“Ez name di hikmeta xwedê da
Kurmanc di devleta dinê da
Aya bi çî wechî mane mahrûm
Bilcimle jî bo çî bûne mehkûm ?..”
“ Ğormotişi xik’metis govoşaşer
Ham kianas mteli Kyurdepe
Mo na-moxvandupeşan mexrumi
Mo mteli xark’is maxkyumi ?..”
(Ehmedê Xanî,Mem û Zîn)
TRT’şi eçdoot’xo saat’i yayini na-asen Kyurduli k’analimuşi, Turketi’şi ndğeri meselepe svamuşişe yeine konuxedu. Dido svalepemuşişen,dido 3adalapete na-isinapinen/na-ixap’arinen mesele şeni ma ti na-viduşunampe t’k’vani-şk’ala opayu bgorur/minon.
Hak o p’ri/ip’t’i na-p’t’k’vaten mutxa hamu ren : Devletik, ham na-duxenu dulyate otxoneç kyusuri 3’anaşen doni mancemuşi na-ort’u resmi ideolojiyamuşişi a k’alemuşi na-dilixuş ilani doyu. Cumxuriyet’i ist’oryaşen doni “va ren” na-it’urant’u Kyurdi xalk’işi renoba/ort’oba, minoba, nena,ist’orya,xaçk’a do asimilasyoni politik’apeşi enni didimuşişi tudes na-z’lip’en Kyurdi xalk’i aşk’va devlet’işen k’ebuli z’iru. “Kart kurt”, “nena var dialek’t’i” st’eri patxobape, ist’oryaşi oç’axales it’oçu; himu him oç’axaleşan na-gamağmalu na-gorumanpe ti/na-unuonanpe ti ort’uk’ot’i, ham polit’ik’apeşi çodina aşk’va iris na-uşk’un a mutxa ren.
Turketi Cumxuriyeti’k, Kyurduli nenate yayini aktivitimuşite ar trajikomiği xaliş evuli ti meçu – ot’i trajikomedya ar Turketi klasiği ren !- Turketi’s xolo k’oçepe Kyurduli nenate nç’arapes “q” , “w”, “x” boncape na-oxmaruman deine davape gonin3’en; mara TRT Şeş’is – aft’a ham devlet’iş k’anali vart’u i?!-ham boncape ixmaren do hamuşi mole çkar endoli var gamağaman. Do xolo hamu st’eri,orenapes (meydanepes) “Bijî Bratiya Gelan !” (Sk’udas Xalk’epeşi Cumapoba !) gamayoxute na-gamayoxumanpeşa “mak’ort’oloba”şen dava gonin3’en; mara devletişi k’analis mağarğalepek/ masinapek/ maxap’arepek ham lak’ide raatobate axmarenan. Hişo ki, P’ritigemçale (Başbakani) Recep Tayyip Erdoğani’k, xolo ayni televiziyaşi gon3’ala aktivitis na-u osinapus “mo3’k’vinu”şen (barişişen) ip’aramit’umt’u. E do “na-moi3’k’vanenpe” mipe renan ?!. (Mipeşk’ala ibarişanene ?!.)
TRT Şeş’iş Kyurduli nenate yayinepes na coç’ap’amuşi/geç’k’ap’amuşi moro becit’i do ist’oryaluri a aktiviti ren, ham inkyari oxenu mumkyuni va ren. Mara ham aritaşi/suretişi/resimişi m3udi msk’vanobamuş moğerdinu ti k’ai var iyasen. E ho, ham k’analis berepe şeni,xaçk’a şeni programepe ren. Xolo ham k’analis Kyurdi Problema şeni na-isinapinen politik’ritikuli programepe ti iyasen. Mara ham haşo
ren deine meseleşi 3’imindamuşi gondunu ti onciru ren. Devletişi nogurepe, Kyurdi Problema şeni na-duşunamspe va gokturu; xvala na-niçen tavizepe ren hik’u. Dobadonas a obaxu/cengi xolo ren, Kyurdepuna’s operasyonepe xolo devam iyen; e do haşo a xalis, mitis devlet’iş reformist’uli aktivitipemuşis 3adalate “msk’va ndğalepe maz’iranene berepe” edebiyat’i var axenen. Haşo a mutxa oxenu, ham mtinobaş jis let’a ot’oçu ren; jiles ti na-p’t’k’vi st’eri, maritaşi m3udi msk’vanobas moğerdinu iyen ham. Mara ham marita ar fotoşop’i şaeseri ren, xvala maritaş baz’i bet’obapemuşi ciz’iru şeni/ojilu şeni içalişaman; vana 3’iminda xolo ayni ren.
