Lazonas ar oput’es p’at’i guriten ar oxorca sk’idu rt’u. Oxorcaz otxo bozo uqonurt’u. Bozopeşen ar muşi o3xert’u (üvey). Oxorcak k’oçimuşi oxoris mutuşen ambari var avenşi, o3xe bozos dido xainobape oğodamtu. Mteli dulyape hemus oxenapamt’u; zavali bozo o3xe nanaşi şkurnate nenati var ikomt’u do dido zametepe n3’orumtu. Livadi dulyape ikums,bergums,xaçkums; lumci ivaşi mandreşa amulun, puci lagums; var dubağun steri oxori kuçxe amağasi-ti oxoris dulyapeti ikomt’u do xolo va dubağun-steri ar do o3xe dalepemuşi uxezmet’amt’u. Şurimuşi yulun do xolo ti mitişen (babamuşi) faide var z’irimt’u. Baba muşi ti bozo mu xali uğun yado var ik’itxamt’u, derdi muşi iduşunamt’u.
Ar ndğas lumceraz o3xe nana muşik bozos u3u ki: -“Mkveri diçodu karmat’eşa idi do mçkveri moği ya..”
Bozok-ti: “-Dido m3’k’upi ren, ç’umani bidik’o var-iveni?” yado k’itxu!
Xaini oxorca: “-Ma am seri domaç’irs,” yado dimp’onu, “Si ma na gi3’omer are, hayde karmat’eşa..” yado bozo ogzalu. Bozo-ti zavali lumcera xvala xvala ç’ink’apeşi şkurnaten karmat’eşi gzas kododgitu. Var-na çare var uğurt’u mkveri var ivas-na ‘nana’ on oxorcas baba muşi t’k’obaşa bozok muperepes oğodasert’u mitik var uşkurtu. Bozok haşo osimadute gza muşi doçodinu do karmat’eşe amaxtu. Ç’ink’apes-ti gonoçondrudort’un. Karmat’e balandaniş nenaten mkveri ikums, oroperi nanamuşi iduşunamt’u ki tolepeşen çilamberepe dolvayoru. Mkveriş mbela dokuru do igzalase rt’u ki ok’riiunupe dvaguru. Mani mani gamalurt’uşa gunz’e tomalyari ar k’oçik nek’na ok’agu. Ar do kuçxepe muşi 3aduşi mu az’irt’as. K’ap’ula k’ele elakteri…! Him oras oxo3’oni, ç’ink’apes na konagnu. Didi şkurna muşi var o3’iru, nena var gamiğu..Gyoçk’u hinişk’ala op’aramituz.Ar şvacis arti ç’ink’apeti moxtes.Bozoşk’ala isinapes mjora tanaşa, bozoşi mskva guri az’ires. Ç’ink’apek k’itxes bozos: -“Çkva dotanasen, şku n3xeniten bigzalaten, si mu gorum mi3’vit, gixenaten” ya.. Bozok mutu va gorumt’u. Mara ç’ink’apes bozos ok’ro do ağani dolok’unapes ok’obğes do igzales.. Bozo oxorişe goiktuşi nana do dalepe muşi kogapines. Mu ivu do mu var ivu işkines bozoşen..Xaini guroni oxorcak, hem seris karmat’eşa bozontalepe muşi oşku do ar do dutenbiğu.. “Ok’ro goru mot gogoçk’ondan” yado… Dalepes karmat’e muço kodoxedes var, ç’ink’apeti komoxtes. Bozopek gyoçk’es, haşo bgorumt, heşo bgromt, ok’ro bgorumt, svares do svares… Ç’ink’apek guri muxtes. Xoroni gyoçk’es do bozope-ti elak’ates, mjora tana do mamuli nena dvaguranşa oxorunuten bozope deli 3’opxes. İgzalamt’esşa-ti karmat’e kva nok’ores… Karmet’e ikten, bozope ikten… Lazuri Xalkuri P'aramiti
ÇHİNKHAPE DO BOZO* Bir varmış, bir yokmuş. Lazona’nın bir köyünde kötü kalpli bir kadın yaşarmış. Bu kadın dört kızı varmış. Kızlarından biri üveymiş. Kocasının da evde olup biten hiçbirşey den haberi olmadığı için ona çok kötü davranırmış. Zavallı kıza evin ve bahçenin tüm işlerini görürmüş. Bir de üvey kızkardeşlerine hizmet edermiş. Babasının ise bu durumdan hiç haberi olmaz, üvey annesinin korkusundan kimseye de bir şey diyemezmiş. Bir gece üvey annesi kıza, değirmene gidip un getirmesini söylemiş. Kızcağız çok karanlık olduğunu söylese de fayda etmemiş, mecburen düşmüş değirmen yoluna… Değirmende un öğütürken sevgili annesini düşünürken de gözyaşlarını