 Muammer Ketencoğlu
Akordeondaki ustalığının yanı sıra yaptığı etnik müzik çalışmalarıyla Anadolu kültürünün müzik arşivine büyük katkıda bulunan Muammer Ketencoğlu’nun 1922 öncesi İzmir’ine müzikal bir yolculuk niteliğindeki yeni albümü “İzmir Hatırası - Smyrna Recollections”, Kalan’dan çıktı.
“İzmir Hatırası”, 20. yüzyıl başında Türkçe, Rumca ve Yahudi İspanyolcasında (Ladino) söylenmiş türkülerin derlenmesiyle oluşturulmuş bir çalışma. Türkülere 96 sayfalık ayrıntılı bir kitapçık da eşlik ediyor.
38 müzisyenin katkısı var
Ketencoğlu, köyleriyle geniş bir alana yayılan İzmir’den Türkçe türküleri seçerken annesinden öğrendiği türkülerin yanı sıra, TRT Türk Halk müziği repertuvarından, Ali Fuat Aydın’ın derlemelerinden ve kimi taş plak kayıtlarından yararlanmış.
38 profesyonel ve amatör müzisyenin katkıda bulunduğu albüme Hüsnü Şenlendirici, Janet ve Jak Esim, Yota Mihalevi, Derya Türkan, Murat Aydemir ve Göksel Baktagir gibi isimler konuk oldu.
Usta müzisyen, araştırma sürecini şöyle anlatıyor:
“TRT’nin derlediği Türkçe türküleri seçerken kayıtlardaki notalara çok bağlı kalmadım, daha çok yerel icralardan faydalandım. Çünkü halk müziğinde notadan çok üslup önemli. İzmir’den Türkçe derlenmiş 100 civarında halk türküsü bulunuyor.
Onların içinden kendi rengimizi gösterecek 8 türkü seçtik. Hatta 7 demek lazım, çünkü birini (Üç Kemerin Dibeği) Hüsnü Şenlendirici çalıyor.”
Rum halk türkülerini seçerken de yüzlerce türkü dinleyen Ketencoğlu, büyük oranda 1930’dan beri Yunanistan’da faaliyet gösteren Küçük Asya Araştırmaları Enstitüsü’nden yararlanmış. Ladino dilindeki türküler konusunda ise '80’lerde İzmir’e gidip oradaki kaynak kişilerden türküler derleyen Jak Esim imdadına yetişmiş.
10’dan fazla dil konuşuluyordu
'20’li yıllar öncesinde İzmir sokaklarında 10’dan fazla dilin konuşulduğunu belirten Muammer Ketencoğlu, Türkçe dışındaki dillerde söylenmiş pek çok türkünün günümüze ulaşamadan yok olduğunu belirtiyor:
“Bu, ulus-devletlerin kuruluşuyla ilgili bir süreç. Toplumlar, imparatorluklardan ulus-devlete dönüşme sürecinde genellikle içlerindeki azınlıkları yok sayma eğiliminde olmuşlar. Biz Ermenilerin varlığı konusunda hâlâ yeterince uyanık değiliz.
Öte yandan SSCB’nin parçalanmasından sonra ortaya çıkan devletler, kendi içlerindeki azınlıkları boğazladılar. Osmanlı, Avusturya-Macaristan gibi imparatorluklarda edinilen bir arada yaşama kültürü, sonradan kurulan devletlerde sürdürülememiş ne yazık ki...”
Ermenilere ait örnek yok
Ketencoğlu, yaptığı ısrarlı araştırmalara karşın, türküler arasında İzmirli Ermenilere ve Levantenlere ait tek bir örneğe rastlayamamış. Bu konudaki avuntusu ise Ermeni kökenli İzmirli udi, şarkıcı ve besteci Markos Melkon Alemşeryan’ın sesiyle ünlenen Rum şarkısı “Dervisaki”ye albümde yer verebilmek olmuş. Ermenilerden geriye türkü kalmamış olmasını, bu toplumun yüzünü Batı’ya dönmesine bağlıyor müzisyen:
“Ermeniler İstanbul’da olduğu gibi İzmir’de de daha çok şehirli kültürü temsil ediyordu. Türküler eninde sonunda bir kırsal kültür kökü gerektiriyor. Ermenilerin İzmir ve çevresinde köy cemaati olmadığını düşünüyorum.
