletişim dili olarak Türkçe ,Lazca kaybolmakta olan can çekişen üçüncü dil..

Bir de Arsima'nın baba tarafı Türk kültürünü yaşarken.Ne yapsın bu çocuk bu kadar kimlik kargaşasında...

Yine de Arsima çocukluğundan beri Laz kültürüne ait bilgilerle büyüdü.On iki yaşındayken  Batum'a götürmüştüm.Dortmund ‘a döndüğümüzde  arkadaşlarına  ‘Gittiğimiz yerde laz müzesi vardı' diye anlatmişti.Batumdaki etnografya müzesine ‘Laz müzesi' adını koymuştu. Arsima evimde  Laz kültürüne ait bilgilerle büyüsede gerçekliği bir dünyalı çocuk olmasıdır.

Wolfgang hoca böyle söylese anlarım.'S.Kociva çocuğunu alıp Lazona'ya gitmedi.Çocuğunu Almanya'da büyüttü.Kendi ile çelişiyor'Öyle demiyor.Çocuğuna Lazca öğretmedi diyor ,beni üzüyor..Wolfgang hoca beni tanimiyor mu?Yaşamımı  , ütopyamı bilmiyormu?Ben milliyetçi bir Laz kadını mıyım?

Ben hep şeffaf bir şekilde yazdım.Utopyamın ortakçı bir toplum olduğunu  ,  sosyalist bir geleceğe inandığımı ,  hala umutla  yazıyorum..

Herkesin bidiği gibi demokrasinin yerleşik  olduğu bir Lazona göremiyorum Karadeniz kıyısında.Onun için Lazona'ya dönemedim.Nereye gitseydim? Çocuğumu nerede büyütseydim?

Gidecek yer bulamadım..Onun için hala burada Kuzey mahallesindeyim.Bir laz kızı olmadı kızım bir dünyalı büyüttüm.Benimkinden daha güzel olacak yaşamı biliyorum.Benim çektiğim göçmenlik sorunlarını çekmeyecek.

Arsima okula başlayınca alman eğitim dairesini aradım ve Arsima için Lazca öğretmen  taleb ettim.Bir şehirde  15 öğrenci varsa anadil öğretmeni veriyoruz dediler.İskandinav ülkelerinde bir çocuk olsada anadil öğretmeni veriyorlardı bunu biliyordum. Almanyada böyle bir uygulama yoktur dediler.

Şimdi dönüp baktığımda Arsima için ben kendim niye öğretmen tutmadım ders aldırmadım diyorum.Şimdi yılları geri getiremem.Böylece Dortmund da yaşayarak çok sevdiğim i Lazcayı çocuğuma öğretemedim.

Kimse bunu başaramazdı!

Bazı düşündüğümde pişman olduklarım oluyor.Arsima'yı Lazona'da deniz kıyısında lazların arasında  büyütmeliydim.Bu yaşadıklarım başka lazlar için ders olur belki...

Arsima benimle beraber çok çekti..Okuma ve yazma sevdası ile geçen günler, aylar seneler..Her zaman kitap elinde , daralınca hastalanan bir anne..Arsima çok dedi bana'Anne herkesin annesi gibi ol' Olmuyordu..Ben dikbaşlı Dutxeli bir kadındım Almanya'nın ortasında..Evim Arsimanın yakıştırdığı gibi'müze gibi bir evdi' Her tarafında kitap..

Böyle büyüdü Arsima , balkan muaciri bir babanın , laz bir annenin, alman öğretmenlerin elinde  büyümüş   bir kız çocuğu..Bunun için dünyalı benim kızım!

Herşeye rağmen Arsima ve arkadaşları Kuzey Mahallesindeki yaşamı seviyorlar.Çocukken  abhaz düğünlerinde Türkiyenin ve Kafkasyanın müziğini geleneklerini  buldular, en güzel giyisileri ile prensesler gibi salınarak dans ettiler..

Şimdi büyüdüler.En küçükleri Arsima.Gelecek aylarda on sekiz olacak.

Ben her zaman uzak kaldı kültürümden  desemde, Arsima'nın bir yanı laz.

Biraz boynu bükük  , dalgın görse beni ‘Anne kazım Koyuncun'dan ne dinlemek istersin'diye sorunca evime ve yüreğime güneş doğar..

Selma Koçiva

Aralık 2006  , Dortmund