Na-pskidut evreni çodina na-var uğun, menç’uşina na-var uğun, 3’k’omilite na-var iz*iren ar muntxani ren.

Ham evreni didi, ç’ut’a murun3xipe, mjoras na-nugnams dido mjorasterepe do çkva coxo na-var p’k’oro3xere muntxanepeşi ok’obğaluten eçkindudoren.  Çkun mjoras na-gobğun do mjoras na-akten 9 nçxoro gezegeni na-ren mjoraşi sistemiz boret. Hak sva-mogvale do hemuz na-nugnams, jin muşi skidala na-var ren çkva 8 ovro Mjoras na-akten mogvala k’ala arte ,mjoras galeşen baktet. Sva-mogvale, evrenişi doloxe na-okaçams soti, mteli Zuğa-uçaşi doloxe ar lemşişi kun3’uli k’onari sotis nugnams.  Sva-mogvale, mjoraşi galendon ar fara oktute na golulun oras, 3’ana bu3’umert. Sva-mogvales mjoraşi gelendon oktu ar 3’anas açodinen. Sva-mogvale mjoraşi galendon ar 3’ana na-naonen ham oras, muşi golamte k’eleti itken. Sva-mogvalek muşi golamte na-ikten do 24 eçidootxo saati na-naonen ham orasti ar ndğa itkven. Dio oras 12 vit’ojur saatis ark’ele m3’k’upi doskidun, hem oras serepe, 12 vit’ojur saatis ar k’ele teoni doskidun hem orasti ndğalerepe itkven.  Sva-mogvalek muşi golamtes iktet’aşi kutupepeşe k’eleti elikten gelikten do ham ar 3’anaşi doloxe mjoras dio oras mendra, dio orasti xolos golulun. Mjoraşe xolos golulut’aşi oras, mjora dido t’u3’a na-ren seni sva-mogvaleti t’ubun do ham oras çkun mçxapora bu3’umert.  Mjoraşi galendo mendra golulurt’aşiti ham oras mjoraşi t’u3anoba sva-mogvales var nanç’uşinen şeniti hem orati inora iven.

Sva-mogvalek mjoraşi galendon na-ikten ham ar 3’anaşi doloxe 12 vit’ojur tuta ti iven.
Vit’ojur tutaşi diope 30 jureçidovit’ ndğa, diopeti 31. jurneçidovit’oar ndğa moizdams.
Xvala Tuta-mk’ules 28, jurneçidoovro, dio 3’anaş şkuleti 29.i jurneçidonçxoro ndğa iven.
Arti sva-mogvaleşi gelodon tuta atken, mpula na-var ren orapesti sva-mogvale-çkunişe ç’ut’a t’as nati te meçams.

Sva-mogvale-çkunis, mjora var t’as-na jin muşi skidala var ivet’u. Sva-mogvalek, te-muşiti, t’u3anaoba-muşiti mjoraşen ezdims.

Sva-mogvale, mjoraşen me3’k’oderi ar dagi ren, 4 otxo milyoni 3’anaş şkule handğaneri steri ivu. İpti mjora steri xvala ndğulineri nomç’ka steri rtu, ok’açxe tamo tamo koru do Kfalepe, let’ape, zuğape eçkindu. Hemindos şkule na-skidunanpe.  Sva-mogvaleşi mogvaloba iri k’ele megnaperi varen. Gverdi şkas na-golulun ekvatori Çut’a gamabareri ren, kun3’ulepeşen gyebazgeri ren.

Sva-mogvaleşi 4/3 oxtoşi sumi zuğapeten motferi ren, 4/1 otxoşi ariti leta’ do kfalepeşen eçkinderi nana-sva ren. Okaçxe tamo tamo nana-svape eçkindu, hemtepe Asya, Afrika, Avrupa, Amerika, Avusturalya do Antartika yado nana-svapes coxope geidvu.  Ham nana-svaspes dido didi u-ncaeli, ncaoni germape, xoloti u-tiponi do tiponi didi zenepe, didoni ç’ut’oni Ğalepe, t’obapete opşa ren.

Ham nana-svapes çkava çkva peroni k’oçepe, çkva çkav devletepe, çkva çkva Xvama-çkinapa,  çkva çkav nenape, çkva çkva kulturape eçkindu.  Haya otkvu rendo, sva-mogvale irişi ren. Edo ha3’i haya haşo var iven. Sva-mogvales na-skidun k’oçepek ipti artikati ipxornan do xolos oras sva-mogvaleti ç’k’omanoren.  Sva-mogvaleşi jin 5000 xutşilyaşen dido na-ip’aramitinen nena ren, hemtepeşi ariti çkuni Lazuri-nena do kultura ren.

Lazuri nena-çkuni handğanoras oxmaru şeni oç’arus xaşopeten mebaonaten.

