Oteleşen Bi3kedi!

Sokağis ogzalus kogeboç’k’i, bak’kalişi nek’naşen golobulurt’işi doloxe amabi3’k’edi, doloxe-muşi, na-gamiçinasen malepe k’ala ti şakis opşa na-rt’u bz*iri. K’oçepek xelinobaten eç’opinape ikoman. Bo3’k’edi mteli na-gamiçinen malepeşi fiyati xutişen arişeşa kodak’ludoren. İrik eç’opinape-muşi peşini ikoms. Meona muşis na-ren manavisti mebacoxi, meyva do lilvepete opşa tezgaxepe, fiyatepe xolo dido dok’leri. İrik na-azdasen k’onari eç’opinape vesdoren do oxorişe goiktenan. Sokağis ogzalus mebaoni, mteli esnafi do eç’opinalepeşi sotipe, eç’opina na-ikoman k’oçepe zi3ineri nuk’oni, omisaneri, xelineri ar ge3’opxalobaten  skidala- mtepeşişi meona ikoman.

Mamgurapes mabaxolido p’k’itxi; Berepe, haya muç’o iven yado! Tkvan ambari var giğunani! ya tkves. 3’opxulapek ha3’is şkule usinave mamgura ezdiman, irik muşi xeş-moxtima na-axenanoren do na-ozmonums k’eleşi na-unonan 3’opxulaşi ugeç’areli 3’opxinale z*iroms, 3’opxinaleşi çodinasti na-biçalişaten dulyati koren. 3’opxinaleşi doloxe nana-nena şeni na-unonsti dersiti niçen.

Mamgurapes meba3’k’i, ont’aleri ozmonupeş doloxe ogzalus mebaoni. Sokağişen caddeşe kogamapti, arte na-gulunan, er k’elas na-eladginan, irixolok mutepeşi nenaten ip’aramitaman. Mağazapes tamo tamo muzik’aşi sersepe mulun, k’at’a nenaten, mitik, mitis si muşeni hem muzikas ucam var-zop’ons. Ham dulyaşi doloxe ar dulyati ren, şuri oşvanupe-çkimişi meonas manz*inen.

Ham ndğa ktureri ar ndğa, pukrinora caddepeşe şa gextudoren, pağeri caddepeşi k’elapes na-ren mo3’opxeri ncalepekti xelobaten pukurepe gon3’kims do k’oçepes meraba u3’umers. Ozmonupeşi doloxe bimçvirt’işi nosişe xastaxanas na-cans megabre çkimi mobintfalama momixtu, mebaoni xastaxaneşe mendabti. Xastaxanese amapti, hati mu? Xastaxaneşi oçvimales çkar miti, var-ren. Mu, sira ezdimu şeni gunz*e k’udelepe, muti hek na-renpe k’ala na-iç’k’omen zabunepe do zabunepeşi elak’atenanpe. Arti hek na-dobigurişe gore mteli sağluği do nç’ami şeni geç’areri na-var eiç’opinen. Mteli hamtepe muç’o ivudo, mundes ivu var oxoma3’onu.

Ha3’i şuri oşvanupe–çkimis xolo manzinudort’un, var memaxondinu oxori-çkimişe gobikta mado k’ap’ineri k’ap’ineri oxorişe bigzali. Oxorişe bidişi ar xelineri ambari çili-çkimişen moxtu; handğa oxorişi–muşişi k’oçi memacoxesdoren, han3’o okaçuş- geç’areris var-mobunz*inare tkvudoren. Muperepe iven arik ma domi3’vas! Na-ivenpe xolo k’ai dobigura mado televizyoni kogom3’k’i.

