Lazonas pukrinora 3’anapeşen doni kimi oras kturapape ivasnati meona
ikoms. Doğak ot’ubinus gyoç’k’aşi k’urump’epe t’k’va3un, pukurepe
goin3’k’en, but’k’ape ixanç’enen, doğak inoraşi onciruşen gok’un3xuşe
gyoç’k’ams. K’at’a pukrinoras na-iven doğaşi oxonk’anape mcveşişen çkva
t’as-nati meona ikoms. Daha dido oşi-3’anapes kturapape ivasnati
pukrinorapek meona vasen.
Mtiniti doğas na-ren kturapapekti meona vasen, edo k’oçepek sebebi na-aven
etkipete germape, zuğape, doğas çkvado çkva kturapapeşe nugaman. Doğa
tamo tamo en3ina oraşi doloxe, k’oçepeşi oxo3’ona var ikturaşa, ti-muşişi
mogapaşi muşeniten ham en3inaşi meona ivent’aşa ham orakti meona vasen.
Nçvalapek misa, kimi orasti ncaxum steri na-geçamt’u, kimi çuçuna, kimi
orasti k’ap’et’i ixepe na-elabart’u, berepek xelineri onçxirupete 3’k’ari k’ala
na-ok’agat’es zuğaşi p’icepe yon3ines. K’almaxapek, oç’k’omalepe oç’opinu
şeni 3’k’arişen na-3xont’ut’es, mçxvaporas k’oçepek goserinu şeni
na-amulut’es, na-işvinen 3’k’arepe na-uğun ğalepe en3inu şeni içalişinen.
Meonas, n3aşe k’ele na-yulun, dido oras k’un3’ulepe umtfireli na-var iven,
çuçuna t’aroni na-uğun golape-çkunişe, ncalepete motveri germapeşe
moxtasen, k’oçepe-çkunik misa doskidanşi.
Lazonas xvala pukrinorapek i kturapape vasendo en3asen, zuğape steri,
ğalepe steri, oramuşi moxtaşi germape steri… va Lazonaşi kultura do nena,
heti tamo tamo en3un Lazonaşi pukrinorape steri.
Ho, Lazonaşi en3inuş meona bikomt, en3inuşi meonati p’atenti. Zuğapeşi
En3inuşe dodgitit na-var matkves şeni, ğelepeşi en3inuşi oçalişupeşe dodgitit
na-var matkvenan şeni, oramuşi moxtaşi germapeşi, golapeşi en3inuşeti
dodgitit na-var matkvanoren şeni.
Do kultura do nena-çkunişi en3inaşiti na-ubağun k’onari dodginuşe na-var
biçalişit, o3’k’omilu na-mibağes şeni. Arte na-var bivit, na-var bivet, arte ovuşe
na-var biçalişamt şeni, ham en3inapeşi dodgitinuti ndğalepe golaxtaşa dahati
mk’iteri ivasen.
Ham coğrafiyaşi, ham kultura do nenaşi doxmela na-boret çkun, nam oras
maçkinanoren ham na-ivananpe en3inaşi meona-ora na-renşi.
Ham dulyaşi çkinapas na-ren magabrepe! Çkimi steri na-oznonumt miçkin.
İrik megnaperi ozmonupe tkvani zop’ont, edo na-uk’orspe var maxenenan
muşeni?
Arte var-ivinasna, k’oçepe-çkunişe doğa-çkunişi, kultura-çkunişi, nena-çkunişi
na-içoden var-oxi3’onapasna, oxi3’onapasnati k’oçepe-çkunik ugnaperi
doskidunna, hamu şeni guriten var-içalişinenna na-var imt’inen çodinaşe
ilinen.
Enni dido soruni k’oçepe-çkunepe ugnaperi na-renan. Hamuşeni mu uk’orsna,
irixolos muz na-anç’enşen dido daha moşkva oxenuşi omk’itu na-ren ar oras
boret.
Ç’umanişe, dido yano var ivaşa.
Lazonada İlkbahar!
Lazonada ilkbahar yıllardan beri bazı değişiklikler olsada devam ediyor.
Doğa ısınmaya başlayınca tomurcuklar patlar, çiçekler açar, yapraklar yeşerir
doğa kış uykusundan uyanmaya başlar. Her ilkbaharda olan doğa olayları
eskisinden farklı olsada devam eder. Daha çok yüzyıllar değişiklikler olsada bu
ilkbaharlar devam edecek.
Tabiî ki doğadaki değişimlerde devam edecek, ama insanların neden olduğu
etkilerle ormanlar, denizler, doğa çeşitli değişikliklere uğratılıyor. Doğa yavaş
yavaş yok olma süreci içinde, insanlardaki anlayış değişmedikçe, bireysel
çıkar yüzünden bu yok ediş devam ettikçe bu süreçte devam edecek.
Dalgaların sakin, bazanda dövercesine vurduğu, bazen serin, bazen sert
rüzgârların estiği, çocukların sevinç çığlıkları atarak su ile buluştuğu deniz
kıyıları yok edildi. Alabalıkların, avlarını kapmak için sudan fırladıkları, yazları
insanların serinlemek için girdiği, içilesi suları olan dereler yok edilmesi için
çalışılıyor. Sıra, gökyüzüne doğru yükselen, coğu zaman tepelerinde karların
eksik olmadığı, serin iklimin bulunduğu yaylalarımıza, ağaçlarla kaplı
ormanlarımıza gelecek, insanlarımız sustukça.
Lazonada sadece baharlarmı değişime uğrayıp yok olacak, denizler gibi,
dereler gibi, sırası geldiğinde dağlar gibi… Ya Lazonın kültürü ve dili, oda
yavaş yavaş yok oluyor Lazonanın baharları gibi.
Evet, Lazonayı yok etmeye devam ediyoruz, yok etmeye devam edeceğizde.
Denizlerin yok edilişine durun diyemediğimiz için, derelerin yok edilmesi
çalışmalarına durun diyemiyor olduğumuz için, zamanı gelince dağların,
yaylaların yok edilişinede durun diyemiyeceğimiz için.
Ve kültür ve dilimizin yok oluşunuda yeterince durdurmaya çalışmadığımız,
seyretmekle yetindiğimiz için. Birlikte olmadığımız, olamadığımız, olmaya
çalışmadığımız için bu yok oluşları durdurmakta gün geçtikçe daha zorlaşacak.
Bu coğrafyanın, bu kültür ve dilin sahipleri olan biz, ne zaman farkına
varacağız bu olanların yok oluş süreci olduğuna.
Bu işin bilincinde olan arkadaşlar! Benim gibi düşündüğünüzü biliyorum.
Hepiniz benzer düşüncelerinizi açıklıyorsunuz, ama gerekenleri yapamıyoruz
neden?
Birlik olunmazsa, insanlarımıza doğamızın, kültürümüzün, dilimizin
tükenmekte olduğu anlatılmazsa, anlatılsa bile insanlarımız duyarsız kalırsa,
bunun için gönülden çalışılmazsa kaçınılmaz sona gidilir.
En büyük sorun insanlarımızın duyarsız olmaları. Bunun için ne gerekiyorsa,
herkes üzerine düşenden çok daha fazlasını yapmak zorunda olduğunu bir
zamandayız.
Yarın, çok geç olmadan.
Pukrinoba.2009 Lazona
Osman Şafak BÜYÜKLÜ
|
Bu Yorumu Feed ekle
Yorumlari Göster/Kapat
Yorumlari Göster/Kapat
