Gürcistan tarihi maalesef öyle yönlendirilmistir ki, Gürcü krallari ve kraliçelerinin, Avrupa tipi saraylarin insaasi için çok az zamanlari vardi. Onlar henüz kale-salonlari ve kaleler insa ediyorlardi. Sayet bu türde olanlar ise düsman saldirilarina maruz kaliyor yada tarihi kötü kaderlerine terk ediliyorlardi.
Halbuki bu yönden Zugdidi sehri bir istisnadir – bu güne kadar ayakta kalabilen muhtesem arkeolojik – Samgerelo grubunun merkez binasi - Dadianiler saraylari günümüze kadar kalabilmistir. 

Burada su anda Güney Kafkasya’da en zengin müzelerden biri bulunmakta olup 41 binden fazla numuneler yer almaktadir. XVII. Yüzyilda bu müzeden dolayi Italyan seyyah Arkanjelo Lambert oldukça etkilenmis olup bununla ilgili sunu yazmaktadir: “Samegrelo Pasasinin elliden fazla sarayi bulunmaktadir ve bunlardan en muhtesem olani Zugdidi sarayidir. Bu degisik bir tasla insa edilmistir ve alan-büyüklük pencereleriyle balkonlariyla ve Fars ressam muhtesemligiyle harikuladedir. Mimari grup iki saraydan ibarettir – “Dedopliseuli” (kraliçe) türü ve “Nikoseuli” (türü) kral bahçesi kralin oglunun sadirvanlari ve kapi kilisesi. Bunlarin arasinda en muhtesem olani Samegrelo son kraliçesi Ekaterine Dadianinin beyaz sarayidir ki bu Rus mimar Yakob oglu Edvig Raisi’nin planiyla yenilenmistir. 1800 m2 lik alanda yayilan binada Gürcü Fransiz Ingiliz Türk mimari stili biribirleri ile iç içedir. Mesela sarayin I. kati Osmanli taklari (kemeri) ile muhtesemlestirilmistir bunlarin üzerine Fransiz-Ingiliz klasik dekoratif sekilde uygulanmis ikinci kat dayanmaktadir. Bu karisim bir bütünlük ve olaganüstü bir yüz ifade etmektedir.

Mimari grubun incisi olan Laz Balkonlarina ikinci bir isim olarak Kraliçe balkonlari da denmektedir. Bu tamamen agaçtan yapilmistir ve iç avluda bütün binanin etrafini çevirmektedir. Balkon 51 direk üzerinde durmaktadir ve hiç bir yerde çivi kullanilmadan tümüyle elle yapilmistir. Hemen hemen bütün parçalari ornamentlerle yapilmistir. Balkon galerisini (koridorunu) geçtikten sonra ayni sekilde agaçtan elle yapilmis toplanti-eglence kapilariyla ana meydana giriyorsunuz ki burasini da muhtesem agaç tavanlari süslemektedir. Bunu yapabilmek için mimarlar 10 bine yakin agaç parçasini elle hazirlamislar ve yaklasik 5 metrelik mozayigi böyle yapmislardir ki merkezi yerini 7 köse geometrik figürler tutmaktadir. Balkonun tüm mozayik süslemelerinde yaklasik 50 bine yakin parça ornamentler kullanilmistir. Balkonun mimarinin kim oldugu kesin olarak belli degildir ancak söylenti seklinde bilgi mevcuttur ki buna göre Samegrelo Kraliçesi balkonun yapilmasi için Lazetiden en iyi ustalari getirtmis ve onlara o zamana kadar hiç görülmemis mimari örnegi yapmalari görevini vermistir. Lazlar da güçlerini esirgememisler ve Kraliçenin emrini olaganüstü bir sekilde yerine getirmislerdir onlar küçük kestane parçalarindan sadece elle hazirlamamislar ayrica onlarin her birini degisik sicakliklarda bal içinde kaynatmislar ve bu suretle agaç degisik renk almis ve bu nedenle balkonun mozayigi oldukça yabanci degisik bir sey meydana gelmistir. Bunun güzelliginden etkilenen Kraliçe Ekaterine ustalari büyük miktarda altinla ödüllendirmis ve memnun kalan ustalar da geldikleri Lazetiye geri dönmüsler ve Kraliçe Ekaterineye buna benzer muhtesem bir yapiyi baska hiç bir yerde yapmayacaklarina söz vermislerdir.

Bu da özellikle belirtilecek bir konudur ki XX. yüzyilin 80 li yillarinda müze müdürü Neli Mikaia’nin insiyatifiyle balkonun restorasyonu yapilmistir ki bu ise yapinin tamamen yok olmasindan kurtarmistir restore çalismalarini yürütenler mükemmel çalismalar yürüttüler onlar kalabilen az sayidaki parcaciklardan tüm kompozisyonu canlandirdilar. Oysa ki restoreyi yapanlar balkonun ilk seklinin tamamiyle canlandirilmasini yapamamislar ki bu müze resim fonunda muhafaza edilen XIX. yüzyil resimlerden anlasilmaktadir.

Gerçekten de alni açik olarak söylenebilir ki Zugdidi Laz Balkonunun bir esi benzeri dünyada bulunamaz benzer büyüklükte ve süslemeleriyle mimari örnek tektir.

Zugdidi Sarayinda baska çok muhtesem esyalar da vardir burada bu güne kadar Kraliçe Tamara’nin annesi Bordohan Kraliçenin ikonasi, altin antik maske, Avrupali Rus ve Türk ressamlarin çizdikleri resimler, sarayda dünyada sadece bir kaç tane bulunan I. Napoleonun pirinç maskesi de saklanmaktadir.

...................................................................................................

Gürcüceden çeviren: Sabri Ergün

*Dadianiler Sarayi Kurtarma Fonu Baskani, Tarihçi

{mgmediabot}images/stories/video/tolikompuri.swf|true(Click here to play)|450|300{/mgmediabot}

Yorum (0)

Bu Yorumu Feed ekle

Yorumlari Göster/Kapat

Yorumlari Göster/Kapat

---