Na-golobilit ndğalepes Vi3’uri ğalepeşi muşletina şeni, platformik mo3’opxina na-vu mitingi ixenu. Mitingi Vi3’uri do malte noğapeşen na-moxtes ak’atenanpe k’ala ixenu. Vi3’es, oxenu-muşi na-iozmonen dido HES epe şeni Abu do Butk’uconi ğalepe do hemtepeşi rubape gondina na-igak’nen ham gyoç’k’imoba, Vi3’urepek na-var unonan şeni na-gedgez platformiten na-ves mitingişe mebaz*gale meçamu şeni mati bak’ati. Lazonaşi doğape gondinu şeni ipti zuğaşi k’elape kfaten opşes do na-gondines kobz*irit. Ha3’iti ğalepe, rubape gondina şeni ibodenan. Na-moxtasen orapesti golapeşi gondina şeni ar dido gzape goranoren. Mot gombdunat’a yado didi mexondaloba na-meçams Kultura do nana-nena çkunişe, ha3’iti doğa-çkuni do kultura-çkunişi çodina-genoskidepeşi gondina şeni na-ibodenanpes mteli k’oçepek, k’oçinoba şeni ham muntxanepeşi mele-dodginuşi na-uk’orsoba, ma-minon.

3karişi Didi-okokedinupe

Hak’o m3ika ar mogapa şeni k’oçepek muşeni ham dulyapeşi k’ap’ulas ç’işunan yado iozmoniti? Hak mtinişi na-unonan mutu, çkva svapes ham mskvanobate dido na-var iz*iren ğalepe-çkunişi, 3’k’aripeşi goğramu na-renşi mtinoba oxi3’onen.

Sva-mogvales ozoni na-gamixvu şeni na-ivasen ot’ubinuten 3’k’arepes na-dak’lasen, oxmaruşe na-var einç’inasen na-içkinen şeni, gunz*e ar orapeşei na-ikaçinasen ham ğalepeşi 3’k’arepeşi oxmaru-muşi ezdimu ren. Ham duyla, sva-mogvales gyoç’k’imeri na-ren 3’k’arişi Didi-ok’ok’edinuşi ar dagi ren. 3’k’arişi-Ok’ok’edinu otkvute, k’at’a svas mtini ok’ok’edinu ivasen yadoti ar mututi var ren. 3’k’arepes goğramu, var ok’ak’idaşati ixenen mtini ren, ham oras Sva-mogvales 3’k’arişi-ok’ok’edinupe na-ixenen svape renan, Haya oçkinu hek’o zori varen.

Ozmonit, ar litre mazot’i otv na-var uğun geç’areri iri mutu doloxete 1 ytl k’onari ren.

Umo3’opxu petrolişi litre geç’areri mexoluten 0,4 ytl ren. Na-pşvumt enni m3ika gyeç’arerite ambalajoni 3’k’ari, 0,5 ytl k’onari ren. Haya ha3’i haşo ren va 10 3’ana şkule, vanati 20 3’ana şkule-muşişi ozmonuti k’oçis nosi unt’alams.

K’oçepek var dolikunaşa, k’ai var iskadinaşa, arabapeten var goxtaşa, moşvacina var vaşa koskidunan. Majura na-skidunanpekti hamus na-nugnams steri koskidunan edo u3’k’are skidala var iven, var renti.

3’k’arişi becit’oba ha3’i dido moşkva var ren, sva-mogvales na-skidun k’oçepes, na-skidunanpes na-yanç’asen k’onari koren. Sva-mogvaleşi ot’ubinuten 3’k’arişi dok’limu ikoms. K’oçepeşi monz*inuten na-ren 3’k’arişe na-ignapen uk’orsoba imoşkvanaşi 3’k’arişi becit’oba manz*inasen, ham duyla k’ala na-ibodenanpes dido didi mogabape uxenasen.

Haşo ivaşi ham 3’k’arepes goğramu şeni heşo vanati haşoten var ivasna, k’oçepe oğurinuşe na-naxolasen didi-ok’ok’edinupeşa şakis idasen.

3’k’ari goğramu şeni tkvanoren; Ham ğalis mç’ita bengoni k’almaxa bomralaten 49 3’anaşe şakis bokaçare tkvanoren, ham ğalis HES p’are do enerji bomralare çkimde okaçit, vanati çkva ar m3udi. Çodinas na-iozmonen 3’k’ari na-ren steri goğramu ren, haya haşopeten var ivasna didi-ok’ok’edinupe şakis idasen. Çunki sva-mogvales 3’k’arişi didi-ok’ok’edinupe kogyoç’k’u ren, meona-muşi ivasen.

Na-goşionen ham svape, 3’k’ari, mtfironi germapeşe xolos, upintu na-ren svape ren. Lazonati hamtepeşen ari ren, ğalepe-çkuni mtfironi germapeşe xolos, 3’k’ari na-oşvumoni k’onari paği ren.

Otkvoni boret; si mu duyla giğun? Sva-mogvaleşi mendra ar sotişen moxtare do çkimi ğalepes k’almaxa omralu, HES pe vare do enerji omralare, naşkvi ham m3udepe! Uk’orsna çkun dobikomt.

Ho, Da-cumalepe, sva-mogvaleşi jin na-isterinen ham osterupeşe irik gok’un3xineri bivat do K’oçepe-çkuni gobok’un3xinat. Ğalepe-çkuni, çkuni ren.

