Yaşantımızın kültürümüzün bir parçası olan ,ninelerimizin dedelerimizin anıları,saatlerce dinlemeye doyamadığımız hatta güneşin doğuşuna yakın cümlelere nokta konduğu dinlerken yaşadığımız ve keşke diye iç geçirdiğimiz ninelerimizin ve dedelerimizin anılarını,hayatlarından kesitler paylaşalım…

Konu ne olursa olsun,içinde laz kültürü olsun, dede ve nine (papu do nandini) olsun…

Geçmişte lazona’da hayat nasıldı,öğrenelim…

Hadi bakalım neler yaşayacağız okurken…

Kimse bu baslik altina yazmamis henuz. Fazlaca hakkim olmasa da ben birkac cumle yazmak istiyorum. Neden hakkim yok?
Cunku Bir tarafim aslen Karadenizli olsa da orada yasamis degilim. Bu yuzden Lazona dediginiz yere ait hikayeler olmayacak. Ikincisi dedemi (babamin babasini) gordum ama sadece bir siluet olarak hafizamda kayitli. Ben kucuk yasta iken vefat etti. Fakat babaannemle hayli vakit gecirdim.
Babannem elden ayaktan dusunceye kadar hep tarlaya giden, sirtinda bizim galeta dedigimiz sepetiyle hafizamda kalmistir. Lazca bir seyler soylerdi, maniler ve ezgiler. Lakin bunlari o zaman kaydedecek bilincte degildik.
Fakat onun da Karadeniz'e ait pek bir fikri yoktu, sadece buyuklerinden duyduklari. Cunku o da 93 Harbi muhacirlerinden oldugu icin bir kopukluk var.

Bir dede ve ninenin kucuk bir cocugun gelisiminde anne ve babadan daha onemli katkilari olacagini dusunurum.
Ben bazi tavirlarimda diger dedemin izlerini goruyorum. Bunlar hep iyi olan huylardir.
O yuzden hayatta iseler onlara sahip cikin. Bildiklerini oyle ya da boyle kayit altina alin. Konusturun.
Hayatta degilseler onlari hayir ve dua ile yad edin. Unutmayin... Hatta begendiginiz ozelliklerini surdurun; boylece yasamis olacaklar...

Sevgilerimle...

dedelerimiz ve ninelerimiz çok güzel başlık olmuş.
her ne kadar karadenizde doğmasamda çocukluğumun bir bölümü ordu'da babaannemin yanında geçti.babaannem yaylada büyümüş, okuma yazma bilmeyen kendine has türkçesi olan(arada bir anlamını bilmediğim kelimeler kullanırdı)evde son sözü söyleyen yani kısacası evimizin reisiydi..
ne zaman köyden bahsedilse aklıma babaannem gelir.alloda(allo,hangi dilde ne anlama geldiğini bilmediğim bir kelime.ama eve en yakın bahçe anlamına geldiğini biliyorum.)mısır,fasulye toplarken,fındık bahçesinde başak yaparken,eve su taşırken,odun kırarken görürdüm onu.beline peştemal bağlayıp ayağında lastik ayakkabılarıyla ıslak köyde patozdan kalan fındıkları ayıklardık babaannemle.ben kendi yaşıtlarımla(yaz tatillerinde gittiğim köyde almanyadan ve istanbuldan gelen yaşıtlarımla)top oynarken babaannem güllerini korumak amacıyla bize bağırırdı"bırakın topu tüfeği"...
babaannemin kullandığı dile şimdi daha dikkat ediyorum."elluri","bıldır","haccak","kösti","goncolos" gibi kelimeler ilk aklıma gelenler.bu kelimeler hangi dildendir,veya bir dile aitmidir onuda bilmiyorum.ama bildiğim bir şey varki o da bu sözlerin babaannemin ağzına çok yakıştığıdır.bir keresinde annem, babamın önündeki tabağa yemek koyarken babamın ağzından "elluri" kelimesini duydum.bilinçsizce babamın ağzından çıkan bu kelimenin "yeter" anlamına geldiğini öğrendim.bilinçsizce bile olsa kültür, geçmişten geleceğe aktarılabiliyormuş demekki...

