Svamogvaleşi namk’ele o3’k’edatna o3’k’edit, dido menceloni devletepe t’az nati iri sotis m3ika vana moşkva ekonomiği krizişi oxonk’anu do hemuşi na-ok’oxumspe ren. Na-pskidut svapes, ndğaluri skidalaşi doloxe ora do oras k’at’a sotis na-ok’iginen ar durumi ren okonomiği krizi.
Menceloni devletepe na-ok’oxums ekonomiği krizik majuranı devletepe na-var ok’oxvasen yado armutu na-var ivasen ar durumi ren. Svamogvaleşi menceloni devletepe ok’oxuna, goşantaluna majura devletepesti hamuşen muşletinuşi imedi var aven. Svamogvales edo Turkiyes na-iskidinen ekonomiği krizi ok’oxvumspe mteli k’oçepe k’elesti skida-ixenen. Hamtepe oz*iru şeni ekonomişi çkineri ovuti var uk’ors.
Krizi, Yulva zuğauças do Lazonas daha oğune kogyoç’k’udort’un, na-moxtasen oras ok’oxvu-muşi dido daha didi na-ivasenti doma3’onen. Svamogvale do Turkiyeti ok’oxvimaşi tude na meşaxtu ham ekonomiği krizişi muşeniten ham svape ha3’i dahati p’at’i durumis doskidams.
Çayi do ntxirişi omralute xolos oraşa k’uçxes na-yadginet’u, m3ika t’as nati skidalaşi enç’ina jin na-rt’u ham svapes, çodina vit 3’anaşen doni tamo tamo skidalaşi enç’inaşi dak’limus geç’k’imeri ren.
Ntxirişi omralepales, go3’os na-niçu ar kilo ntxirişi geç’arerişi gverdi k’onari ar geç’areri niçen. Svamogvaleşi ntxiriş omralobaşi didoci na-ren, na-ixenen ar ulkes ntxirişi omralapeles na-niçu K’vaşi-upisti na-var nunç’un ar fiyati, k’oçişi nosis na-var yazdinasen ar durumi iven.
Xoloti çayişi omralepalepesti, ntxirişi omralepalepes na-nugnams durumi uğun. Çayis na-uk’ors k’onari becitite fiyati var niçu, na-niçupe hakşakis na-var iz*iru şekilite ixenu. Maarani donemi çayişi geç’areri jur taksidite niçinu, majurani donemi çayişi geç’areri ham 3’anas ancaxi niçen. Masumani surgunişi geç’areriti, Ar ok’açxeneri çayişi sezoni goi3’k’ent’aşa ancaxi niçen. K’oçi-çkunepeşi ar m3ikapek ham omralobate skidala-mutepeşis nuonams, ar m3ikapekti skidala-mutepeşis mebazgale ivas şeni ham omralobape ikoman. Ham k’oçepek memskvaneri do oramuşis mogapa na-var axenenan şeni mekaçeri durumuz doskidunan.
Mu p’atendo hamtepe dobodginaten. Haya oisanu çkun na-gomiçumenanpeşi xes na-ren mutu reni? hak’o ekonomişi çkinaperi na-ren ham ulkes, hak’o let’aşi tude do lat’şi jin k’aynağepe na-ren, tarimişe memskvaneri svape na-ren, sum k’eleti zuğate golaperi ham ulkes haya na-var axenen xek’ot’e gomiçvamanpeşi sayeten iven. Hak na-ixenen yanlişi hamtepe na-goşionamenpeşi ren yado mot iozmonumt. Na-goşimenanpes, na-unonanşi goşaonuşi olanaği var niçaşa na-ixenen gomiçumenanpeşi goşaonuşi duyla rent’aşkule na-ikturasen çkar mututi var iven.
Hak’o skidalaşi mekaçus na-dololu k’oçepek, ç’umanişeneri skidala şeni na-vanorenşi ozmonuten kultura do nenaşi, hemuşi na-moxtasen ora na-var ozmonumanpes didoti edginu var uk’ors. Edo k’oçepeşi skidalaşi doloxe mekaçupe t’as nati, kultura do nena-çkunişi oskedinu şeni na-ibodenanpe ivasti uk’ors.
Xeloba mteli k’oçepeşi t’as.
Ekonomi Nereye Gidiyor!
