Zorunlu ama hukuksuz din dersi tartışması
Danıştay’ın ilk ve ortaöğretimde Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersinin mevcut içeriği ile zorunlu tutulmasını hukuksuz bulmasıyla, yeni bir sorun ortaya çıktı. Ya zorunluluk kalkacak, ya müfredat değişecek.

Türkiye’de 1982 Anayasası ile zorunlu hale getirilen Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersiyle ilgili uzun süredir yapılan tartışmalar, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin Alevi çocukların muaf tutulmasına ilişkin kararıyla bir başka boyuta taşınmıştı. Son olarak Danıştay 8. Dairesi’nin de AİHM kararına atıfta bulunarak “Bu içerikle zorunlu olması hukuk dışı” kararı vermesiyle, konusu “din ve vicdan özgürlüğü” boyutunun yanı sıra yasal bir sorun haline dönüştü.

Danıştay 8. Daire’nin mevcut zorunlu din dersini hukuka aykırı bulan kararıyla ilgili yorumlar şöyle:

Davanın tarafı Ali Kenanoğlu anlatıyor:
BU DAVA YÜZÜNDEN EVİMİZ KORUMAYA ALINDI
Ben 12 Temmuz 1995’te, çocuğum 4. sınıfa geçtiğinde, Valiliğe müracaat ederek din dersinden muaf tutulmasını istedim. Valilik bunu kabul etmedi. Bunun üzerine Bölge İdare Mahkemesi’ne dava açtım. Dava benim lehimde sonuçlandı. Valilik ise bunun iptali için Danıştay’a müracaat etti. Neticede dün açıklandığı gibi Danıştay da, davayı bizim lehimize onayladı. Hatice Köse’nin davasıyla bizim davamızı birleştirerek tek karar verdi. O karar da onunkini bozma, benimkini onama oldu. Bizim çocuğumuz davayı kazandıktan sonra din dersine girmedi. Tabii bununla ilgili olarak bir takım sıkıntılar yaşadık küçük çaplı da olsa. Çocuğun Hristiyan olduğunu söyleyen üst sınıflardan çocuklar, öğretmene yolu gösterin gibi harekette bulundular. İki ay boyunca koruma altında tutuldu evimiz, sokağımız. Ama pes etmedik, üzerine gittik ve o sıkıntıları bertaraf ederek yaşantımıza devam ettik.

HÜKÜMET ADIM ATMAZSA KAMPANYA AÇACAĞIZ
Bu karar neticesinde eğer Hükümet tarafından bir adım atılmazsa, sonuçta Alevi kuruluşlarıyla birlikte ortak bir kampanyaya dönüştüreceğiz bunu. Elimizde Danıştay kararı gibi emsal teşkil edecek bir karar da var. Biz Anayasa’dan din dersinin zorunlu olduğu ifadesi çıkartılana kadar bu mücadelemize devam edeceğiz. Anayasa değişikliği gündemde biliyorsunuz. Bu davalar eşliğinde bütün bunların düzenlenmesi gerekiyor. Bir taraftan da inanç özgürlüğü bağlamında sadece türban meselesini ele alan Hükümet, inanç özgürlüğünün sadece türban olmadığını, Alevilerin de inanç özgürlüğünün bulunduğunu bu davayla birlikte görmüş oldu. Görmesini bekliyoruz en azından. Özgürlüklerin bir bütün olduğunu, sadece türbanla sınırlanamaz. İş Alevilere gelince bir iftar yemeğiyle geçiştirmek, ama türbana gelince hemen Meclis’te gereğini yapmak özgürlüklere aykırı bir durum.

Prof. Dr. Ülkü Azrak:
KARAR DİĞER VELİLERE EMSAL OLACAK
Anayasa “Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersinin eğitimi zorunlu” diyor. Şimdi bu anayasa hükmü olduğuna göre aslında bu hükmün iptaline Danıştay karar veremez. Ama Danıştay diyor ki; “Bu ad altında verilen dersler ile o derslerin içeriği örtüşmüyor. Yani burada din kültürü ve ahlak değil, din eğitimi yapılıyor. Bu anayasanın laiklik ilkesine aykırıdır”. Başka bir söyleyişle bu hükmün uygulanmasında hukuka aykırılığı tespit etmiş bulunuyor Danıştay. Şimdi bu durum karşısında tabii başvuran velilerin çocukları, artık bu derse girmeye mecbur tutulamayacak, demektir. Bu bireysel bir karar olduğu için, belki de çocuklarının bu derse girmelerinin zorunlu tutulmasına karşı, her velinin bir dava açması icap edecek ve bu karar emsal alınarak, her başvuran velinin davasında da Danıştay’ın iptal kararı vereceği anlaşılıyor.