Ninelerimiz,dedelerimiz diyince aklıma o kadar çok şey geliyor ki…
Zihnimden bir an bile geçmeleri tebessüme sebep olurken,onları ihmal edişimiz,onlara bir selam vermemizin dahi güzel yüzlerinde güller açmasına neden oluyor.
Kısa bir selamlaşmadan sonra uzun sohbetler başlar herhangi bir konudan başlarlar anlatmaya o müthiş hafızaları her olayı anlatırken yaşarlar en küçük ayrıntısı dahi atlamadan tane tane anlatırlar,bazen yaş dolar gözleri,kimi zaman kızgınlıklar ve çoğu kez kırgınlıklar beliriverir.
Dudaklarının arasından çıkan sözlerinden.
Geçmişi anlatırlar gençlikleri,zorlukları her cümlenin sonunda ahh o günler demeyi unutmazlar.
Eskiden yokluk vardı ama huzurluyduk derler,saygı değil sevilmeyi beklerler,küçük bir tebessümü,sıcak bir kucaklaşma ve sessiz sedasız oturdukları evlerinin kapısının her daim vurulmasını isterler.
Evlerine gelen her misafiri bağırlarına basarlar beş dakika fazla oturmaları için gözlerinin içine bakarlar yalnızlar,küçük bebek gibi ilgiye şefkate ihtiyaç duyarlar.
Babannem gençliğini anlatırken kendimi onunla aynı dönemde yaşayan onun en yakın arkadaşı gibi hissederim o kadar güçlü bir duyguyla anlatır ki hayatının her karesini o an ikimiz eski günlere yolculuklara başlarız,yaşarım onunla yaşadıklarını ve özlerim hiç görmediğim,göremeyeceğim o günleri.
Kocalarının çalışmak için gurbete gittiklerinde 3 kuşak aynı evde yaşamanın ve beşikteki küçük çocuklarının,çalışmanın ekmek derdine düşmenin zorluklarını anlatır.
Bitlenen çocuklarının bitlerinden arındırmak için yaylalardan topladığı çiçeklerden yaptığı ilaçların etkisinin artık gelişen teknolojide olmadığını da ekler 
Şu an cennet diye nitelendirdiğimiz o yerlerin dağlarını dahi nasıl yaşanır hale getirdikleri,geceleri dahi çalıştıkları çay ekiminden sonra makasın olmamasından dolayı elleri ile toplamak zorunda olmaları ama hiç gocunmadan çalışmaları bundan büyük zevk almaları ve birçok şey.
Sahip çıkalım konuşalım,sarılalım,sevelim…

Babaannemi hayalimi zorlayarak hatırlarım. Ben dört buçuk, beş yaşımda iken 1883 yılında uğurlamıştık onu. Dedemi ise hiç hatırlamam. 1886 doğumlu dedem, 1965 yılında veda etmişti dünyasına. Ben ise 79 doğumlu olarak onların hayatlarını paylaşamadığım gibi anılarını da dinleyecek şanslılığa erişememiştim. Hep başkalarından dinledim onların hayatlarını. “ işte senin deden bir gün” denilerek başlanan cümlenin ardından gelen anılar, ya da hikâye diyebileceğim anekdotlar beni sürüklerdi o günlere. Ve keşke derdim derin bir iç çekerek. “keşke o günlerde yaşasaydım” Anneannem hâlâ sağ çok şükür. Şükür dedim çünkü babaannemden kalan eksikliği Anneannem sayesinde gideriyordum. Annemin babası olan diğer Dedemi de pek hatırlamıyorum. Ailenin küçük bireyi olduğum için diğer kardeşlerim kadar şanslı değildim. Onlar Dede ve Nine sevgisinden mahrum kalmamışlardı. Ya da bu sevgiyi anılaştıracak hatırları yaşatıyorlardı. Kardeşlerim benden büyük olduklarından dolayı çocuklarına da Dede ve Nine dönemini yaşatabilmenin şanslılığındalar. Yani en büyük yeğenimin 23 yaşında olduğunu düşünürsem, bütün yeğenlerim Anne ve Babamı, yâni Dedeleri ile Ninelerini görmüş durumdalar. Bu dönemin içindeler. Şimdi bütün bunları Değerlendirerek, olumsuz bir bakış açısıyla kendime yönelik bir hayal kuruyorum. Babam 80’nine merdiven dayadı, Annem ise 70’şine tırmanıyor yavaş yavaş. Ve diyorum ki Günün birinde nasip olurda benimde çocuklarım olursa! onlarda benim gibi, Dede ve nine sevgisiyle uzun bir dönem kalamayacaklar. (Acı ama gerçek olan bu) Dede ve Ninelerinin Hikâyelerini başkalarından dinleyecekler. Karamsar düşünceyle yoğrulmuş bu anlattıklarım belki fazla abartılı, fakat bunları paylaşmak istedim. Çünkü Dede ve Ninelerinin dönemini yaşıyor olanlar bundan bir hisse çıkarsınlar istedim. Ve bu sevgiyi büyütsünler. Onların hikâyelerini başkalarından değil de kendilerinden dinlemenin mutluluğunu yaşasınlar istedim. Şimdi bu eksikliği Başka Yaşlılarla gidermeye çalışıyorum. Nerede bir yaşlı ile karşılaşsam onunla sohbet edip, yaşanmışlıklarını dinlemek isterim. Ve bundan da anlatılmaz bir keyif duyarım.

Na-varmiğun Nandidi do P’ap’uli
Guris miğun pukşi stei pupuli
Gumanç’elen P’ap’uli do Nandidi
Komevagnep uça miğun man bedi.

Dedem ile Ninemin olmayışı
Yüreğimde çıban gibi yaradır.
Özlerim hep Dedem ile Ninemi
Ve anlarım Benim bahtım karadır.