 Goichi Kojima
Anadolia do Kafkasia şi nenapeti na-goşagorums, xoloti ham nenapeşi doloxe na-ren Lazuri-nena şeni Sva-mogvaleşi mendra ar k’elaşen Lazonaşe moxtudoren. Lazuri-nena goşagorus gyoç’k’u, nenaşi gramerişi oxenu-muşi do sersepes goşa3’k’omilu, Lazonaşi mteli diyalektiğepe goşagoru do hamtepeşi dogurus içalişudoren. Lazonaşi çkva sotipes svaşi oçalişupeti vudoren. Lazepeşi didopes na-var uçkin diyalektepe, Lazepeşi didopeşen k’ai na-uçkin, jur sum tutaşi doloxe Lazuri oç’aru do op’aramitu na-diguru ar k’oçi ren. Lazuri şeni ar Lazi Magoşagorale k’ala Lazuri-Turkuli “ Lazuri Grameri” vezdoren. Muk ham grameri na-var mo3’ondu ar oçalişu na-ivu, na-ozmonu şeni xoloti ağani ar gramerişi jindole oçalişu-muşis nuonams.
Ham gramerişi oçalişu internet’işi doloxeşen na-ixenen ar svaşi-oçalişu steri nionen. Hamtepeşen çkva Turkiyaşi gale dido suparape na-uğun, Sva-mogvaleşi enni didi, nenaşi ansiklopedia na-ren 5000 şen dido nena goşa3’k’omilu na-ixenu (The Sanseido Encyclopaedia of Linguistick ) mamç’aralepeşen ari ren. Sva-mogvales juroşi k’onari nenasti goşa3’k’omileri ren.
Mtiniti Lazuris guri na-meçams, Lazurişi mo3’opxu, oskedinu şeni na-içalişams k’oçepe k’ala perpu megabroba na-ikoms, dido muntxanepeşiti çkinapa na-uğun, mağala kulturoni xelaperi ar k’oçi ren. Lazonaşe moxtuşi, Lazuri do Lazepeşen çkva mutu şeni dido na-var ip’aramitams, nenaçkina şeni, mtini na-uçkinpeşen çkva tavizi na-var meçams ari. Muziği k’ala-ti na-iboden ham k’oçik xoloti Lazepeşi birabape ar soti ok’ok’orobute do notapeten na-ixaziru “Laz Şarkıları” Lazi Birabape coxoni ar suparati kuğun. “Lazepesi.dosti.free.re” coxoni ar site uğun. Ham sites na-ikoms oçalişupe irişi toliş oğune ikoms, xoloti nena şeni na-ixenasen yorumepe şeni iris gon3’k’imeri nuşkvumers. Ho içinitdorendo ham k’oçi Japoni nenaçkinaş çkineri Goichi Kojima ren.
Lazuri şeni goşagorale na-vu ham oraşi doloxe Lazuri sersepeşi monoxtima-muşişi goşu3’k’omilu, oput’epeni diyalektepeşi çkvanoba goşagoru, mteli oput’epeşi çkva tkvalape gamiğu, nam tkvalape nam oput’eşi na-renti digurudoren. Ham orapes nena-mutepeşişe becitoba na-meçams dido Lazepe k’ala içinapu, hemtepe k’ala artikatis çkinapaşi ezdimu meçamu vu, hemtepek na-ikoman oçalişupes mxuci meçudoren. Fexri Lazoğlik na-vu albonişi 3’opx-monzina vu, 3’opx-monzina na-vu ham alboni Lazepeşi dido k’elenepeteti ixmarinen.
Lazepeşi ar m3ika na-renpekti ham Nenaçkinapamanpale, mutepeşişen ari na-var ren şeni, xark’i ar nenaçkinapamanpelek mutepeşi nenaşi goşagoru gurik var yuzdesdort’un. Ma haşo ar çkinapamanpale k’oçişen, skanis haşo armiti var ren-na hamuşen meşvelapa- muşi ozmonuten na-bore, otkvoni bore. Lazepeşi doloxe nenaçkinamanpale, nenaçkinaşi ogurapa z*irameri miti na-ren var doma3’onen, ren-nati hamtepe amatori goşagoru na-ikoman megabrepe renan. Lazepeşe do Lazurişe hak’onari guriten, megabroba na-ikoms do xizmeti na-uğun ar k’oçi hakşakis na-var p’ç’ari, mteli Lazepes na-var boçinapi yano doskideneri ar oxonk’anu ren.
Lazonaşen, doxmeli do beciti k’oçi Goichi Kojimaşe… Megabrobape.