GİRMEYEN ÇOĞALIRSA MECBUREN DEĞİŞTİRİLECEK
Karar yalnızca çocuklarının din dersi eğitimi almasını istemeyenler için bir emsal karar olacak ve daha alt düzeydeki mahkemelerden artık bu yönde kararlar çıkabilecek. Ama şimdi Danıştay’ın bu kararına dayanarak dava açanların sayısı hızla yükseldiği taktirde Milli Eğitim Bakanlığı bu dersin içeriğinin değiştirilmesine mecbur kalacaktır, diye düşünüyorum.

Prof. Dr. Levent Köker:
DANIŞTAY’IN İŞİ NİYE OLMASIN?
Hükümetin fazla direneceği bir şey yok burada. Ortada idari bir işlem var ve bu idari işlemin hukuki olup olmadığıyla ilgili bir karar veriliyor. Danıştay’ın yetkisini aşması değerlendirmesi doğru değil. (AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Dengir Mir Mehmet Fırat’ı kastediyor.) Danıştay, anayasayı denetlemiyor, idari işlemi denetliyor. İdari işlem de, bir Türk vatandaşının bu dersten muaf olma talebinin reddi.

AVRUPA İNSAN HAKLARI SÖZLEŞMESİ’NE UYGUN
Karar, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) ilgili hükmü ile dayanak oluşturularak verilmiş, son derece güzel bir karar. Üstelik de ilk mahkemenin (5.İdare Mahkemesi) böyle bir karar vermiş olması benim memnuniyetimi arttırdı. Türk hukukunda pek alışık olduğumuz bir şey değil. AİHS için biliyorsunuz şöyle bir şey oldu. AİHM 2007 yılında din dersleriyle ilgili bir karar verdi zaten ve Türkiye’yi mahkum etti. Aynen şimdi Danıştay’ın da temyiz kararıyla onadığı gibi... O karardan önce bizim 5. İdare Mahkemesi’nin böyle bir karar vermiş olması ayrıca güzel. Danıştay’ın bu kararı AİHM’nin kararı doğrultusunda. “Bu içerikte bir Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersini okutursanız, sadece belli bir dini inancı empoze ediyorsunuz, anlamına gelir ve bu bahisle okutulması gereken dersler bunlar değildir” demek istiyor. Ben çok beğendim kararı.

SEÇMELİ DERS OLMASINDAN YANAYIM
Doğru içerikle okutulursa bir sorun çıkmaz ama doğru içerikten kasıt çoğulculuk ve eleştirel düşünceyi teşvik etmek. Ben dersin seçimlik olmasından yanayım. Ben öyle okudum. Kim din dersi okumak istiyorsa dilekçe veriyordu. Din kültürü ve ahlak bilgisinin hakikaten çocuklarımızı ve gençlerimizi eleştirel düşünmeye ve çoğulcu bir kafa yapısına sevkedecek şekilde, çok farklı dini inançlar hakkında, bir uygarlık tarihi şeklinde kültür dersi olarak verilmesi halinde zorunlu da olabilir. Din adamlarının değil, felsefe hocalarının, sosyologların falan okutacağı bir ders olur. Din kültürü, İslam kültürü değil ki. Farklı dinler var; İslamiyet, Yahudilik, Budizm, Şintoizm var, ateizm var... İlahiyatçılar bunu biliyorlarsa okutsunlar, ama büyük ihtimalle çoğu bu kadar bilmiyordur. Ya da din felsefesiyle uğraşanlar okutsunlar.

Alaaddin Dinçer (Eğitim -Sen Genel Başkanı)
YAKLAŞIMLARIMIZI GÜÇLENDİREN BİR KARAR
Bizim açımızdan olumlu bir karar. Ancak kararda dersin içeriğine ilişkin bir eleştiri sözkonusu. Dolayısıyla sendika olarak içeriğin de ötesinde, esastan bir değişikliğin, bu dersin tamamen kaldırılması, bu değişikliğin yapılacaksa, anayasadaki değişikliğin buna göre olmasını istiyoruz. Sendika olarak, içeriği ne olursa olsun, bu dersin okullarda zorunlu olarak okutulmasının karşısındayız. Seçimlik mi olsun, tamamen kaldırılsın mı bu ders okullardan, biraraya gelerek tartışılabilir. Biz, bir din eğitimi değil, lise son sınıfta dinin öğretisi, dinler tarihi, kültürlerin öğretiminin belli dersler içerisinde verilebileceğini söylüyoruz. Bunun dışındaki bir düzenlemeyi kabul etmiyoruz. İnançlarla, mezheplerle, dinlerle, kimliklerle ilgili bilgiler verilebilir; sosyoloji, tarif, felsefe gibi derslerin içinde verilebilir. Pozitif bilimleri ve bilimsel demokratik eğitimi savunan bir örgütüz. Dogmaların, hurafelerin, teolojik bilgilerin bilimle birarada olmasına düşünmek mümkün değil. Biz buradan bakıyoruz bilhassa.

