Da-cumalepe! Megabrepe! M.Mcveşi 4000 3’anapeşe şakis na-ulun ar Kultura miğunan. Kultura do tarixi-çkuni şeni, heşo vanati haşo, xolos oraşa şakis mitik hamtepeşi çkinapa, çkun var momçes. Jurneçi- jurneçidovit 3’anaşen doni muntxanepe dobiguramt. Hamuşen şkule Çkun, xvala Kultura do nena-çkuni mot gondunut’as yado oguru şeni ham dulyaşi jin ebodgitaten.
Kultura-çkuni mot gondunut’as yado oxenu na-uk’ors enni becit’i duylaşi ari, mteli Lazepes kultura mutepeşi şeni artikatis ç’areri ambarepe na-naçasen Lazepeşi Kultura mteli mtinobaten na-oçinapasen ar svarulişi oxenu do gamaşkvimu minonan.
Hamuşen çkva çkar miti k’ala, çkar muşenipe var miğunan, var iventi, Kultura-çkuni şeni hakşakis na-ixenu svarape, gramerepe do nenapunape ko renan. Hemtepe Kultura-çkuni şeni na-ixenu k’ai muntxanepe ren, heşo muntxanepe xoloti ixenas-ma, minon. Kultura-çkuni na-moxtasen orapeşe heşopeten gobont’inaten.
Ma-bz*op’on; hakşakis na-ixenu k’ai muntxanepe ren-nati var ubağun, xoloti ağani muntxanepe p’at.
3’oxle na-ixenu do irik hemoras xeşen na-var met’k’omert’it “Ogni” coxoni svaruli mşunan, heya xeşe momixt’at’esşi bixelet’it, mteli Lazepek ixelet’es. Ham svaruli şeni kv’aşi upi do tolişi-te na-dobğezpe dido skidan, n3aşa extan.
Ha3’i ağani ar svaruli şeni xepe gobinz*ikit. Han dğalepes didi-noğapes na-skidun da-cumalepe-çkimik haşo ar svarulişi gamaşkvimu şeni ok’oxtimape ikoman. Ok’oxtimapes, svaruli muç’o gamişkvinasen? na-gamişkvinasen svaruli muç’o ivasen? coxo mu geidvasen? mik mu ç’arasen? nak’o but’k’a ivasen steri muntxanepe ip’aramitinudoren do enni k’ai muç’o ixenen, hemuşi jin eidginudoren. Haşopeten gamaşkvima-muşi na-iozmonen svaruli şeni irik çkina-mutepeşi do na-ozmonumpe tkvesdoren.
Mteli Lazepes do k’oçinoba şeni haşo ar svarulişi oxenu uk’ors. Diopek ham svarulis ç’arasen, diopek ğarasen, diopek Lazonaşi svapeşi suretepe gedvasen, diopek leksi-mutepeşi ç’arasen, diopek Lazepeşi tarixi ç’arasen. Didopek, doguroloba na-p’it muntxanepeşi çkinapape artikatis mepçaten. İrik ham svaruli şeni muntxanepe p’aten. Moxtit ham oxonk’anus mxuci mepçat, ham svaruli şeni muntxanepe p’at, Kultura-çkunişi ar yali kamabodginat.
Haya çkun, Lazepeşi ar svaruli ivasen, çkva mitişi var. Ham svaruli hemuşi, hamuşi, hekoni, hakoni mitişi var ivasen, mteli Lazepes gamucoxasen do mteli Lazepek haya ik’itxasen.
Ham svaruli ha3’i na-bixmart albonişi boncapeten iç’arasen, mteli Lazepeşi diyalektiten iç’arasen, Svaruli Lazuri do Turkuli nenatenti iç’arasen.
Ma mepşven, mteli Lazepek hamus mxuci do guri meçasen. Ma xoloti mepşven, çkar Lazik haşo mutus goladvu var ozmonums. Mitikti haşo ar svaruli çkva ozmonupeşi doloxe mot zdasen. Ho, haşo ar svarulişi na-var mok’3’ondunan k’elepeti diven. Haya do gatkvenan! haya var ivudoren haşovit, heşovit do yado, gza koga3’irenan, heya uk’orsti. Haşo svaruli do çkva oçalişupe bikomt’atşi k’ai pn3oraten, k’ai pn’3’oraten, mtini do isa mu ren-na heya p’çaraten. Lazepeşi Kultura şeni na-ixenen mteli muntxanepe haşo oxenu uk’ors, hati mot gobiç’k’endinamt’at.
Ha3’i ma, ham ok’oxtimalepeşe mendra dopskidi edo guri ham duyla na-ikoms da-cumalepe k’ala ar miğun. Lazonaşen, Lazi Kulturaşi svarulişi gamaşkvimu şeni mu oxenu uk’ors-na heya p’are. Tkvanti heşo vit, Kultura-çkunişi na-moxtasen ndğalepeşe ozdu şeni nuşvelit. Ar Lazis na-anç’en enni becit’i do doxmeli duyla haya ren. Ha3’i xolos oras hem svarulis na-nomskvun steri coxoti avasen.
Ho, hamuşen çkva Kultura-çkuni şeni mu ixenasen-na hemuşi k’ap’ulas bore heti içkinas. Mtiniti, Kultura-çkuni şeni na-ixenasen mteli dulyapeşi kap’ulas çkun, Lazepe bivaten.
