Iki yildir Karadeniz bölgesinde incelemelerde bulunan Arastirmaci Faruk Benli, Türkiye'nin ilk Lazca / Türkçe sözlügünü hazirladi.

Türkiye'nin ilk Laz rock grubu "Zugasi Berepe"den sonra Türkiye'nin ilk Lazca / Türkçe - Türkçe / Lazca sözlügü de yolda. Arastirmaci Faruk Benli'nin hazirladigi sözlük, iki dil bilim uzmaninin yapacagi son incelemeden sonra Kebikeç Yayinevi tarafindan basilacak.

Uzun yillarini Lazca sözcüklerin kökenini arastirmakla geçiren Benli, sözlük için de iki yildir Karadeniz bölgesinde incelemelerde bulunmus. Lazlarin uzun yillar boyu baska uygarliklarla olan kimi zaman yakinliklari, kimi zamansa iktidarlarin uyguladiklari asimile politikalariyla karsi karsiya kaldiklarini belirten Benli, Osmanlilarin ilk döneminde Lazca konusmanin yasaklandigini anlatti.

"Lazcayi koruyan kadinlar olmustur. O dönemlerde sadece kadinlar baskilara karsin yüzyillarca Lazca konusarak dilin bugüne kadar gelmesini saglamislardir" diyen Benli söyle konustu:

"Türkiye'de dört ayri agizda Lazca konusuluyor. Saf Lazca Hopa'da kendini korumus. Bunun disinda Arhavi - Findikli, Pazar ve Ardesen lehçeleri bulunuyor. Sözlük yaklasik yedi bin kelimeden olusacak. Tüm siveler sözlükte toplandi. Avrupa'da da bazi dil bilimciler Lazcayi inceledi. Bir Laz olarak sözlügü hazirlamaya basladim. Lazca çok zengin bir dil ve bir kelimeninin birden çok söylenisi bulunuyor. Örnegin çivi çakmak. Bunun yaklasik yedi söylenis sekli vardir. Her biri çivinin nereden vurulacagini anlatir. Bu özelligiyle de Bati dillerini andirir."

Çalismasinda Lazca'ya karisan Gürcü, Rus ve Ermeni sözcüklerini temizlemeye ugrastigini söyleyen Benli, "Lazlar uzun yillar çesitli uygarliklarla akrabalik kurmuslardir. Bu nedenle dil benzemelerine çok rastlaniyor. Alfabe yapmak istemedim, çünkü bazi harflerin örnegin (x) Lazca'da olup olmadigi hala tartisiliyor. Bu dilin de varliginin göstergesi olmasi açisindan sözlügü hazirladim" diye konustu.

Lazca kelimelerin en önemli özellikleri arasinda üç sessiz harfin yanyana gelebilmesi oldugunu belirten Benli, okunusun da Türkçe'ye göre çok farkli oldugunu belirtti. Iste bazi Türkçe sözcüklerin Lazca karsiliklari:

"Deniz: Zga. Günes: Jara. Kadin: Ohorca. Anne: Nana. Çocuk: Bere. Büyükanne: Nandini. Findik: Thri. Kapi: Nekna. Su: Skri.

Deyimler: Kankala: Eli titreyen adam. Korbala: Obur kisi. Abulobut: Elinden is gelmeyen kisi. Lariginze: Uzun boyunlu adam. Tiginze: Uzun kafali kisi. Timshu: Büyük kafali kisi. Sayilar: Ar: 1. Jur: 2. Sum: 3. Otho: 4. Hut: 5. Asi: 6. Stvit: 7. Ovro: 8. Sovro: 9. Vit: 10. Esi: 20. Jureneçi: 40. Jureneçidovit: 50. Çift anlamli kelimeler: Geçeri: Dikilmis (koluna) - Basçavus, polis. Meçeri: Dikilmis (omzuna) - Subay. Geçerali: Yazili (Para) Uçasi: Siyahtan (Kahve).

