Mcveşuri ar oras let’aşi tudes ar 3’i3’i skidupt’eren. Kianaşi te vaz*irupt’eren do mjora na-z*irasint’eren ndğa çumert’eren. Edo “mjoraşi te kobz*ira do unonna ti tani çkimi gumastik’as.” Yado isamadupt’eren. Ndğamuşi daçoduşi ar kotumeşi ç’angi let’amuşişen komuşukoneren. Ç’angis konak’ideren do godin3xironi let’aşi jin kişaxt’eren. Am m3ika te koz*iraşi kotumeşi k’ik’ilis mek’ideri doskideren. Kotumek , ar jur dolağuneren, kyuşkveren edo xurxişen k’uç’imuşişa kogyoç’k’veren. 3’i3’ik; “let’a çkimis pskidat’i do mjora çkar vabz*irat’i. Vabz*irat’i do aşo mijam3’k’upinerişa vamoptat’i. Vamopta’ti do aşo m3udişi vabğurat’i.” Dotkveren.

Xolo mcveşuri ar orapes, let’aşi doloxes ar majurani 3’i3it’i skidupt’ren. Let’amuşi dido qorupt’eren. “çkar amerişen varok’ovi3’k’at’i do p’ant’a ameripes pskidat’i, ndğa domaçodaşi let’a çkimis doxp3at’i do xolo let’a viqvat’i.” Zop’ont’eren. Mara let’amuşişen muşaxtimuşi ora komoxt’teren. Ar ndğas ar qvinçişi k’ik’ilis konik’ideri xuramuşi n3aşa yext’eren. Qvinçi k’ala putxineri ideren do ideren. Let’aşi doloxes skidupt’uşi a3’i dixap’icişa 3’k’omileri 3’k’omileri putxurt’u. 3’i3’ik, qvinçi k’ala putxupt’uşi tudemuşis, ğalipe, abjape, golape do germape z*irupt’eren. Na-varuçkin, na-varisimadu ondepe, a3’i tolimuşişi 3’oxlendot’eren. Mu diquna vamiçkin; 3’i3’ik, qvinçişi k’ik’ilişen nustveren do komeleren. Muşi let’aşen, na-varuçkin ar let’aşa meluşi, siyaleri siyaleri ar gza doğaraleren. Edo ar mç’ipe xutulaşen, let’aşi doloxes komişaxt’eren. Dido orape mik’ilerenşi, let’amuşişa kogageren. Edo muşebura aşo dotkveren; “let’a çkimişen gamumoç’k’ves. Putxineri dixap’ici kobz*iri. A3’i na-vamiçkin let’apes vore. Komevagni, am kiana çkini şeni itken. Am le’tape çkini şeni koren. Edo man am let’apes oskidinuşen, p’ant’a xeloberi viqvaminon. Kiana çkini şeni korenna, k’at’a svas iskidinen. Zati encami let’a viqvaminon”.


Bir Solucan Masali

Zamanın bir başka zamanında bir solucan yaşarmış toprak altında. Günyüzü görmezmiş hiç. Ve beklermiş güneşle tanışacağı günü. Ölümle parçalanacağı bedenini feda etmek istermiş. Ama bir an olsun gün ışığını hissetseydim keşke dermiş. Vakti zamanı gelince bir tavukayağı eşelemiş toprağını. Bir tırnağın ucuna takılıvermiş gövdesi. Çıkı vermiş toprağın altından kan revan içinde. Güneşi hissetmeye başlamış ki; bir gaganın ucunda bulmuş kendini. Bir iki döndürülmüş, çevrilmiş ve bir kursağın içinden geçerek Taşlık denilen tavuk midesine yapışıvermiş. Ve demiş ki; “keşke Toprağımda yaşasaydım da hiç güneşi görmeseydim, görmeseydim de böylesine bir yere gelmeseydim, gelmeseydim de böylesine hiç uğruna ölmeseydim”.

 
Zamanın daha da başka bir zamanında bir başka solucan varmış toprak içinde. Toprağını severmiş çok. “Hiç buradan ayrılmasam, hep burada yaşasam, ve gün gelse toprağımda çürüsem, bedenimden çözülsem ve tekrar toprak olsam” dermiş. Ama toprağından ayrılma zamanı gelmiş. Ve bir serçe gagasında bulmuş yaralanan gövdesini. Yükselmiş göklere uçmuş serçeyle birlikte. Bir uzun yolculuk gibi olmuş ona. Yeryüzünün içinde yaşıyorken şimdi yükseklerden seyreder olmuş. “vay be” demiş derin derin içinden. Yeşil ovalar, akan ırmaklar, hatta dağlar geçiveriyormuş altından. Aklına bile getirmediği hayal dışı ne varsa şimdi gözlerinin önündeymiş. Nasıl olduysa olu vermiş işte. Serçe gagasından düşürmüş bu solucanı. Ve kendi yaşadığı topraktan bir başka toprağa düşüvermiş. Sürünmüş sürtünmüş ve bir yol çizip inmiş toprağın altına tekrar. Aradan bir hayli zaman geçmiş. Alışmış yeni toprağına. Farklılıklar olsa da yaşadığı için mutluymuş. Ve demiş ki kendi kendine “Toprağımdan koparıldım, dünyanın yüzünü gördüm. Hatta uçtum. Şimdi bambaşka topraktayım. Anladım ki bu dünya bizler içindir. Bu topraklar bizim için var. Ve ben bu topraklarda yaşamaktan her zaman mutlu olacağım. Bu dünya bana sunulan bir hediyeyse eğer, her toprakta yaşamaya değer. Nasılsa sonunda toprak olacağım”.

Timur Cumhur