Devlet’işi nogure ham do hamus na-numgus dulyapete (xolosi oras idin3’opulapes/universtitapes Kyurduli Nena do Mç’araloba dep’art’ment’i na-gonin3’asen it’uran timçxupek) na- oxenu goruman mutxa, Kyurduli Problema’şi doloxe gamağmalu ren. Problema xvala nena do xaçk’a problemaşa ciğu
goruman. Mara ham problema xvala hanişen/amtepeşan va ren ki !.. Kyurdi Problema ham meselepeşk’ala a ekonomikuri problema ren. Hamuşen oğindeni nç’aras ti na-p’nç’ari st’eri a noğa/bazari opayu problema ren do Kyurdepuna ok’olt’oleri ren, vit do vit 3’anaşen doni a oz’lapuş rejimi ren hik. Ham a nasyonaluri
problema’n do ham problemas mudaili na-ren PKK st’eri a mabaxale/macenge a organizasyoni ti ren. Do him organizasyoniş k’ap’uleşan na-ulun dido manceloni a k’oçi mebaz’gule/3’alami/dest’eği ren o. Hik o obaxu/cengi devam iyen, ham dobadonaşi berepe xolo ğurunan, oxorepes bgarape xolo var içoden u. E do
PKK’k xvala nena do xaçk’a şeni na-moxvadumpspe şeni ham obaxus coç’u/geç’k’u do ham obaxu hus/a3’i İçodasen ?!.
Ham problemaşi tito laci uğun, himu ti Kyurdi xalk’işi self-determinasyoni xak’k’imuşi meçala. Hamu ti ham sistemis na-niçen a mutxa va ren; hişo ren na Kyurdi Problema’s devlet’iş xete mtini a çare meçalas oz’monu ya maezmocoba; vana ti lalaxoba/laft’anoba/bagalanoba iyen/iqven. Mesele opşa/dido basit’i ren, devlet’işi nogure xolo ayni ren. Himuk, Kyurdi xalk’i mt’k’e (yesiri) oç’op’u gorums/unon … Himuk, ideolojiyamuşi him xalk’is hus/a3’i Kyurduli nenate oğmalu gorums… Himuk, devami na-iyen bet’i obaxuşi propagandamuşi hus Kyurduli nenate ti asen… Himuk, ham obaxu şeni na-iç’op’inen k’ararepe na-iç’aren MGK belgepe Kyurdulite goloyonasere; Kyurdepes Kyurdulite “teslimi iyi !” t’k’vasen !..
Hak o / aya oz’iru becit’i na-ren a mutxa ti, eçdoot’xo saat’i yayini na-ikums ham k’analis, atxes “Popst’ari” st’eri programepe ti ort’asen. “Popst’ari” şuk’ale an3’alaburi ç’mani programepe, “Nusa Demiyik’o”, “BBG” st’eri dulyape ti moxt’asen. E do hak nogure mu ren ?.. Turkuli nenate na var anvaleran k’oçepes Kyurduli nenate omt’urapu,tikuni doloxenepe gamağmalu do himu an3’alaburi mutxapete opşalu i ?!.
E ho, ham nç’aras ham mesele şeni na vidşunampe mk’ule na-ort’uk’o ti t’k’vanişk’ala vipayi. Do xolo vit’ur, Kyurduli televiziya do himuşk’ule na-moxt’asen Kyurduli Nena do Mç’araloba dep’art’ment’i dido/opşa becit’i’n, ist’oryaluri ren. Ham aktivitepe, nananenate yayinişi oğis na-dgin endolepe z’du. Na-igoren nenate devlet’i xete iyas; xususi kanalepeşan iyas yayini ixenen. Evuli, At’raşini’s na-ren Gelişim TV’k, Lazuri nenate yayini axenen, aşk’va hamuşi oğis çkar muti endoli var sk’udu. E ho,devlet’ik “Kyurdi va ren !” it’urt’u daha xolosi na-ren orapes, hus o Kyurduli nenate yayini muk xepete ikums. E ho, ham “va ren !” na-u3’omerant’u a xalk’işi, obaxute, mucadelete muç’o renobamuşi/ort’obamuşi devlet’is k’ebuli oxenapumsşi dido becit’i a evulimuş ren. Ham hakelendo p3adat-na/p’3’k’edat-na becit’i a mogapu/ok’azanu ren. E ho xapisxanapes maxkyumepek, ocaxi k’oçepemuşk’ala nananenamuşite xolo var asinapen; do xolo Kyurduli nenate birapa/t’rağoda na-ibirs/na-t’rağodums a mabirale valişi emirite saxneşan ciyonaman. Mara ham dobadonaşi mebusik (AKP’şan Van’iş mebusi Gülşen Orhan) TRT Şeş’is Kyurduli
nenate asinapen/axap’arinen/ağarğalen do xolo Kyurduli nenate abiren/ at’rağoden !.. E ho ham evuli bile opşa/dido becit’i ‘n ; atxes berepeşk’unis na-map’aramitan şuk’u/k’onari becit’i… Mara xolo ti momoğordinan na-mo3’iraman msk’va maritate… 3’imindas (meseleşi k’ap’ulas) ktureri muti va ren do
hişeni/emu şeni momoğordinan. Xolo axiruli (niayeturi) nogurepenişi ayni ren, nogures na-ulun gzas baz’i kturape/okturupe doyaman/doquman xvala… Ast’i sist’emişi 3’imindas do nogurepes a ktura çumala/ oyondru pşeişi natoras tersi var iyen/var iqven i ?..