Yorum (51)

Bu Yorumu Feed ekle

Yorumlari Göster/Kapat

Metin Kücükay said:

	selam arkadaslar, bende lazca ögrenmek isterdim. almanya stuttgart dan geliyorum, bana yardimci olabilirmisiniz. saygilarla
	Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2007-12-02 21:16:57
Oylama: +0

mypuyem said:

	arkadaşlar adresi verdik buyrun yazrdım edelim..
	Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2007-10-26 15:38:50
Oylama: +0

Mahir said:

şunu söylemek isterim.. ilk olarak emeği geçen herkese saygılar ve teşekkürler..çünkü bu laz kültürü adına gerekli ve iyi bir çalışma..ama şunu söylemek isterim ki benim gibi lazca yı sadece kelimelerden ibaret olarak bilen birisi için yetersiz (anam ve babam öz-be-öz laz olduğu halde) daha önce yapılan çalışmaları aldım,sözlük,gramer kitabı vs.. bunlar tek başına yetersiz..lazca aileler içinde canlandırılmalı..eğer kaybolmasını istemiyorsak !!! çünkü nesilden nesile özellikle gurbette kalanlar lazcadan uzaklaşıyor.. sanırım ilerde elimizde kalan sadece damarımızdaki laz kanı olucak :( olmaması deilğiyle,saygılar..

Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2007-10-23 20:09:23
Oylama: +0

gizem said:

	slm lazca ögrenmek istiyorum ama nasıl nerden yardım alacagımı bilmiyorum kelimelerin yazılışı ve nasıl okundugunu bilmek istiyorum yardımlarınız ,için şimdiden tşk
	Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2007-10-22 21:46:31
Oylama: +0

LAZİBOZO_VİÇELİ said:

	BENDE ACİL FINDIKLI LAZCASI ÖĞRENMEK İSTİYORUM YARDIM EDERSENİZ SEVİNİRİMM.
	Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2007-10-08 20:04:57
Oylama: +0

senol said:

	lazlar varoldukça lazca yok olmaz
	Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2007-10-03 16:23:32
Oylama: +0

mypuyem said:

	pazar ve civar köylerde konuşulan lazca konusunda yardımcı olabilirim haylazpuye@pazarliyim.com
	Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2007-09-19 04:20:20
Oylama: +0

margali said:

Faruk Benlik na gamochku nenapuna iri nenapunapeshen p'at'i ren, va michkin gamomchkumalash oxorishi k'abaxat'i reni, mishi ren, mara iya nenapuna mutus va irgun. a3'i na gamxtu Bucaklishi, Uzunxasanoghli, Alekisvashi Didi Nenapuna akademiuri ar xanda ren. xilafoni nenape ekti iz'iren do iya on3'uranushi ren, mara andghashakis na gamaxtu nenapunapeshen pirlant'asteri na randums do k'lanchxums Didi Nenapuna ren manebrape.

Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2007-09-15 14:15:17
Oylama: -1

ayşe said:

	arkadaşlar öğrenmek istiyorsanız lazcayı çok kolaylıklar var lazca türkçe sözlük alabilirsiniz sonra lazca öğrenebileceğimiz siteler var ben bunlardan faydalanıyorum öğrenmek istedikten sonra kolaylıklar çok sadece biraz araştırmak lazım
	Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2007-09-14 12:56:00
Oylama: +0

cemil said:

	laz ca aslın da kolay bir dil ama azim gerekiyor
	Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2007-09-13 20:50:14
Oylama: +0

asım batum said:

	faruk bey yazınızda lazcanın şive etkileşimlerini farklı farklı yazdığınızı belirtmişsiniz yanlız deniz "zga" olarak belirtmişsini yani sizin yazdığınız sözlükte "mzuğa"olarakta yazılıdır o zaman veya güneş "jara"yazmışsınız inşallah "mjora"olarakta yazılı olduğunu umuyorum eğer değilse sözlüğü basmadan tekrar değerlendirmenizi tafsiye ederim teşekkür ederim....
	Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2007-09-10 07:40:26
Oylama: +0