MAHALLE BASKISI VAR, VELİLER ISRARCI OLAMIYOR
Dava açmak isteyenler oldukça fazla ancak burada bir mahalle baskısından sözetmek mümkün. Okullarda da zaman zaman kamuoyuna yansıyan farklı inanç ve kimlikteki öğrenciler ciddi bir asimilasyon süreci yaşıyorlar. Zaman zaman öğretmenlerden, zaman zaman da öğrenci arkadaşlarından da kaynaklanabiliyor. Velilerin bu konuda ısrarcı olmaması, böyle bir baskılanmanın doğurduğu bir takım geri çekilme halleri olmasından kaynaklanıyor. Öğrenci veya veli böyle bir yaklaşım içine girince, zarar göreceğini düşünüyor. Bu kaygılar nedeniyle kamuoyunda yoğun bir ilgi, talep yok gibi görünmektedir. Ancak kamuoyunda büyük bir kesim, dersin hem içeriğine, hem esasına karşıdır.

AKP’NİN SAMİMİYETİNİ TEST EDECEĞİZ
Sayın Bakan, “İçeriğini biz zaten değiştirmiştik” diyebilir. Kitaplarda kimi değişiklikler, Alevilikle ilgili düzenlemeler yapıldı ama bunlar çok yetersiz, çok yüzeysel ve geçiştirmeye yönelik değişiklikler. Bakanlıktan bugün yapılan bir açıklamada, Danıştay’ın kararına bu doğrultuda itiraz edileceği belirtiliyor. Ama, Danıştay, AİHM kararına atıfta bulunuyor. AİHM kararları da kesindir. Esas olarak AKP’nin samimiyetini de test eden bir karardır bu. AKP, haftalardır Türkiye’yi bir türban tartışmasıyla ve türbanın bir hak ve özgürlük olduğu savından olduğundan hareketle üniversitelerde takılması için hukuksal altyapıyı oluşturma çabası veriyor. AKP’nin ne kadar özgürlükçü, ne kadar demokrat ne kadar samimi olduğunu göreceğiz.

Alevi kuruluşları: Danıştay kararı uygulansın

Pİr Sultan Abdal Kültür Derneği Genel Başkanı Avukat Kazım Genç, Danıştay’ın zorunlu din dersleri konusunda verdiği kararın ardından Milli Eğitim Bakanlığı’nın söz konusu dersle ilgili uygulamaya son vermesi gerektiğini söyledi. Genç, Mülkiyeliler Birliği’nde düzenlediği basın toplantısında, “9 Ekim 2007’de Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) zorunlu din dersi uygulamasının Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne (AİHS) aykırı olduğu kararını vermişti. Aslında Milli Eğitim Bakanlığının bu karara dayanarak zorunlu din dersleri kaldırması gerekiyordu. Bu yapılmadı. Şimdi ise kaçacak yer yok. Danıştay’ın kararı uygulanmalıdır. Aksi takdirde Bakanlık hakkında çok sayıda dava açılacaktır” dedi. Başbakan Recep Erdoğan’ın inanç özgürlüğünü sadece türban özgürlüğüne indirgediğini vurgulayan Genç, “Başbakan’a, Alevilerin inanç özgürlüğüne de saygılı olması gerektiğini hatırlatıyoruz” diye konuştu. Toplantıda, aralarında Eğitim Sen, Halkevleri, Devrimci 78’liler Federasyonu, DİSK, Mülkiyeliler Birliği’nin de olduğu çeşitli sendika ve kitle örgütü temsilcileri de hazır bulundu.

Hubyar Sultan Alevi Kültür Derneği Genel Sekreteri Mehmet Sarıyar da kararın inanç özgürlükleri adına sadece türbanı savunanlara cevap olduğunu söyleyerek, “Bu karar Alevilerin ve diğer inançsal ve kültürel kimliklerin özgürlüklerini yok sayarak, özgürlük kavramını sadece kendi özgürlükleri olarak algılayan hükümete bir cevap olmuştur” diye belirtti.



BASINDAN(NTV/BİRGÜN GAZETESİ)

Devlet okullarinda din dersinin zorunlu hale getirilmesine ben de karsiyim. Amma dini ogrenmek zorunlu olmali.

Nufus kagidindan "din"hanesinin de kalkmasi gerek. Cunku inanc irade ile secilen bir seydir, dayatilarn degil.