.............................................................
TRT ŞEŞ NEYE YARAR ?
“Ez name di hikmeta xwedê da
Kurmanc di devleta dinê da
Aya bi çî wechî mane mahrûm
Bilcimle jî bo çî bûne mehkûm ?”
“Tanrının hikmetine şaşıyorum
Bu dünyada bütün Kürtler
Neden haklarından mahrûm
Neden hepsi ele mahkûm ?..”
(Ehmedê Xanî,Mem û Zîn)
TRT’nin yirmi dört saat yayın yapacak olan Kürtçe kanalını açması , Türkiye’nin gündemine bir anda oturdu. Çeşitli yönlerinden, çeşitli bakış açılarıyla tartışılan konu üzerine ben de kendi düşüncelerimi buradan sizlerle paylaşmak istiyorum.
Burada ilk olarak altının çizilmesi gereken nokta, devletin böyle bir adım atarak, seksen küsür yıldır savunuculuğunu yaptığı resmî ideolojinin bir bölümünün yerle yeksan oluşunu ilân etmiş olmasıdır. Cumhuriyet tarihi boyunca inkâr edilen; varlığı,kimliği,dili,kültürü yok sayılan; asimilasyon politikalarının en ağırı altında ezilen Kürt halkı artık devlet tarafından fiilen tanınmış oldu. “Kart kurt” ve “dil değildir lehçedir” türünden zırvalar, târihin çöplüğüne atılmıştır, onu o çöplükten çıkarmak isteyenler hâlâ varsa da, bu politikalarda yaşanmış olan çıkmaz ve iflas artık herkesin malûmu.
Türkiye Cumhuriyeti, Kürtçe yayın hamlesiyle bir trajikomik durum örneği daha vermiş oldu – ki trajikomedi bir Türkiye klasiğidir !- Türkiye’de hâlâ insanlara Kürtçe yazılarda kullanılan “q”, “w” ve “x” harflerinden dolayı davalar açılıp, cezalar yağdırılırken; TRT Şeş’te (sahî bu kanal devletin kanalı değil miydi !) söz konusu harfler hiçbir engele takılmadan kullanılabiliyor. Aynı şekilde, alanlarda “Bijî Bratiya Gelan!” (Yaşasın Halkların Kardeşliği!) sloganını atmak, size “bölücülük” suçundan dava olarak dönebilirken; devletin kanalındaki sunucular bu şiarı rahatlıkla kullanabiliyorlar. Hatta Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, Kürtçe kanalın açılış etkinliği için yaptığı konuşmada “barış” tan söz etmektedir. Peki “barışılacak” olan taraf kimdir ?!.
TRT Şeş’in yayın hayatına başlaması kuşkusuz önemli ve tarihsel bir adım, bunu inkâr etmek mümkün değil. Ancak önümüze konan resmin sahte güzelliğine aldanmak da son derece yanlış olacaktır. Evet, bu kanalda çocuklara yönelik programlar, kültürle ilgili yapımlar var. Yine bu kanalda Kürt Sorunu’nun tartışılmasına yönelik açık oturum programları da yapılacak. Ne var ki bu böyle diye , meselenin özünü ıskalamanın da bizi aymazlığa, şirazesi kaymış savunulara vardırması
işten bile olamayacaktır. Çünkü devletin amaçları, Kürt Sorunu’yla ilgili düşünceleri değişmiş değil; yalnızca verilen bâzı tavizler var. Orta yerde bir savaş sürerken, bölgeye operasyonlar devam ederken hiç kimse devletin reformist açılımlarına bakarak “güzel günler göreceğiz çocuklar!” edebiyatına sarılamaz. Bu sadece gerçekliğin üstünü kapamak, yukarıda da belirttiğim gibi resimdeki sahte
güzelliğe aldanmak olur. Hâlbuki bu resim bir fotoşop harikasıdır, yapılan iş yalnızca resmin üstündeki kimi çirkinliklerin üstünü kapatmaya çalışmak,yoksa öz aynı .