S.Koçiva said:

Su an "Lazca Ögrenmek isteyenler icin Genclik kamplari" bir düsünce boyutunda. Bu konuda ki girisimler ancak yeterli katilim oldugu takdirde gercege dönük planlar yapilabilir. Yörede calisan dernek ve kurumlar ile birlikte hareket edilebilir. Hangi siveler ile calisilacagi basvuran genclerin ilgililerin belirlenmesi ile olur.Bati sivesinde Ardesen ve dogu sivesinde Hopa siveleri öne cikmaktadir.Dogrusu hangi sivenin ele alinacagi tali bir konu. Ben öncelikle ilgi duyan gencler ve laz Dostlari ile yazismak istiyorum. Bu yazismalar sonucu gercege yakin bir cizelge belirlenir. Lazca sözlü aktarilan bir dil oldugundan uygulamali grup calismalari daha mantikli. Internet üzerinden ilerleme kaydetmek cok zordur. Bu konuda düsünce ve önerilerinizi bekliyorum. selamlar Selma Kociva

Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2007-09-09 17:45:50
Oylama: +0

erguvani said:

	Lazca öğrenmek için gençlik kampları harika fikir.Hangi ilçede konuşulan Lazcayı öğreteceksiniz ve nerde öğreteceksiniz.Zira size yazanlardan biri Hopa Lazcasını öğrenmek istiyourm demiş.Bu farklılıgı nasıl çözeceksiniz ve ben Lazca öğrenmeye hangisinden başlayacagım. Bunlara acıklık getirirseniz kamplara katılmak isterim. Sevgiler ERGUVANI
	Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2007-09-08 19:13:15
Oylama: +1

S.Koçiva said:

Sevgili Laz Gencleri , Sevgili Lazca Ögrenmek isteyen Laz Dostlari ; Uzun zamandir sitemizde ve diger karadeniz sitelerinde Laz Dostlarinin yöreyi tanima ve Lazca ögrenme Arzusu ile ilgili emaillerini okuyorm. Kendim meslekten egitimci oldugum icin olacak , bu lazca ögrenme isteklerine hep cevap vermek istedim. Lazca ögrenmek isteyen gercekci bir cözüm arayan tüm laz genclerine , memleketin her yerindek laz Dostlarina cevap verecek bir cözümü gelistirmek istiyorum.Gerek Lazebura Birligi bünyesinde gerekse yörede faaliyet gösteren diger dernek ve kurumla ile birlikte calisarak "Lazca ögrenme icin genclik kamplari" organize etmek isterim.Yeterli katilim ve mali acidan cekip cevirebilirsek bu tür Genclik Kamplari cok zor bir sey degil. Ilgi duyan laz genclerinin ve Laz dostlarinin nerede olurlarsa olsunlar elektronik posta adresime basvurmalsrini rica edecegim; email:kocivasel@web.de Ailmanya - LAZEBURA Birligi Ofis telefonu : 0049 231 96 12 799 En icten sevgilerimle , Dostlukla kalin Selma Kociva -LAZEBURA Birligi_ Yönetim Kurulu Üyesi

Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2007-09-08 09:08:26
Oylama: +0

sakaryalı said:

	walla bende laz olarak lazcayı ögrenmek istiom ama keşke kursları fln olsa cok istiom ama olmuoo inş.. ögrencem yaaa tüm lazlara selamlar sevgilerle.. akyazıdan KADİR.. die.for.you31@hotmail.com
	Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2007-09-07 20:05:57
Oylama: +0

ogn0000000000000000 said:

	zamanında savaş verilseydi şu an bu sitede lütfen nolur bana lazca öğretin yazılarını okumazdık. ama fazla gec kalmışda değiliz. ilgilenen yok hic baksana birsürü arkadaşımız bilmediği lazca kelimeyi yazmışlar türkce karşılığını bekliyorlar. lütfen bilmek isteyenlere yardımcı olalım.. saygılar ve sevgilerle
	Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2007-07-11 21:07:31
Oylama: +0

cemil said:

	hopa lazcası öğrenmek istiyorum bilen arkadaşlar varsa yardımcı olurmu. cemilkudal@gmail.com dan ulaşabilirsiniz.teşekkür ederim
	Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2007-07-10 10:53:31
Oylama: +1

seyfettin said:

	bende lazca sözlüğün cıkışını bekliyorum saygılar
	Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2007-04-14 21:20:41
Oylama: +0

MEGRELAZ݀ said:

Ooh ne iyi ki, bu konuda eleştiri fırsatı bulmaktayım. öncelikle bu sözlük ilk değil. daha önce çıkmış daha iyi bir sözlük elimde. Metin erten'in sözlüğü de berbat, kuralsız, düzensız. gelelim benli gibi "umçane" bir aydının bu yapıtına : Lazuri tüm dialektleri konuşabildiğini iddia eden ve onca bol kaynakça ile çalıştığını belırten bir "dilbilimci" bu denli yanlışlar dolusu sözcük harmanlaması zaman açısından yazık sayılır. Baskı hatası olabıleceğini varsaymakta olmama rağmen bunu doğrulayan bir açıklama ile de karşılaşmış değilim. Bu sözlükle kesinlikle akademik bir çalışma içine girilemez, kesinlikle anadil yada dil öğrenilemez ve kesinlikle önerilemez. Şu başlığa bak: "Turkili" muşi turkili şurimşine daha Turkuli bile diyememişsin. Ve Ansiklopedik Laksiyoni... vay be ne ansiklopedikmiş yani. Hiç mi Ansiklopedi görülmemiş ? Laksiyoni değil dostum "Leksikoni" olmalıydı. ben dilbilimde profesyonel yada otorite değilim ama bunlar da bilinmeyecek şeyler değil. İnsan kuşku duyar ki, acaba kasıtlı bir iş mi diye... neyse yazacak o kadar çok şey var ki, sonra devam etmek üzere Lazeburi mskvanobapeten dobbskidat ! Lazlara özgü güzelliklerle kalalım ! Ank'e

Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2007-04-14 18:27:01
Oylama: +0

lazali said:

Lazcamızı unutulmaya götüren en büyük sebep baskı rejiminden dolayı büyüklerimizin çocuklarına öğretmemesi öğrenmelerini istememesi. çünkü laz diline karşı yoğun baskı zamanlarında çektikleri acıyı evlatları çeksin istemez hiçbir baba yada anne. Ama şunu unutmamalıyızki insanı ve toplumu ayakta tutan en büyük şey kendine has olandır. Bir evlat nasıl ki anne-babasına has ise dilimizde bize hastır çocuklarımıza dikkat ettiğimiz gibi dilimizin unutulmamasına ve öğrenmemize gayret etmeliyiz. dğalepe ğolo dotanasen, larca vagoincordinasen(günler gene aydınlanacak lazca unutulmayacak)

Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2007-04-14 14:24:51
Oylama: +0

casillas said:

	eee ... çonaşkimi !!! [ lazuriberepe]
	Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2007-04-13 21:34:25
Oylama: +0

erkan said:

	ben lazım ama lazca bilmiyorum öğrenmek için neler yapabilirim ve sanatçılarımız lazca şarkılar neden yapıp tvlerde yayınlamıyor. xvala_ar_lima@hotmail.com
	Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2007-04-05 14:53:51
Oylama: +0

sinem said:

	merhaba ben bir karadenizliyim ama lazca konusmasını bilmiyorum nasıl öğrenebilirim
	Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2007-03-31 11:35:23
Oylama: +0