Başka bir neden de şu: Rumların 1922’de gidebilecekleri tek adres Yunanistan’dı. Ama Ermeniler dünyanın dört bir yanına dağıldılar. Onlara ait az sayıdaki İzmir türküsü de o karmaşada kayboldu, toplanamadı.” Ketencoğlu’na göre bu konudaki en büyük sıkıntı, dönemin İzmir halk türkülerinin bütünlüklü bir kaynakta toplanamamış olması. “İzmir Hatırası”nın pek çok kişinin bam teline dokunduğunu söyleyen Ketencoğlu, gene destekçi bir kurum bulunduğu takdirde bu albümün devamını getirmek istiyor:
“Araştırmamızı genişletip, daha farklı türkülere de yer vermek isteriz. Değinemediğimiz alanlar da oldu çünkü. Örneğin İzmir’de yaygın bir Yörük kültürü mevcut ve çok zengin semahları var. 1950’li yıllarda 50 civarında parça toplanmış buralardan. Ayrıca çok güzel, fazla icra edilmemiş enstrümantal zeybekler bulunuyor. Bu alanlara girememiş olmamız büyük bir eksiklik. Zaten yazılı kültürde de çok büyük eksikliklerimiz var.”
 İzmir Hatırası
Müzisyenler, Vokaller
Muammer Ketencoğlu: akordeon, vokal
Cengiz Onural: gitar
Erdem Şentürk: ud, vokal
Baki Kemancı: keman
Hüsnü Şenlendirici: klarnet, trompet, davul
Murat Aydemir: tanbur, lavta
Derya Türkan: kemençe
Göksel Baktagir: kanun
Orhan Osman: buzuki, baglama
Rahmi Göçmen: vurmalı çalgılar
Umut Sel: kontrbas
Engin Aslan: bağlama, divan sazı
Bora Ebeoğlu: vokal
Deniz Ketencoğlu: vokal
Hüseyin Tuncel: vokal
İvi Dermancı: vokal
Jak Esim: vokal
Janet Esim: vokal
Mithat Arısoy: vokal
Panagiota Mihalevi: vokal
Serap Çağlayan: vokal
Stelyo Berber: vokal
Muammer Ketencoğlu ve Kadın Sesleri : Aslı Demir, Aslı Kurt, Aslıhan Özel, Ayşenur Akman, Ceren Tügen, Çiğdem Üz, Deniz Ketencoğlu, Ebru Çayır, Fatoş Teymur, Hilal Ak, Işık Özdemir, Şule Kocaman Saraç, Tülay Merev, Ümran Serhan, Yasemin Yurduşen, Delal Seven
Muammer Ketencoğlu
Akordeon ustası Muammer Ketencoğlu Türkiye'de çağdaş sanatçılar arasında Rebetiko, Batı Anadolu Folklorü ve Balkan müziğinde en tanınmış isimdir. Ketencoğlu, geleneksel müzik alanında dünya ölçüsünde oluşturduğu kariyeri ile uluslararası düzeyde aranan bir sanatçı haline gelmiştir.
1964'te İzmir'de doğdu. Öğrenim gördüğü körler okullarında iyi bir müzik eğitimi aldı. Akordeon, piyano ve bateri çaldı. İlk albümü "Sevdalı Kıyılar"ı 1993'te, Rebetiko müziği ile ilgili hazırladığı seçkileri de 1994 ve 1996 yıllarında yayınladı. Ermeni, Gürcü, Azeri ve Orta Asya geleneksel müziklerini içeren dört ayrı kasetten oluşan ve etnomüzikolog kimliğini ortaya koyan "Halklardan Ezgiler" dizisini 1995'te yayınladı.
Köklerini Doğu Avrupa geleneksel müziğinden alıp Amerika'da gelişen Klezmer müziği ile ilgili seçkisi "Klezmer Müziğinin Öncüleri" ise 1995'te dinleyiciyle buluştu.
1996'dan başlayarak hem Ege'den Türkçe ve Rumca halk türküleri, zeybekler ve İzmir tarzı rebetikolar icra ettiği “Muammer Ketencoğlu ve Zeybek Topluluğu” hem de “Bir Balkan Yolculuğu Topluluğu” ile Türkiye'de ve yurt dışında pek çok etkinliğe katıldı. 2005 yılında eşzamanlı yürüttüğü projelerine bir yenisini ekledi ve Anadolu'dan kadınlara özgü
gizli kalmış kültürü ortaya koyan kadın ağzı türküleri seslendirmek üzere “Muammer Ketencoğlu ve Kadın Sesleri Topluluğu”nu kurdu.
Batı Anadolu geleneğindeki zeybek havalarından oluşan albümü "Karanfilin Moruna"yı Nisan 2001'de, Bir Balkan Yolculuğu Topluluğu’yla kaydettiği "Ayde Mori"yi Eylül 2001'de, "Balkan Yolculuğu" albümünü ise Temmuz 2007'de dinleyiciyle buluşturdu. Çeşitli uluslararası toplama albüm projelerinde eserleri yer aldı.
Dünyanın her yanından geleneksel müzikle ilgili yazıları değişik gazete ve dergilerde yayınlanan sanatçı, 1995'ten bu yana her hafta Açık Radyo 94.9'da "Tuna'nın Beri Yanı" adlı programı hazırlayıp sunmaktadır.
Ayrintili Bilgi icin: http://www.muammerketencoglu.com
|
Bu Yorumu Feed ekle
Yorumlari Göster/Kapat
Yorumlari Göster/Kapat