Devletin amacı, bu ve buna benzer açılımlarla (yakın zamanda üniversitelerde Kürt Dili ve Edebiyatı bölümünün açılacağı da dillendirildi) Kürt Sorunu’nun içini boşaltmaktır. Sorunu salt bir dil,kültür sorununa indirgemek… Ama kazın ayağı öyle değil ki!.. Kürt Sorunu aynı zamanda bir ekonomik sorun; bir önceki yazımızda da değindiğimiz gibi bir pazar sorunu. Bir coğrafyanın parçalanmışlığı vardır işin özünde, on yıllardır süren bir baskı rejimi… Ayrıca tüm bunların yanısıra meseleye müdahil olan PKK gibi savaşan bir örgüt de var ve bu hareketin arkasında duran kitlesel bir güç.
Orada savaş sürüyor, bu ülkenin çocukları hâlâ ölüyorlar, hâlâ ağıtlar yükseliyor evlerden. Peki PKK, salt dil ve kültür haklarının tanınması için mi başlatmıştı bu savaşı ki, şimdi bitecek ?..
Sorunun tek bir çözümü var, o da Kürt halkının kendi kaderini tayin hakkını kayıtsız, koşulsuz tanımak… Bunun da bu düzende gerçekleşmesi mümkün olan bir şey olmadığının farkında olduğumuza göre, Kürt Sorunu’na devlet eliyle gerçek anlamda bir çözüm ummak, ya hayalperestlik; ya da aptallık olur. Mesele aslında gayet basit, devletin amacı yine aynı. O, yine Kürt halkını esir almak istiyor…. O, kendi ideolojisini, o halka bu kez o halkın anadiliyle vermek istiyor… O, sürdürdüğü kirli savaşın propagandasını şimdi Kürtçe yapacak… O, bu savaşla ilgili MGK belgelerini
Kürtçe olarak da okuyacak… Yani Kürt halkına Kürtçe : “Teslim ol!” diyecek …
Burada görülmesi gereken bir nokta da şu; yirmi dört saat yayın yapacak olan bu kanalda, ilerde “Popstar” benzeri yarışmaların yapılacağı söyleniyor. “Popstar”ı saçma sapan sabah programlarının, “Gelinim Olur Musun ?”, “BBG” gibi yapımların da takip edeceği kesindir. Peki buradaki amaç ne ?..
Türkçe’yle ulaşılamayan kitleyi, Kürtçe eliyle yozlaştırmak, beyinleri boşaltıp, bu saçmalıklarla doldurmak olmasın !..
Evet, bu yazıda konuyla ilgili düşüncelerimi özet olarak da olsa sizlerle paylaşmış oldum. Ve yine evet, tekrar söylüyorum Kürtçe televizyon ve sonrasında gelecek olan Kürt Dili ve Edebiyatı bölümü çok önemli târihsel bir adımdır. Bu açılımlarla birlikte, anadilde yayın önündeki engeller fiilî olarak kalkmış oldu, artık istenilen her dilde devlet eliyle olsun; özel kanallar eliyle olsun yayınlar yapılabilir. Örneğin Ardeşen’de yayın hayatını sürdüren Gelişim TV., tutup Lazca yayın yapmak isterde, devlet bunun önüne hiçbir engel koyamaz. Evet, devlet “Kürt yok!” diyordu daha çok yakın
olan zamanlarda, şimdiyse kendi eliyle Kürtçe yayın yapıyor. Evet, bu yok sayılan bir halkın, mücadele ederek kendi varlığını nasıl kanıtlayabileceğinin çok önemli bir örneğidir. Bu açıdan bakıldığında bu önemli bir kazanımdır da. Evet, cezaevlerinde hâlâ mahkûmlar, aileleriyle kendi anadilleriyle konuşamıyorlar ya da bir etkinlikte sahneye çıkan ve Kürtçe şarkı okuyan bir sanatçı vali emriyle sahneden indirilebiliyorsa da; bu ülkenin milletvekili (AKP Van milletvekili Gülşen Orhan) TRT Şeş’e çıkıp, Kürtçe konuşup, şarkı söyleyebiliyor ! Evet, bunlar çok önemli, gelecekte çocuklarımıza anlatacağımız ilginç bir olay olacak kadar önemli !.. Fakat ldanmayalım
resimdeki sahte güzelliğe. Çünkü özde değişen bir şey yok,nihaî amaçlar yine aynı, sadece amaca giden yolda kimi değişiklikler yapılıyor. Zaten sistemin özünde ve hedeflerinde köklü değişiklikler olsa, bu eşyanın tabiatına aykırı olmaz mıydı ?!.
İsmail Güney YILMAZ
|
Bu Yorumu Feed ekle
Yorumlari Göster/Kapat
Yorumlari Göster/Kapat