lazurisibere said:

	slm arkadaslar lazlık ve lazca ile ilgili merak ettikleriniz varsa bir laz olarak herkese yardımcı olabilirim msn ve mail adresim angelus_6@hotmail.com adresinden bana ulasabılırsınız... sevgiler
	Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2007-03-25 07:53:55
Oylama: +0

murat said:

	slm ark nasılsınuız hepinizi çokk seviyorum ben murat ığdırdan buralardayız burda bir sürü erizeli war sevgi ve slm lar ßß
	Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2007-03-24 11:04:10
Oylama: +0

yakup said:

	lazcayı seviyorum ama bir türlü tam konuşamiyorum.
	Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2007-03-20 06:09:05
Oylama: +0

Onur said:

	LAZLARI ÇOK SEVİYORUM başka bır seyde dıyemıyorum bu lazlar kaçık maçık ama nerde ne yapacagınıda iyi bılırler boyle bır sıte kurdunuz için herkese tşk ederım
	Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2007-03-18 19:16:33
Oylama: +0

Ali KUTANݓ said:

	lazca öğrenmek isteyenlere yardımcı olmaya çalışırım. okuldan arkadaşlara da bir şeyler öğretiyorum her kesin hoşuna gidiyor.laz olmak kesinlikle ayrıcalık.. ikatalit hoyi..
	Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2007-03-09 00:10:49
Oylama: +0

rizeli53 said:

	yaaa ben lazca konuşmak iistyorum ama nasıl öğrencem bana yardımcı olurmusunuz eğer yardımcı olmak isteyen varsa nasıl lazca konuşcağım durumunda crazyy_rizeli_53_@hotmail.com maillerinizi bekliyorum laz olmaktan büyük gurur duyuyorum tüm lazları seviyorum
	Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2007-03-04 10:20:40
Oylama: +0

Misafir said:

	lazlarn alfabesi
	Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2006-09-17 23:40:40
Oylama: +0

AKREP_61 said:

	allah askna bana biri lazcay ogretsin.
	Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2006-09-15 11:47:47
Oylama: +0

Misafir said:

	laz olmak insana ayrı bir zevk veriyor ama lazca konuşamamakta beni cok üzüyor bu yüzden lazca sözcük cıktığında ilk alan ben olurum herhalde neyse bütün lazlara selam
	Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2006-09-14 22:23:02
Oylama: +0

Misafir said:

	ya benim telefonuma bir msj geldi msjda lappine yaziyodu acaba bunun anlamini bilen varmi bilen varsa nolur buraya yazabilirmi ltfen
	Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2006-09-14 16:00:58
Oylama: +0

Misafir said:

	ya allah askına sözlugun cıkıs tarıhını yayınlayın ılk alan ben olmak ıstıyorum bılen varsa ne olur basar_58@hotmail.com bu adrese mail atsın beklıyorum canım hemserılerım
	Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2006-09-12 23:25:30
Oylama: +0

Misafir said:

	bana sevdam çonaşkimi derdi....ışığım derdi vazgeçmeden o benden vazgeçti toprak oldu.....şimdi ışığımı bekliyorum
	Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2006-09-08 21:34:19
Oylama: +0

Misafir said:

	rizeliyim ama dil bilmiyoruz ama çok merak sardım ve öğreniyorum öğrendim gibi çok keyif alıyorum kanımda laz kanı var karadeniz gibi yeşil mavi akıyo bütün lazları seviyorum
	Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2006-08-31 11:50:40
Oylama: +0

Misafir said:

	SERVET KELİMESİNİN LAZCASDINI BİLEN VARMI DUKKANIMIN İSMİNİ OLE KOYUCAMDA YARDIM EDERSENİZ SEVİNİRİM
	Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2006-08-22 23:42:58
Oylama: +0