Dünyanın neresine bakarsanız bakın, çok güçlü devletler dahil her yerde az veya çok ekonomik krizin hareketi ve onun etkileri var. Yaşadığımız bölgelerde, günlük yaşamın içinde zaman zaman, her yerde karşılaşılan bir durumdur ekonomik kriz. Güçlü devletleri etkileyen ekonomik krizin diğer devletleri etkilememesi olmayacak bir durumdur. Dünyanın güçlü devletlerini etkilemiş, sarsmışsa diğer devletlerin bundan kurtulma şansıda yoktur. Dünyada vede Türkiye de yaşanan ekonomik krizin etkilerini bütün insanlar yaşamaktadır. Bunları görmek için ekonomi uzmanı olmak gerekmiyor.
Kriz Doğu Karadeniz ve Lazonada daha önceden başlamıştı, gelecekte etkisi çok daha büyük olacağını sanıyorum. Dünyanın ve Türkiyenin etkisi altına girdiği bu ekonomik kriz yüzünden bu yerler şimdiden daha da kötü duruma düşmüştür. Çay ve fındık üretimi ile yakın zamana kadar ayakta durabilen, biraz olsun yaşam seviyesini üstte tutabilen bu yerlerin, son on yıldan beri yavaş yavaş ekonomiside, yaşam seviyeside düşmeye başlamıştı.
Fındık üreticilerine, geçen yılda ödenen bir kilo fındık fiaytının yarısı kadar bir fiyat verilmektedir. Dünya fındık üretiminin büyük bir kısmının yapıldığı bir ülkede fındık üreticilerine verilen emeğini karşılamayacak bir fiyat, insanın aklını alamıyacaği bir durum olmaktadır.
Yine, çay üreticilerinde de fındık üreticilerine benzeyen durum vardır. Çaya gereken değerde fiyat verilmemiş, ödemeler şimdiye kadar görülmeyen bir şekilde yapılmıştır. Birinci dönem çay parası iki taksitte ödenmiştir, ikinci dönem çay paraları bu yıl ancak ödenenebilir. Üçüncü sürgün parasıda, bir sonraki çay sezonu açılıncaya kadar ancak ödenir.
İnsanlarımız bir kısmı bu üretimlerle yaşamlarını sürdürmekte, bir kısmıda yaşamlarına destek olması için bu üretimleri yapmaktadırlar. Bu insanlar uygun ve zamanında gelir elde edemedikleri için zor durumda kalmaktadırlar. Doğu Karadeniz ve Lazonada insanlar, esnaf, çalışanlar artık geçinme zorluğu nedeni ile mutsuz ve çaresizlik içindedir. Şu veya bu şekilde borçlanıp ürettiklerinden elde edeceği gelire umut bağlayıp, bunuda zamanında ve yeterli alamaması sonucunda içinden çıkılamayacak kadar borca batmaktadır. Herkes geleceğine karamsar bakmaktadır. Güleç yüzlü insanlar azalmış, çatık kaşlı asık suratlı insanlar bölgesine dönüş başlamıştır. Çalışanların yanı sıra emeklilerde aldıkları ücretlerle nasıl geçinecekleri, ay sonunu nasıl ulaşacaklarını düşünmektedirler. Bunları yazmakla karamsar düşünceli olduğum düşünülmesin, yaşanılan gerçekler böyle.
Ne yapmalıda bunları durdurmalıyız. Bunu düzeltmek bizi yönetenlerin elinde olan bir şeydir. Bunca ekonomi uzmanı olan bir ülkede, bunca yer altı ve yer üstü kaynakları olan, tarıma elverişli alanları olan, üç tarafı denizlerle çevrili bir ülkede bunu yapamamak başarısız yönetimler sayesinde olur. Burada yapılan yanlış bunları seçenlerde diye düşünmeyin. Seçenlere, istediğini seçme olanağı tanınmadan yapılan yönetenleri seçme işi olduktan sonra değişecek bir şeyde olmaz.
Bu kadar geçim sıkıntısına düşmüş insanların, yarınki yaşamları için yapacaklarını düşünmekten kültür ve dilini, onun geleceğini düşünememelerini pek yadırgamamak gerek. Ama insan yaşamının içinde sıkıntılar olsada, kültür ve dilimizi yaşatmak için uğraşanların olmasıda gerek.
Bu Yorumu Feed ekle
Yorumlari Göster/Kapat
Yorumlari Göster/Kapat