Sva-mogvale, jin-muşis na-skidun irişi ren. Ma k’ai pskidare yado mitis, mitişen ar mutu na-var uxirinasen ar sva-mogvale şeni.

Yaşadığımız Dünya…

Yaşadığımız evren, bitişi olmayan, erişimi olmayan, bakışla görülmeyen bir şeydir.  Bu evren büyük küçük yıldızlar, güneşe benzeyen güneşimsiler ve diğerlerini saymayacağım şeylerin topluluğundan oluşmuştur.

Biz güneşin etrafında olan ve güneşin etrafında dönen 9. dokuz gezegeni olan güneş sistemindeyiz. Burada dünya (yer yuvarlağı ) ve ona benzeyen, üzerinde yaşam olmayan 8. sekiz güneş etrafında dönen yuvarlak (gezegen) le birlikte güneşin etrafında dömekteyiz. Dünya, evrenin içindeki tuttuğu yer, bütün karadenizde bir iğne ucu kadar bir yere benzer.

Dünyanın güneşin etrafında bir kerede oluşan zamana yıl diyoruz. Dünya güneşin etrafındaki dönüşünü bir yılda bitirir. Dünya güneşin etrafında bir yıl süren bu dönüşü devamında kendi etrafında da döner. Dünya kendi etrafında dönerken ve 24 saat süren bu zamana da bir gün denir. Bazı zaman 12 saat bir taraf karanlıkta kalır, bu zamana geceler, 12 saat bir taraf ışıklı kalır, bu zamana da gündüzler denir. Dünya kendi ekseni etrafında dönerken kutuplara doğru yatar, düzelir ve bu bir yıl içinde güneşe bazı zaman yakın, bazı zaman uzak geçer. Güneşe yakın geçerken, güneş çok sıcak olduğu için Dünyada çok ısınır ve biz buna yaz deriz. Güneşin dışından uzaktan geçerkende O zaman güneşin sıcaklığı dünyaya uzanamadığı için bu zaman da kış olur. Bunlardan Başka mevsimlerde, sonbahar ve ilkbahar olur. Böylelikle mevsimler meydana gelir.  Dünyanın kutuplara doğru yatıp kalkması ile kaşın ve yazın, gece ve gündüzün saatleri de değişir. Haziran ayının sonlarında gündüzlerin en uzun ve gecelerin en kısa olduğı zaman olur. Aralık ayının sonlarında da gündüzlerin en kısası ve gecelerin en uzunu olur.  Geceler ve gündüzler mart ve eylül ayında yarı yarıya olur.  Dünyanın, güneşin etrafında döndüğü bir yılın içinde, 12 ayda oluşur. 12 ayın bir kısmı 30 gün, bir kısmıda 31 gün çeker. Yalnız şubat ayı 28 gün, bazı yıllarda 29 gün olur.

Birde dünyanın etrafından ay döner, bulut olmadığı zamanlarda Dünyamıza az da olsa ışık verir. Dünyamızda, güneş olmazsa üzerinde yaşam da olmazdı. Dünya, ışığınıda sıcaklığını da güneşten alır.

Dünya güneşten kopma bir parçadır. 4 milyon yıl sonra bu günkü gibi oldu. Önce güneş gibi erimiş ateş parçası gibiydi, sonra yavaş yavaş soğudu ve taşlar, topraklar ve denizler oluştu. Onlardan sonrada yaşam ve canlılar oluştu.

Dünyanın yuvarlaklığı her taraftan aynı değildir, yarı belden geçen akvator kısmı biraz şişkindir, uçlardan, kutuplardan basıktır.

Dünyanın 4/3 denizlerle örtülüdür. 4/1 de taşlardan, topraklardan oluşmuş karalardır.  Sonradan yavaş yavaş ana karalar oluştu, onlar Asya, Afrika, Avrupa, Amerika, Avustralya ve Antarktika diya ana kara (kıta ) isimleri konuldu.  Bu ana karalarda, çok büyük ağaçlıklı, ağaçlıksız dağlar, yine otlu otsuz büyük düzlükler (ovalar), büyüklü küçüklü nehirler, göllerle doludur.

Bu ana karalarda başka başka renkli insanlar(ırklar), başka başka devletler, başka başka dinler, başka başka diller ve başka başka kültürler oluştu. Bu demektir ki dünya herkesindir. Fakat şimdi bu böyle değildir. Dünyada yaşayan insanlar önce birbirini yiyorlar, yakın zamanda da dünyayı yiyecekler.

Dünyanın üzerinde 5000 den fazla konuşulan dil var. Onlardan biride bizim Lazca dili ve kültürüdür.
Lazca dilimizi bugünlere kullanmak için yazmaya böylelikle devam edecağiz.

Dünya, üzerinde yaşıyan herkesindir. Ben iyi yaşayacağım diye kimsenin, kimseden bir şey çalmıyacağı bir dünya için.

Tanora, 31.08.2007 Lazona