Sizi tanıdıkları ya da hiç tanımadıkları halde bir yanınızla Temel’e/ Fadime’ye benzediğiniz varsayılır. Bu varsayıma göre Laz olan Temel, Lazca diye bilinen “bozuk” bir Türkçeyle konuşan, ya çok aptal ya da çok kurnaz, geveze, gülünç, kaba, sık sık hamsi yiyen, silaha ve “namus”una düşkün, her an omuzlarını titrete titrete “horon tepmeye” hazır bir tiptir. Temel’in eşi olan Fadime ise Temel ile belli bazı ortak özellikler taşımasına rağmen daha az tanınır, “erkek gibi” olması, gücü ve çalışkanlığı en bilinen özellikleridir.

Temel/Laz fıkraları aslında çok istisnai tür anlatılar değiller. Öyle ki her milletin kabalığıyla, zekasıyla ilgili şakalar anlattığı bir başka topluluk vardır. Bunun çeşitli sebepleri vardır. Türkiye’de anlatılan Laz Fıkraları ise Karadeniz’in etnokültürel yapısının üzerinde bir örtüdür adeta; çeşitliliği gizler, tektipleştirir. Bu bağlamda bireylerin gülmece ihtiyacını karşılamasının ötesinde hem ulus devlet ideolojisine hem de tüketim kültürüne hizmet eder bu  fıkralar ve “Temel” tiplemesi.
“Laz Fıkraları Üzerine” adlı makalesinde Nilüfer Taşkın, “Laz” sözcüğünün popüler kültür tarihi içindeki izini sürüyor. Osmanlı döneminde Karagöz-Hacivat'taki birçok etnik grup tiplemesinden biri olan 'Laz'ın, daha sonra bütün fıkralarda 'öteki'yi tanımlayan bir sıfat haline gelişini anlatıyor.  Bu makale, üzerlerinden “Temel/Fadime” örtüsünü atmak isteyen Karadenizliler tarafından imece usulu hazırlanmış “Temel Kimdir” adlı kitapta yer alan eserlerden yalnızca biri.

Temel’in kendilerini temsil eden gerçek bir karakterden çok bir tipleme olduğunu  düşünen bu Karadenizli elli bir yazar ve çizer, Temel’i yeniden tanımlıyorlar, bu kez kendilerini de temsil edecek bir biçimde. Gönüllü katılımcıların eserlerinin yer aldığı bu kitabın geliri de kız çocuklarının eğitimi için harcanacak..

Kitap Hakinda

Temel Kimdir?
Heyamola yayinlari/Karadeniz dizisi
Kitabi online satin alabileceginiz yerler

Yorum (13)

Bu Yorumu Feed ekle

Yorumlari Göster/Kapat

Özcan said:

Gerçektende ilk bakışta bu fıkralar çok masumca fıkralarmış gibi geliyor ve çoğu zaman bu fıkralar anlatılında,dinlendiğinde Lazlar aşağılanıyor fakat bu bunlar mizah örtüsüyle kapatıldığından Lazların saf oldukları histerisi bilinçaltına yavaş yavaş yerleşiyor ve belli bir yerden sonra da her Laz'a da bu fıkralardaki anlatılanlar çerçevesinde sanki bu insanlarda her an öyle bir davranış veya harekette bulunacakları beklentisi oluşuyor. Bence halkların bu tür yollardan aşağılanması çokta masumca nedenlerle açıklanamaz.Bu ülkede onca etnik kökenden halkların bulunmasına karşın ulus devlet yaratmak isteyenlerin politikalarının tuzu,biberinden daha fazla etki yapabilen kasıtlı şeylerdir.Mesala bu tür şeyleri duyan bu halktan insanlar kendilerini bu kimlikle ifade ettiklerinde aşağılanma korkusuyla yavaş yavaş kimliklerinden uzaklaşabiliyorlar.

Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2007-01-30 02:52:02
Oylama: +0

Nomis Varboli said:

	Güneydoğu kökenliyim.Ama bir Karadenizli ile evliyim.Şurimşinaxu kardeşim temel fıkralarına alınıyormuş.Kardeşim alınmakta haklı olabiirsin.Artık kesinlikle temel fıkraları anlatmayacağım.anlatılana gülmeyeceğim.
	Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2007-01-02 22:45:38
Oylama: +0

lazuri bere said:

	herkese selam olsun.bir temel dir tutturmuş gidiyor muhabbette.yahu laz kardaşlar buna alışın. ben de laz oğlu lazım.başkalarının kompleksleri,aşşağalık psikolojilerinin ürünü olan bu ucube karaktere fazla takılmayın. bu ülkede kimin uşak kimin yumuşak olduğu zaten belli.düşünün sizinle dalga geçtiğini zanneden bu yaratıklar kimler.kısa çirkin ve kara insanlar takılmayın bunlara.
	Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2006-12-30 17:14:45
Oylama: +0

Kayhan Karaman said:

Kitap hakkında aslında birçok şey söylemem gerekirken tek birşey söylemekle yetinicem. Gidip kitabı alıp okumak ve bilgi sahibi olupta ondan sonra yorum yapmak isterdim ancak, kitabın fiyatını 50 YTL olarak görünce vazgeçtim. Diğer sayılı yazarların kitapları ve çeşitli değerli eserlerin hiçbirinin fiyatı bu civarda değilken nedir bu anlamadım. Ayrıca acaba değer mi diye yinede bi gözgezdirdim ancak içinde hiçte 50 YTL'lik bi çalışma bulamadım o yüzden yapacağım tek yorum bu olacaktır.. guri kaite..

Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2006-12-29 10:42:27
Oylama: +0

yunus emre said:

	ya bu konu nıy ebukadar tartısılıyor anlamıyorum ama su bılnıyorkıı temel karadenıze mal olmus bır karakter. tabı karadenızımızde gerceklerıde mevcuttur temmellerın aslında bu karakterlerle gurur duymamız lazım cunku dıger bolgelerın daha temel gıbı bır karakterlerı yok onunıcın temel bızımdır bızm kalacak
	Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2006-12-28 16:07:51
Oylama: +0

zuua said:

selam öncelikle herkese. tartışmak ne güzel şey. bende sizden ayrı kalmak istemedim bende fikrimi söylemek istedim. nerden geldiğimiz, nasıl geldiğimiz çok önemli değil şu an nerde ve nasıl durduğumuz önemli olan. sistem öyle bi politika izlemiştir ki kendi kimliğimizden utanan sıkılan bireyler halindeyiz. bu asimilasyon politikasının en iyi örneği temeldir.temel laz değildir (ne bizim yaşadığımız coğrafyadadır, nede biizm dilimizi konuşmaktadır vs.) ve biz bizden bağımsız alakasız bi karater yüzünden kendi kimliğimizden utanmaktayıız.ben de yıllarca kendi dilimi öğrenmekten çekiniyordum sonra farkına vardım ve uzun zmandır deli gibi çalışıyorum hatta isterdimki tüm cümlelerim lazca yazılsın. demek istediğim en yakınlarımızdan başlayıp sabırla anlatırsak biz ne temeliz ne de fadime. kayıten....

Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2006-12-18 11:44:08
Oylama: +0

Valerit'i said:

“laz halkınınnın asırlar önce kırım ve çevresinden büyük kürekli alamana teknelerle çeteler halınde şu an bulundukları bölgere geldiklerini burda bulunan rum halkıyla çete savaşları sonunda bu bölgeye yerleştiklerini bilmek lazim”, Sayin necip , simdi siz su yukarda tirnak icine ladigim fikrinizi ciddi olarak mi yaz diniz yoksa dalga mi geciyorsunuz? Dalga gecmiyorsaniz biraz daha detayli yazin da tartisalim.

Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2006-12-13 20:46:22
Oylama: +0

necip said:

Doğukaradenizde yaşayan laz olarak bılınenen ama laz olmayanlar yanı lazca bılmeyenler,bır etnik kökenleri vardır onuda onlar araştırsınlar,bır mılletın var olabılmesı için dili ve ırkı olması lazım,ben türkiye sınırları içinde yaşayan laz vatandaşıyım,doğu karadenizde yunan rum koloni dönemınden kalanlar trabzonun bazı köyleri vardır hala rumca konuşurlar buralarda aramak lazım,hopa kemalpaşadan pazar kemer burnuna kadar olan bölge içinde yaşayan ve lazca konuşan topluluğun bır etnık kökeni vardaır oda lazdır,laz halkınınnın asırlar önce kırım ve çevresinden büyük kürekli alamana teknelerle çeteler halınde şu an bulundukları bölgere geldiklerini burda bulunan rum halkıyla çete savaşları sonunda bu bölgeye yerleştiklerini bilmek lazim, lazca bılmeyen derken dar çerçevede bakmayalım,genç arkadaşlarımız veya o bölgeden göç etmış insanlar lazca konuşamaya bılır anlamaya bılır ama bunların ataları dedeleri lazca konuşurdukı türkçeyi pek bılmezlerdi bu bılmeyen ve konşamayan insanlar laz değildirler kimse diyemez ,neyse bu konuları bıraz araştırmak lazım,o bölgede bır asır yaşamış insanlarla bırbır görüşüp hazırladığım bır yazı dızısı vardı ogni dergisinde yayınlanacaktı ama malesef bölücülük gerkçesıyle kapatıldı dergi bızım yazıda kaldı,o yazıda laz vakfının arşivindedır sanırım,neyse yorum konusu olan temeli unutuk sanırım,, dostça kalın...,MJORA LAZONAŞE EYULUN GİÇKUTAN,,,,

Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2006-12-13 14:37:20
Oylama: +0

erdal said:

yawe haklısınız biraz garip bi durum bu önce şöyle başlar: Nerelisin? Rize'li vay uşağum naber ne disun da istanbullara yawe yapıştıracan bi tane şimdi dönüp desen sen ne edisyosun istanbulda bişey diyemicek o kadar da aşalayıcı duruma düşürmek istemşiiyosun sen ne edisyosan ben de o nu diyerek geçiştiriyosun ama garip evet bi de şu çok oluyoo saat 12,00 geçti olayıı abi ben anlata anlata bitiremedim diyorum ki saat 12,00 geçtiği zaman sizin seviyenize iniyoruz :) neyse güzel bi yorum oldu işallah. sanmayinki bizim memlekette bu olaylar yok erzurum da dadaş biri geldği zaman bizde onların şivesini taklit ederek konuşmaya çalışıyoruz bu da bizim yani genel olarak insanlarımızın sıcaklığından kaynaklanıyoo fazla dert edecek bişey yok olması gereken bişey

Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2006-12-13 12:13:53
Oylama: +0

Valerit'i said:

Lazca bilmeyen laz degildir diyorsunuz. Bu cok düz bir mantiktir Karadenizin ve Lazlarin tarinini bilmeyen birinin andan yola cikarak yaptigi sig bir tespittir. Eger D. Karadenizliler, Laz olarak bilinenen insanlari, yani Lazca bilmeyenler, Laz kökenli degilse bu durumda bunlarin etnik kökenine dair bir aciklamanin olmasi gerekiyor. Bunlar herhalde gökten inmediler. Peki sizce bu insanlarin kökeni ne: Türk mü?, Yunan mi?, Ermeni mi?, yoksa ne? Soruyu biraz daha ileri götürelim. Bu bölgede Yunan koloni döneminden önce bir cok toplulugun yasadigini biliyoruz. Sizce bunlar kim di?. Ne oldu bunlara? Dil biliyorsunuz ki kültürel bir seydir. Ayni kökenden gelen iki grup zamanla dilleri degisip, biri bambaska bir dili alabiliyor. Basit bir örnek vereyim. ABD deki zenciler. Renkleirnden dolayi bunlarin afrika kökenli olduklarini biliyoruz. Ama cogu eski atalarinin dilini bilmez, nerden geldiklerini debilmezler. Ama Avrupa dili olan ingilizceyi konusurlar, sizce bunlar Avrupali kökenli mi, afrikali mi? Kim bunlar? Eger etnik köken dilsel bazda yapiliyorsa bu dururmda ABD zencilerinin Avrupalim olmasi gerekir, degil mi. Ne dersiniz?

Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2006-12-12 23:37:09
Oylama: +0

zuğaşi biçi said:

Karadenizellıyı başka bölgelerde konuşurken yakıştırılan laz kimliğinden başlamak lazım aslında,bunun böyle olmadığını,lazların yaşadığı bölgeyi insanlara anlatmalı,laz diliyle karadeniz şivesinin ayrı şeyler olduğunu anlatılma o insanlara,bunun bır çok örneğiyle ile günlük yaşamda karşılaşıyoruz,karadenız şivesiyle lazcanın aynı sey olduğunu bılıyorlar,lazcanın ayrı bır dıl olduğunu çevremıze anlatırsak,bu temel genellemesınıde kırarız sanırım,bizim fıkralarımızda vardır ama bızımkıler aptalıklarıyla güldüren fıkralar değildır,bizimkıler güldürürken düşündüren fıkralardır,tamam aynı yörenın insanıyız ama lazca bılmeyen laz değildir lazlarda temel değildir,bunu anlatmak lazım sanırım,,,

Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2006-12-12 09:54:20
Oylama: +0

Valeritti said:

Temel Fikralari Türklerin kuyruk sokumu derinligine kadar inmis irkciliklarinin, sark ikiyüzlülükklerinin, insan sevgisi, kardeslik gibi balli sözlerin samimiyetsizliginin ayab beyan desifre oldugu yerdir. Buna canak tutan, kendini asaglayan fikralari anlatan Lazlarin durumu ise sadece psikolojik bir vakalikla aciklanabilir. Laz adini duydugunda yorum yapmaktan kendini alamayan, „saat 12 „ espirisi ile espiritüel dehasinin her daim gösterme arzusu ile yanip tutusan, TV de salak Temel tiplemesi ile engin sanatsal yetilerini konusturan türk sanat alitlerini gördükce, irkciligin sadece kuyruk sokumunda kalmadigi, ruhun derin delhizlerine kadar indigine müsaade edebilir insan.

Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2006-12-11 16:42:20
Oylama: +0

şurimşinaxu said:

Özellikle -benim deyimimle temel terörü- temel karakterinin yarattığı bu tekdüzeliğin mağdurları bir şekilde karadeniz dışında bulunan gurbetçi d.karadenizli kardeşlerimdir. Her ne kadar biz lazlar bunun aksini iddia etsekte bu nafile bir çabadan öteye gidememektedir. Ben açıkçası bu dururmdan son derece rahatsızım. Bazı arkadaşların "aman efendim ben alınmıyorum, alt tarafı fıkra" diyerek kaçışları da beni çok kızdırıyor. Arkadaşlardan istirhamım, lütfen bu konuya karşı katı bir duruş sergileyin. Şivesi bozuk, aptal insan profilinin;yani lazların kanını emen temel vampirinin savsatadan ibaret olduğunu insanlara yılmadan anlatmaya devam edin. Temel karakteri eğer masum fıkralardan ibaret kalacaksa sanırım kimsenin bir itirazı olmayacaktır. Ancak yıllarca kanıksanan bu yanlış direyetli bir tavırla aşılabilir.

Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2006-12-11 10:36:03
Oylama: +1

Yorumlari Göster/Kapat

---