Ham Kultura, çkun Lazepeşi ren. Çkunden çkva, Laziti var ren.
Xelinadok’aobaten skidit.
Laz Kültür Dergisi!
Kerdeşler! Arkadaşlar! M.Ö 4000 yılına kadar varan bir Kültürümüz var. Kültür ve tarihimiz için şöyle ya da böyle, yakın zamana kadar kimse, bunların bilgisini bize vermedi. Kirk-elli yıldır bir şeyler öğreniyoruz. Bundan sonra Biz, yalnız Kültürümüz ve dilimiz kaybolmasın diye korumak için bu işin üzerinde duracağız. Kültürümüz kaybolmasın diye yapılması gereken en önemli işlerden biri bütün Lazların Kültürleri için birbirlerine yazılı haberler verebileceği Lazların kültürünü bütün gerçekleriyle tanıtacak bir dergi yapmak ve yayınlamak istiyoruz.
Bundan başka hiçbir kimse ile hiçbir sorunumuz yoktur, olmazda.
Kültürümüz için şimdiye kadar yapılmış olan kitaplar, gramerler ve sözlükler vardır. Onlar Kültürümüz için yapılan iyi şeylerdir, öyle şeyler gene yapılsın istiyorum. Kültürümüzü gelecek zamanlara böylelikle yayacağız. Ben derimki; şimdiye kadar yapılan böyle iyi şeyler varsa da yetmez, yinede yeni bir şeyler yapalım.
Eskiden yapılmış olan ve o zaman herkesin elinden bırakmadığı “Ogni” isimli dergiyi hepimiz hatırlıyoruz, o elimeze geçince sevinirdik, bütün Lazlar sevinirdi. Bu dergi için alın teri ve göz nuru döken bütün arkadaşlar çok yaşasınlar, göğe ersinler.
Şimdi yeni bir dergi için kolları sıvadık. Bu günlerde büyük şehirlerde yaşayan Kardeşlerim ve arkadaşlarım böyle bir dergi çıkarmak için toplantılar yapıyorlar. Toplantılarda, dergi nasıl çıkartılacak? Çıkartılacak dergi nasıl olacak? İsmi ne olacak? Kim, ne yazacak? Kaç yaprak olacak? Gibi şeyleri konuşulmuş ve en iyi nasıl yapılabilir, Onun üzerinde durulmuş. Böylelikle çıkartılalması düşünülen dergi için herkes bilgi ve düşüncelerini söylemiş.
Bütün Lazlar ve insanlık için böyle bir derginin yapılması gereklidir. Bazılarımız bu dergide yazacak, bazılarımız bu dergide çizecek, bazılarımız Lazonanın fotoğraflarını koyacak, bazılarımız şiirlerini yazacak, bazılarımız Lazların tarihini yazacak. Çoğumuz eğitimini yaptığımız, konuların bilgilerini birbirimize verceğiz. Hepimiz bu dergi için bir şeyler yapacağız. Gelin bu harekete omuz verelim, bu dergi için bir şeyler yapalım,
Kültürümüzün bir aynasını dikelim.
Bu, biz Lazların bir dergisi olacak, başka kimsenin değil. Bu dergi onun, bunun, oralı, buralı birinin olmayacak, bütün Lazlara seslenecek ve bütün Lazlar bunu okuyacak.
Bu dergi şimdi kullandığımız alfabenin harfleri ile yazılacak, bütün Laz diyalektleri ile yazılacak, dergi Lazca, Türkçe yazılacak. Ben umuyorum bütün Lazlar buna omuz ve gönül verecek. Ben yinede umuyorum hiçbir Laz, böyle bir şeyi engellemeyi de düşünmez. Kimse böyle bir derginin çıkarılmasını başka düşünceler içine taşımayacak. Böyle bir derginin beğenmediğiniz taraflarıda olur. Bunu diyebilirsiniz! bu olmamış, böyle yapın, öyle yapın diye yol gösterebilirsiniz, bu gereklidir de. Kültürümüz için böyle dergi ve başka çalışmaları yaparken iyi eleyeceğiz, iyi süzeceğiz, gerçek ve doğru ne ise onu yazacağız. Lazların Kültürü için yapılan bütün şeylerin böyle yapılması gerekir, bunuda unutmayalım. Şimdi ben, bu toplantılara uzak kaldım fakat yüreğim bu işleri yapan kardeşlerimle beraberdir. Lazonadan, Laz Kültür Dergisinin çıkartılması için ne yapılması gerekirse onu yapacağım. Sizde öyle yapın, Kültürümüzü gelecek günlere taşımak için yardım edin. Bir Laza düşen, en önemli ve en özel görev budur. Şimdi, yakın zamanda dergimizin kendisine yakışacağı gibi bir ismide olacak.
Evet, Bundan başka Kültürümüz için ne yapılacaksa onunda arkasındayım oda bilinsin. Gerçekten, Kültürümüz için yapılacak önemli şeylerin arkasında biz, Lazlar olacağız.
Bu Kültür biz Lazlarındır. Bizden başka, Lazda yoktur.
Esenlikle yaşayın.
08.12.2007 Lazona
Tanora (Osman Şafak Büyüklü) osmanbu2003@hotmail.com
|