Lazların Dostu
Lazların çoğu onu tanır, tanımayanlarda ismini duymuşlardır. Dünyanın birçok köşesini gezmis, küçük ve yok olmaya başlamış dillerin yok olmasını durdurmak içini onları araştırmayı bir amaç edinmiş, hiç durmadan bu diller için çalışmalarını sürdüren bir dilbilimci, yazar, etnolog, koro şefi, Turkolog ve Lazolog ve iyi bir insandır.
Anadolu ve Kafkasya dillerinide araştıran, yine bu dillerin içinde olan Lazca dili için dünyanın uzak bir köşesinden Lazonaya gelmiş. Laz dilini araştırmaya başlamış, dilin gramer yapısı ve sesleri incelemiş, Lazcanın bütün diyalektlerini araştırmış ve bunları öğrenmeye çalışmıştır. Lazonanın bazı kısmında alan çalışmaları da yapmıştır. Lazların birçoklarının bilmediği diyalektleri, Lazların çoğundan daha iyi bilen, üç dört ay içinde Lazca konuşma ve yazmayı öğrenen bir insandır. Lazca için bir Laz araştırmacı ile Lazca-Türkçe “ Lazuri Grameri” Lazca grameri yapmışlar. Kendi bu grameri beğenmediği bir çalışma olduğunu düşündüğü için yinede yeni bir gramer üzerinde çalışımalarına devam etmektedir. Bu gramer çalışmasını internet üzerinden yapılan bir alan çalışması gibi sürdürmektedir.
Bunlardan başka Türkiye dışında çeşitli kitapları olan, Dünyanın en büyük dil ansiklopedisi olan 5000 den fazla dili inceleyen ( The Sanseido Encyclopaedia of Linguistick ) yazarlarından biridir. Dünyada ikiyüz kadar dili incelemiştir.
Gerçekten Lazcaya gönül vermiş, Lazcanın gelişmesi, yaşatılması için çalışan insanlarla kolay dostluk kuran, çeşitli alanlarda da bilgisi olan, kültür düzeyi yüksek, neşeli bir insandır. Lazonaya geldiğinde, Lazca ve Lazlardan başka bir konu hakkında fazla konuşmayan, dilbilgisi konusunda doğru bildiği şeylerden hiç taviz vermeyen biri.
Müziklede uğraşan bu insan Yine Lazlara ait şarkıları bir araya toplayıp notalar üzerinde hazırlanmış “ Laz Şarkıları” adlı bir kitabı da vardır.
“Lazepesi.dosti.free.fr ” adlı bir sitesi vardır. Bu sitede yaptığı çalışmaları herkesin gözü önünde yapmakta, yine dil konusunda yoruma herkese açık bırakmaktadır.
Evet, tanımışsınızdır, bu insan Japon dilbilimci Goichi Kojima dır.
Lazca için araştırma yaptığı bu zaman içinde Lazcanın ses yapısını incelemiş, semtlere ait diyalekt farklılıklarını araştırmış, bütün semtlere ait farklı deyişleri çıkarmış, hangi deyişin hangi yöreye ait olduğunu öğrenmiştir. Bu arada Dillerine önem veren birçok Lazla tanışmış, onlarla karşılıklı bilgi alışverişi yapmış, onların yaptıkları çalışmalar da destek vermiştir. Fahri Lazoğlunun yapmış olduğu alfabeyi geliştirmiş, geliştirmiş olduğu bu alfabe Lazların çoğu tarafından da kullanılmaktadır.
Lazların bir kısmı bu dilbilimcinin kendi içlerinden biri olmadığı için, yabancı bir dilbilimcinin kendi dillerini araştırmasını sindirememişlerdi.
Ben böyle bir bilim adamından, eğer sende böyle biri yoksa bundan yararlanılması düşüncesinde olduğumu söylemeliyim. Lazlarda dilbilimci, dil eğitimi görmüş birinin olduğunu pek sanmıyorum, varsa da bunlar amatörce araştırma yapan arkadaşlardır.
Lazlara ve Lazcaya bu kadar gönülden, dostça davranan ve hizmeti olan bir insanı şimdiye kadar yazmamak, bütün Lazlara tanıtmamak geç kalmış bir hareketti.
Lazonadan, özel ve önemli insan Goichi Kojimaya… Dostluklar.
Osman Şafak Büyüklü
3’anağani.2008 Lazona
osmanbu2003@hotmail.com
|
Bu Yorumu Feed ekle
Yorumlari Göster/Kapat
Yorumlari Göster/Kapat