Televizyonişi k’analepes goxtimus kogeboç’k’i, heti mu? Mteli gyeç’arerite na-iven, ç’işinepeşi programepe, k’oçepeşi skidalape konu na-ikoms pogramepe, nak’o doloxe-muşi mutu na-var meşaz*in pogramepe rt’una keizdudoren. Reklami yadoti mutu var ren. Mo3’opxeri belgeselepe, muzikaşi pogramepe, mo3’opxulaşi pogramepe geidvudoren. Ambarişi saat’i moxtu, ar k’analişi ambarişi pogrami kogom3’k’i, aşvacis Nam nenate oucinu ginanon yado ar ç’ara kogamaxtu. Mati nana-nena çkimi na-ren Lazuri oucinu na-minon tuşis gebobaz*gi. Ambarepe Lazuri oucinus kogeboç’k’i. Sva-mogvales mteli ulkepes na-iven didi-ok’ok’edinupe çodineri, irik da-cumalobaten skidun. Menceloni devletepek 3’oxlenorapes, çxovarepe muşletinu şeni na-ikomtes meşvelapupe, ha3’i mşkorina do umogapeloba na-n3’orums ulkepe do k’oçepes meşvelapu oxenu şeni ar ç’işinas gyoç’k’esdoren. Çkar soti m3ikanoba do moşkvanoba Xalk’i yado mutu var doskidudoren. Mteli devletepe do k’oçepek, k’oçinobaşi xelinoba do sağluği şeni oçalişuşi doloxe Renan. Mteli sva-mogvales, mis xolo m3ika silaxi avasenşi ç’işinas geiç’k’udoren. Ambarepeşi çodinaşe kele hukumetişi matkvalek çay na-ikomanpe şeni xelineri ar ambari tkvu; çayişi enni tudeni fiyati go3’onerişen sum k’at’i ivasen, çayi gamaçamuşi kontenjani eizdasen ya tkvu. Ha3’i k’ap’ineri suri oşvanu k’ala upiti gemçus gyoç’k’amt’u.

Hem oras berepe-çkimiti oxorişe moxtes, nana-mutepeşik hemtepeşe nek’nas nagu. Heti mu? Çili-çkimik do berepek Lazuri ip’aramitaman, hem dido mskva hemti dido Oisaneri.

Ma muntxanepe mağoden, upiten dobişuvi. Ver iven haşo mutu, var iven! Ar coxina bogni. Çili-çkimik; mu iven…
Mu gomç’un… gok’un3xi k’oçi gok’un3xi! Muşeni “var iven, haşo mutu var iven” yado mğorum var tkvasi…
Gopk’un3xi. Ho, megabrepe, da-cumalepe ar izmoce bz*iridoren. K’ata oras mtini ivas na-mint’u
Ar izmoce!..

Pencereden Baktım!

Pencereden baktım! Dışarıdaki insanlar gördüm, alıştığımın aksine hepsi neşeli, güler yüzlü, günlük işleri için koşturuyorlar. Sokaklar temiz, düzenli, insanlar birbine selam vermeden geçmiyor!

Giyindim, açtım kapıyı, evden dışarıya çıktım. Sokakta yürümeye başladım, bakkalın kapısından geçerken içeriye bir göz attım, içerisinin satılacak malla başına kadar dolu olduğunu gördüm. İnsanlar mutlulukla alışveriş yapıyor. Baktım bütün satılacak malların fiyatı beşte bire kadar düşmüş. Herkes alışverişini peşin yapıyor. Bitişiğindeki manavada uğradım, meyve ve sebzelerle dolu tezgâhlar, fiyatlar yine çok düşük. Herkes taşıyabileceği kadar alış veriş yapmış, evine dönüyor.

Sokakta yürümeye devam ettim, bütün esnaf ve alışveriş yerleri, alış veriş yapan insanlar güleç yüzlü, sakin, neşeli bir şekilde yaşamlarına devam ediyorlar. Emekli aylığımın veriliş günü olduğudan, aylığımı almak için bankaya uğrayayım dedim. Bankalarda da değişik bir şey var, o alışılmış kuyruklar yok insanlar kolaylıkla aylıklarını alıyorlar. Bende, üç-dört kişiden sonra aylığımı almak istedim, oda ne! Aylığım eskisinin üç katı olmuş, ne sosyal güvenlik kurumu kesintisi var, nede taksit kesintisi. Vay anam! bu nasıl iş diye düşünmeye devam ettim.

