|
Geçaçxale Menç'una! |
|
|
|
Osman Şafak Büyüklü
|
|
25.06.2008 I 22:01 |
 .
Ham mskvanobapeşen naren, xolos ora şakis dido na-var içkinen, na-var içinapen Geçaçxale Menç’una Arkabişen mexola 15 km zuğaşi k’elaşen doloxendo ren. K’ap’istonari ğalişi k’elaşen Yak’oviti-oput’eşen golilen, Gidreva-oput’eşe mendilen. Takamandeni rubaşen golilent’aşi dido mskvanobapeşi doloxendon gza ebzdat yaşi zuğaşi k’elas gza oxenus na-ixmarinu kfalepe na-eizdu kfaşi ocağepek doğa ok’oxvunati, dido mcveşi gidrevai kfaxincişi geiktinu ham kfaşi ocaği şeni na-ixenu ağani ğali-gzaşi oxenus moxvadas nati! tazixi 200 3’eneri yado mtini na-var ren steri na-moçkinapes, mo3’opxala p’aten yado orjinali-muşi na-okixvu, doma3’onen 600 3’anerişen mcveşi naren jur-kfaxincişen jilendo Kyamileti rubaşi çodinaş k’ele Gverdi saat’is arabaşi ogzaloba şkule arabapeşen kogeilinen. Hak ğalişi k’elaşen melendo gondveri ar ncaşi (xinci) jinşen meilen do xoloti gverdi saatluği m3ika emti jilendo ogzaluten ilinen. Ğali na-gyulunşen juroşi met’re jilendo na-ren dido mskva, doğali sotis muşebura na-eçkindu ar geçaçxale ren.
Ham geçaçxaleşi coxo na-ren menç’una; menç’uşina, menç’inu na-var iven sva, haşo ar geçaçxaleşi oxo3’onuşe mulun. Mtiniti menç’una mağala ar kfalepunaşen diben, ham geçaçxaleşen jindole umeşvelu extimu çkar var ixenen. 3’k’ari moşkva Na-ren orapes k’ele-muşişe var işuvaşa mexoluti var ixenen.
Ham ogzalu doğali mskvanoba-çkunepes na-uk’ors becitoba na-var niçen şeni m3ika m3’ule do ok’oxveri gzaşen 3’ipuri, ç’uburi, mşkeri do ntxomepunaşi goşaxtimuten ixenen. Ha3’i ok’oxferi na-ren ham p’at’i gzas na-iven doç’k’endinuşen şkule doğaşi mskvanoba na-ren Geçaçxele Menç’unaşe mendilen. Menç’una ari ç’ut’a, juri didi sum geçaçxaleşi na-eçkindu geçaçxalepe ren. Enni jini geçaçxale tudeleşen var iz*iren goşa geçaçxale enni didi na-ren ren. Hamuşi mağaloba 40 m k’onari ren. 3’k’ari moşkva na-ren orape-muşişi mskvanoba daha ar Çkva iven. Xanç’e gotferi ar svaşi doloxe kçe popocepete na-diben 3’k’arişi mskvanoba-muşis o3’k’omiluşi z*ğala var iven.
Lazonas haşo m3ika na-içkinen, m3ika na-içinapen doğali mskvanobape dido moşkva ren. Oxenu-çkuni na-uk’ors hamtepe oz*iru do gamağinu, oxtimu şeni na-uk’ors mo3’opxina do oisanu-muşi oxenuten doğaşi oroperepes hem svapeşe perputen na-agzalanoren steri oxenoni ren.
Hamusteri oxenupeten hem he oput’epeşi mskvanobas monz*inopa, hemti ekonomiği K’eleşen hem oput’epeşi moselu-mogapa oxenu tkvala ren. Moxtit! Lazonaşi ham mskvanoba-muşi doğa oroperi Lazepes do mteli k’oçepes Oçinapu şeni mu uk’orsna p’at. Daha oğune zuğape na-yon3ines ozmonupek, ha3’i Çkva do çkva m3udepeten doğali mskvanoba-çkuni yon3inu şeni xepe gonz*ikeri renan!
Hemtepe kodomadginenan! Edo hemtepeşen oğune xepe-çkuni kogobinz*ikatna!
Mençuna Şelalesi
 .