Sva-mogvaleşi jin na-ixenen mteli didi-ok’ok’edinuşi dodginuşi, k’oçepek Da-cumalobate do oropaten na-skidanorenşi, imedobate..

Su Savaşları!

Geçtiğimiz günlerde Fındıklı derelerini kurtarmak için, platformun düzenlenmiş olduğu miting yapıldı. Miting Fındıklılı ve komşu ilçelerden gelen katılımcılarla gerçekleştirildi.

Fındıklıda yapılması düşünülen çok miktarda HES ler için Çağlayan, Arılı dereleri ve vadileri yok etmek anlamına gelen bu girişimi Fındıklılar kabul etmemek için oluşturmuş oldukları platformla yaptıkları mitinge destek vermek için katıldım. Lazonanın doğasını yok etmek için önce deniz kıyılarını taşla doldurulup yok edilmesini gördük. Şimdi de derelerini, vadilerini yok etmek için uğraşıyorlar. Yakın zamandada yaylalarını yok etmek için çok yollar arayacaklar. Yok olmayalım diye büyük dayanıklılık veren Kültür ve Ana dilimize, şimdi doğamızı ve kültürümüzün son kalıntılarınıda yok etmek için uğraşanlara bütün insanların, insanlık adına bu duruma karşı durmalarının gerekliliğine inanıyorum.

Mitingde platform sözcüleri, komsu ilçelerden destek için gelen diğer kuruluşlardan gelen konuşmacılarla, avukatların yapmış olduğu konuşmalardan yapılması düşünülen bu HES lerin enerji kazanımı, Türkiyede kullanılan enerjinin 1000/3 karşılayacak kadar olacağını, kaçak kullanılan enerjinin ise 100/20 cıvarında olduğu söylendi. Bu kadar küçük olan bir enerji kazancı için güzel vadileri ve derelerin yok edilmemesi gerektiği söylendi. Bu girişimle o semtlerde bulunan doğanın ve kültürümüze ait bazı şeylerinde yok olacağı bilinmektedir.

Bu kadar az bir kazanç için insanlar niye bu işlerin peşine düşüyor diye düşündünüzmü? Burada asıl amacın, başka yerlerde bu güzellikte fazla bulunmayan ırmaklarımıza, sulara el koymak olduğu gerçeği anlaşılmaktadır.

Dünyada ozon delinmesiyle oluşacak olan ısınma nedeni ile suların azalacağı, kullanmaya yetmiyeceği bilindiği için, Uzun bir zaman için kiralanacak olan bu derelerin sularının kullanımını almaktır. Bu dünyada başlamış olan Su-Savaşlarının bir parçasıdır. Su savaşları demekle, her yerde gerçek savaş olacak diye de bir şey yoktur. Suları ele geçirmek, savaşsız olarakta yapılır. Gerçektir ki şu anda dünyada Su-savaşlarının yapıldığı yerler vardır, bunu tahmin etmekte zor değildir.

Düşünün, bir litre mazotun ötv siz fiyatını her şey içinde 1 ytl cıvarındadır. İşlenmemiş petrolun litre fiyatı ise yaklaşık 0,4 ytl dir. İçtiğimiz en ucuz ambalajlı su, 0,5 ytl kadardır. Bu, şimdi böyledir ya 10 yıl sonra, yada  20 yıl sonrasını düşünmek bile insanın aklını karıştırıyor.

İnsanlar giyinmeden, iyi beslenmeden, araçlarla gezmeden, tatil yapmadan yaşayabilirler. Diğer canlılarda buna yakın yaşayabilirler ama susuz yaşam olmaz, olamazda.

Suyun önemi şimdilik çok fazla değil, dünyada yaşayan insanlara, canlılara yetecek kadar vardır. Dünyanın ısınması, su rezervlerinin azalmasını sağlar. İnsanların çoğalmasıda olan suya duyulan ihtiyacın artması demektir. Ne olacak, suya duyulan gereksinim çoğaldıkça suyun değeri artacak, bu işlerle uğraşanlara çok büyük kazançlar sağlayacaktır. Böyle olunca bu suları ele geçirmek için şu veya bu şekilde olmazsa, insanların öldürülmesine varacak savaşlara kadar gidecektir.

Suyu ele geçirmek için diyecekler; Şu derede kırmızı benekli alabalık üreteceğim bu dereyi 49 yıllığına kiralayacağım, deyecekler şu derede HES yapacağım ve enerji üreteceğim bana kirala, yada başka bir yalan. Sonuçta düşünülen suyu olduğu gibi ele geçirmektir, bu şekilde olmazsa savaşlara kadar varacaktır. Çünkü dünyada su savaşları başlamıştır, devam edilecektir.

Seçilen bu yerler, suyun karlı dağlara yakın, kirlenmemiş olan yerlerdir. Lazonada bunlardan biridir, derelerimiz karlı dağlara yakın, suyu içilecek kadar temizdir.

Dememiz lazım; senin ne işin var? Dünyanın uzak bir yerinden gelip benim derelerimde alabalık yetiştimek, HES ler yapıp enerji üretmek, bırak bu yalanları! gerekirse bunu biz yaparız.

Evet, kardeşler, dünyanın üzerinde oynanan bu oyunlara karşı hepimiz uyanık olalım ve insanlarımızı uyandıralım. Derelerimiz, bizimdir.

Dünya üzerinde yapılan bütün savaşların durması, insanların kardeşlik ve sevgi ile yaşayabilmesi, umuduyla…

Mart 2008, Lazona

Osman Şafak Büyüklü