Yürümeye devam ederken bir okulun önünde durdum, öğrenciler birer köşeye çekilip eskiden gergin olarak beklemeleri yerine, her tarafta küçük guruplar halinde toplanmışlar, keyifli halde birbirlerine düşüncelerini anlatıyorlar. Geçim sıkıntısı olmayan öğretmenlerin işlerini daha bir güzel yaptıklarıda anlaşılıyor. Öğrencilere yaklaşıp sordum; Çocuklar, Bu nasıl oluyor diye! Sizin haberiniz yokmu! Dediler. Okullar artık sınavsız öğrenci alıyor, herkes kendi yeteneği ve düşüncesi yönünde istediği okulda ücretsiz eğitim görüyür, eğitimin sonundada çalışacağımız iş de hazır. Eğitimin içinde ana diller için isteyene ders te veriliyor. Öğrencilerden ayrılıp, karışık düşünceler içinde yürümeye devam ettim.

Sokaktan caddeye çıktım, bir arada yürüyenler, bir kenarda duranlar, herkes kendi dilleri ile konuşuyor. Mağazalarda hafif hafif müzik sesleri geliyor, her dilden, kimse kimseye sen niye o müziği dinliyorsun demiyor. Bu işin içinde bir iş var, nefes alışlarım sıklaşmaya başladı.

Bu gün değişik bir gün, ilkbahar caddelere kadar inmiş, temiz cadde kenarlarında ki düzenli ağaçlar da sevinç içinde çiçeklerini açmış insanlara merhaba diyor. Düşünceler için de yüzürken aklıma hastanede yatan bir arkadaşımı ziyaret edeyim dedim, yürüdüm hastaneye gittim. Hastaneye girdim bu da ne! Hastane bekleme salonları da kimse yok. Ne o sıra almak için uzun kuyruklar, nede görevlilerle tartışan hastalar ve hasta yakınları. Birde orada öğrendiğime göre tüm sağlık ve ilaç ücretide alınmıyormuş. Bütün bunlar nasıl olmuş, ne zaman olmuş anlayamadım!

Şimdi nefes alışlarım dahada sıklaşmıştı, dayanamadım eve döneyim diye çabuk çabuk yürüdüm eve gittim. Eve gidince bir sevindirici haberde eşimden geldi; bugün ev sahibi uğramış, bu yıl kiraya zam yapmıyacağını söylemiş. Neler oluyor biri bana desin, olanları daha iyi öğreneyim diye televizyonu açtım.

Televizyon kanallarında dolaşmaya başladım, o da ne! Bütün paralı yarışma proğramları, insanların yaşamlarını konu eden programlar, ne kadar içi boş program varsa kaldırılmış. Reklâm diyede bir şey yok. Düzenli belgeseller, müzik programları, eğitici programlar konmuş. Haber saati geldi bir kanalın haber programını açtım, hemen hangi dille dinlemek istersiniz yazısı çıktı, bende ana dilim olan Lazca ile dinlemek istediğim tuşa bastım. Haberleri Lazca izlemeye başladım.

Dünyadaki tüm ülkelerdeki savaşlar bitmiş, herkes kardeşçe yaşıyor. Güçlü devletler eskiden hayvanları kurtarmak için yaptıkları yardımları, şimdi açlık ve yoksulluk çeken ülkelere ve insanlara yardım etmek için bir yarışa başlamış. Hiçbir yerde azınlık, çoğunluk halk diye bir şey kalmamış, bütün devletler ve insanları, insanlığın mutluluğu ve sağlığı için çalışmalar içinde. Bütün dünyada, kim daha az silah bulunduracak yarışı başlamış. Haberlerin sonuna doğru hükümet sözcüsü çay üreticileri için de sevindirici bir haber geçti; çay taban fiatı geçen yılkinin üç katı olacak, çay satma kontenjanı kaldırılacakmış. Şimdi hızlanan nefes alışlarımın yanında terlemeğede başlamıştim. O arada çocuklarım da eve geldi, anneleri onları kapıda karşıladı. O da ne! Eşim ve çocukarım Lazca konuşuyorlar, hemde çok güzel vede tamamen düzgün. Bana bir şeyler oluyor terden ıslanmışım. Olmaz böyle şey, olamaz!

Bir sesleniş duydum. Eşim; ne oluyor… Neyin var… Uyan adam uyan! Niye “olmaz böyle şey olamaz” diye bağırıyorsun demezmi… Uyandım. Evet, dostlar, kardeşler bir rüya görmüşüm. Her zaman gerçek olsun istediğim bir rüyayı.

28.02.2008 Lazona

Osman Şafak Büyüklü