Lazonanın doğasını, coğrafi yapısı pek düz alanı bulunmayan, yüksek dağları denize kadar devam etmekte olan, yaylalardan akan ırmaklar ve vadilerden oluşmaktadır. Bu vadiler bir doğa güzelliği gibidir. Bu güzellikleri dünyanın birçok yerinde bulunmayacak kadar değişik ve çoktur. Üzeri yazları dahi karla kaplı yaylalar, bu yaylalardan kıvrılarak akan tertemiz ırmaklar vardır. Bu ırmakların etrafı çeşitli bitkiler ve ağaçlarla süslenmistir.
Bu doğa güzellikleri sanırım iyi tanıtımı yapılmadığı için gereken değerlerini bulamamıştır. Lazonanın bu doğa güzelliklerini tüm doğaseverlere tanıtılması biz doğaseverlere kalıyor.
Bu güzelliklerden olan, yakın zamana kadar pek bilinmeyen, tanınmayan Mençuna Şelalesi Arhaviden yaklaşık sahilden 15 km içeridedir. Kabirse deresinin kenarından Kavak köyünden geçilerek Dereüstü köyüne varılır. Takamandeni vadisinden geçerken essiz güzelikler içinden yol alalım derken sahil yolu yapımında kullanılan taşların alındığı taş ocakları doğayı bozsada, tarihi dereüstü taşköprüsünün yıkılışı bu taş ocağına yapılan yeni dereyolu yapımına rastlasada! Tarihi 200 yıllık diye yanlış olarak bildirilen, yenileme yapalım diye orjinali bozulan, Sanırım 600 yıldan eski olan çifte köprüden yukarıda kyamilet vadisinin sonlarına doğru Yarım saatlik araba yolculuğundan sonra arabalardan inilir. Buradan dere kenarından karşıya uzatılmış telle tutturulmuş bir ağacın (köprü) üzerinden geçip yine yarım saatlik biraz yokuş yukarı yürüyüşle ulaşılabilir. Dere yatağından ikiyüz metre yukarıdaki çok güzel, doğal ortamda oluşmuş bir şelaledir.
Bu şelalenin ismi olan mençuna; erişilmesi, yanaşılması olmayan yer, böyle bir şelale anlamına gelir. Gerçekten mençuna yüksek bir kayalıktan akmakta, bu şelaleden yukarı yardımsız çıkmaksa imkânsızdır. Suyun bol olduğu zamanlarda ıslanmadanda yanına yanaşılamaz.
Bu yürüyüş doğal güzelliklerimize gereken önem verilmediği için biraz dar ve bozuk yoldan, gürgen, kestane, kumar ve kızılağaçların arasından yürüyerek yapılır. Şimdilik bozuk olan bu yolda oluşan yorgunluktan sonra doğa güzelliği olan mençuna şelalesine varılır. Memçuna biri küçük, ikisi büyük üç şelaleden oluşmuş şalalelelerdir. En üst şelale alttan görülmez, orta şelale en büyük olanıdır. Bunun yüksekliği yaklaşık 40 metre kadardır. Suyun bol olduğu zamanlarındaki güzellik daha bir başkadır. Yeşille kaplanmış bir alanın içinde beyaz köpüklerle akan suyun güzelliği seyredilmekle doyulmaz.
Lazonada böyle az bilinen, az tanınan doğal güzellikler çok fazladır. Yapmamız gereken bunları bulup çıkarmak, ulaşımı için gereken bakım ve düzeltimi yapılıp doğaseverlerin oralara kolayca gidebilemelerini sağlamaktır. Bu şekilde davranmakla hem o yörelerin güzelliğini arttırmak, hem de ekonomik yönden o yörelerin kalkınmasını sağlamak demektir.
Gelin! Lazonanın bu güzelliklerini doğasever Lazlara ve tüm İnsanlara tanıtmak için gerekeni yapalım. Daha önce denizlerimi yok eden düşünceler, şimdi çeşitli yalanlarla doğal güzelliklerimizi yok etmek için kolları sıvamış durumda! Onları durdurabiliriz! eğer onlardan önce kollarımızı sıvayabilirsek! Haziran.2008 Lazona
Osman Şafak Büyüklü
|
|
|
Kimler Online
6 Misafir ve 7 Üye Online
|
Bu Yorumu Feed ekle
Yorumlari Göster/Kapat
Yorumlari Göster/Kapat