tutamamış. Değirmenden çıkarken, upuzun saçlarıyla, ayakları ters, birine rastlamış ve o anda anlamış onun bir çhinkha olduğu… Ve derken diğerleri de gelmişler. Kızcağız korkusunu belli etmeden tatlı diliyle onlarla anlaşmayı başarmış. Çhinkhalar da bu kızı çok sevmişler ve ona ne istediğini sormuşlar. Kızcağız da hiçbir şey istememiş. ama çhinkhalar güneşin doğmasına yakın, giderlerken, bir sürü yeni giysi ve bolca altın bırakmışlar. Eve dönen kızcağızın etrafını saran kızkardeşleri ve üvey annesi de duruma şaşırmışlar. Ve aynısı yapmaya karar vermişler.Altın istemeyi unutmayın diye de tembihleyen anneleri göndermiş kızlarını değirmene… Değirmene gider gitmez, çhinkhalarla karşılaşan kızlar, bir nefeste sıralamışlar ne istedikleri… Açgözlülükle… Bu duruma sinirlenen çhinkhalar bir horon kurup kızları aralarına alıp, güneş doğana kadar oynatarak kızları deliye döndürmüşler. Sabah horozunun sesi ile, çhinkhaların gitme vakti geldiğinde ise, değirmen taşına bağlamışlar kızları… Değirmen döner, kızlar döner… Değirmen döner, kızlar döner… Yaa, işte böyle… * Laz Halk Masalı
Derleme-Aktaran: Firdevs PERILOGLU
Kaynak Kişi: Selver BAKOGLU
Redakte: Kamil AKSOYLU ÇHİNKHAPE DO BOZO* Once upon a time a bad woman was living in one of the villages of Lazonya. She had four daughters. One of these four daughters was step daughter and she would behave her badly. The poor girl would do all the housework and gardening and also would serve to her half sisters. Her father didn’t know this situation because she couldn’t say anything for the fear of her step mother. One night her step mother said to her to go to the mill and bring flour. Although the poor girl said that it was very dark outside she couldn’t persuade her and set off for the mill unwillingly. While she was grinding grain in the mill she was thinking of her beloved mother and she couldn’t help crying. While she was leaving the mill she met with a long-haired person whose feet were reverse and at this moment she realised that it was a çhinkha. Then the others also came. Trying to conceal her fear the poor girl succeeed in getting along with them with her sweet talks. The çhinkhas also loved her and asked her what she wanted. The poor girl didn’t want anything but the çhinkhas left a lot of new dresses and also a lot of gold before they went, before the sunrise. When the poor girl returned to the home her half sisters and step mother all situated around her they got puzzled and they decided to make the same thing. Their mother warned them not to forget to want gold and sent them to the mill. As soon as they arrived in the mill they met with çhinkhas and recited the things they wanted. With greediness… getting annoyed with the girls the çhinkhas made a circle and took the girls in this circle. They made them play until the sunrise and until they go crazy. In the morning when it was time to go for the çhinkhas with the cry of cocks they tied the girls up to the millstone. The mill traverse, the girls traverse… The mill traverse, the girls traverse…. *A Folk Tale of Laz
Composition: Firdevs PERİLOGLU
Source: Selver BAKOGLU
Editing: Kamil AKSOYLU
Copyright © Lazebura.Net
|
Bu Yorumu Feed ekle
Yorumlari Göster/Kapat
Yorumlari Göster/Kapat