Misafir said:

	biri anderun mastisinin anlamn s�yleyebilir mi ltfen?
	Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2006-08-20 21:49:24
Oylama: +0

Misafir said:

	ÇONA=IŞIK DEMEK =ÇONAŞKİMİ IŞIGIM
	Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2006-08-19 20:55:41
Oylama: +0

Misafir said:

	pek emin değilim tabi ki bu konuda bi uzman olduğum söylenemez üstadlar daha iyi bilir ama bildiğim kadarıyla tsira lazca bir isim.
	Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2006-08-18 14:11:04
Oylama: +0

Misafir said:

	bana kospitiyos'un anlamını bilen e_mail atabilirmi.araştırdım bulamadım.belki bilen vardır.mailim isbal_61@hotmail.com kelime:kospitiyos bilen varsa lütfen bu adrese mail yollasın...
	Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2006-08-13 20:51:27
Oylama: +0

Misafir said:

	bana biri tsiranin anlamini solesin
	Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2006-08-04 14:00:58
Oylama: +0

Misafir said:

	çona nın kelime anlamı nedir bilmek istiyorum
	Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2006-08-02 22:01:40
Oylama: +0

taka1967serkan said:

	bana da öğretin da şunu abi mükemmelsiniz yaaaa bundan sonra bütün boş vakitlerim de lazca ya ağırlık vermek istiyorum yardım edin bana bide bu sözlük basıldımı
	Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2006-07-31 13:35:33
Oylama: +0

samet said:

	Gostermiş olduğunuz çabalardan ötürü tebrik ederim.issanlar birbirlerinin kulturlerini dillerini tanıdıkca birbirlerine saygı duyacakları.gelişimin değişimin bu yonde gerçekleşeceği,hayatın farklılıklarla zenginleşeceği bunun bilincinde olduğunuzdan dolayı çalışmalarınızda başarılar dilerim.
	Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2006-07-22 16:31:51
Oylama: +0

Misafir said:

bir tane sarkadasim tembihledi bana bu sayfayi karadenizi tanimak istiyordumda.arkadasim aslen laz ama kendi dilini bilmio ve ne guzel olmus lazca bir sozlugun cikmasi.bence daha cok calisin lazlar kendi dillerini neden unutsun.hatta unutan lazlar varsa anadilini hemen ogrensin tekrar bence.ve bence butun insanlar butun halklar kendi dillerini kulturleini bilmeliler.asimile olmak guzel degil. unutmayinki her kavim allahin bir ayeti...

Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2006-07-17 21:34:13
Oylama: +0

'Misafir' said:

	karadenizlileri sewiooruummm
	Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2006-06-02 19:18:48
Oylama: +0

'Misafir' said:

	ben bu sitede lazca ögrenmek istyiorum cünkü bizimkiler ögretmiyorlar malesef tek 4 veya 5 kelime bilyiorum baska yok bu dill ölüyor kürtler cocuklarina nasil asiliyorlar bizde böyle yapmamiz gerek...bu dill cok enteressant ama malesef cogu bilmiyor ve gurci diyorlar artik böyle olmasini engellememiz gerek kardesler abiler ablalalar...
	Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2006-05-21 15:44:48
Oylama: +0

dotanu said:

	everane rakani gurikodolumani.........daha baka nasl fark olurki...LAZI BOO LAZݝݝݝݝ
	Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2006-05-02 20:19:51
Oylama: +0

'Misafir' said:

	mükemmelsiniz başka ne diyim kafanıza göre takılın biz yanınızdayız:)
	Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2006-02-25 22:41:04
Oylama: +0

gini08 said:

	arkadaslar tek ricam dünyanın neresinde olursak olalım dilimize kültürümüze sahip çıkalım.bizi buayakta tutabilir ancak...lazları ve laz olamyı çooook seviyorum...
	Şikayet et Beğenmedim Beğendim

2006-02-22 15:48:24
Oylama: +0

Yorumlari Göster/Kapat

---