Saygilar...

zorunlu olucak tabi din dersi istemiyosan TÜRKİYE DIŞINA ÇIK...

günlerden birgün "kültür dostu" bir arkadaşımız(o kendini iyi biliyor) kendi inancının yaşanmadığı bir ülkede yaşamak zorunda kalsın.bu ülkedede ilginçtir ki zorunlu din dersi olsun.bu arkadaşımızda okul çağında olsun.kendi inancını taşımayan düşünceler kendisine öğretilsin(empoze edilsin). o zaman bu arkadaş yinede "zorunlu olucak tabi din dersi istemiyosan FALANDA FİLAN DIŞINA ÇIK..." diyecekmi çok merak ediyorum.

ama yinede ben bu arkadaşımızı anlıyorum.türkiyenin en önemli siyasi partilerinden biri olan, "ya sev ya terk et" şiarını benimsemiş,ilkel milliyetçiliği faşizme taşıyabilmiş bir ideolojiye sahip insanların düşüncesine sahiptir kendisi.bu ve bunun gibi arkadaşların(arkadaş demek içimden gelmesede "bir arada yaşamı savunalım" düşüncesine sahip olduğumdan bu şekilde hitap edeceğim yine)unuttuğu ya da kabul etmek istemedikleri şeyler var.farklı düşünce,farklı din...farklı olan herşeyi ya yok etmek istemektedirler(bakınız hrant dink) ya da ülkeyi terk etmesini arzulamaktadırlar.

prof.baskın oran'ın "laha sumut" diye adlandırdığı türk,müslüman,sünni-hanefilerin oluşturduğu devletin egemen güçleri,sahipleri(!)ezberleri bozulunca ne yapacaklarını bilemez bir hale geliyorlar."vayy efendim nasıl olurda devlet dersinde zorunlu din dersine karışırsınız.olacak tabi çocuk dinsizmi büyüyecek" gibi zırvalamalar şu günlerde gittikçe artmaktadır.
bide şu diyanet işleri başkanını anlamakta güçlük çekiyorum.avrupa insan hakları mahkemesinin kararını eleştiriyor.zorunlu din dersini savunuyor.acaba biliyormu kendisi başında bulunduğu kurumun "meşru" olmadığını.laik bir ülkede böyle bir kurumun olmayacağını ona söylemedilermi yoksa...aaa yoksa sözdemi laikiz? yazdıklarım boşamı gitti yoksa..aman recm kararı vermeyin hemen

Almanya, din eğitiminin anayasa tarafından garanti altına alındığı nadir ülkelerden birisi. Alman Anayasası'nın, "devlet okullarında, din eğitimi mecburi bir disiplindir" şeklindeki 7. maddesinin 3. fıkrası, okullarda din dersleri düzenlenmesini zorunlu kılıyor. Fakat öğrenciler, ailelerinin talebi üzerine ya da 14 yaşına gelince kendi istekleriyle din dersinden muaf olabiliyor. Yaş eşiği, Bavyera ve Saarland eyaletlerinde 18 yaşına kadar çıkabiliyor. Din dersini almak istemeyen öğrenciler, ahlak derslerine giriyor. Eğitimin eyalet hükümetlerinin yetki alanı içerisinde olduğu ülkede din eğitimi uygulaması eyaletten eyalete değişebiliyor.

Din eğitimi, kilise ve dini cemaatlerle işbirliği içerisinde düzenleniyor. Devletin genel çerçevesini düzenlediği ve denetim hakkının bulunduğu derslerin içeriği kiliseler ve cemaatler tarafından belirleniyor. Kilise, anlaşmazlık halinde bir din dersi öğretmeninin lisansını iptal edebiliyor. Okullarda, Katolik, Protestan, Ortodoks, Musevi gibi dinlerin yanı sıra mensubu çok az olan inançların da eğitimi veriliyor. Örneğin, on bine yakın Süryani'nin yaşadığı Hessen eyaletinde, Süryanilik dersi bulunuyor. Üç milyondan fazla Müslüman'ın yaşadığı ülkede, İslam dersi konusu ise hâlâ düzenlenmiş değil. Sorunun kaynağı ise muhatap meselesi. Alman hükümeti, Müslüman cemaatlerine, diğer dinlerin aksine, İslam derslerinin içeriğini belirleme yetkisini vermiyor. Alman devleti kendi seçtiği muhatapları ile bu dersin içeriğini düzenliyor. Almanya'da sadece Berlin eyaletinde din dersleri seçmeli ve sınıf geçmede etkili değil. Bu eyalette İslam Din Dersi ve Alevilik Din Dersi de veriliyor. Buna karşın, bazı eyaletler eğitimi tamamen dinle özdeşleştiriyor. Örneğin, devlet okulunun, "Ortak Hıristiyan Okulu" olarak tanımlandığı Bade-Würtemberg eyaletinde, anayasasının 16. maddesi, "çocukların, Hıristiyan ve Batılı değerler temel alınarak yetiştirilmesini" öngörüyor.

Yunanistan'da ilkokul üçten itibaren mecburi

Avusturya okullarında da Almanya'dakine benzer mecburi din dersi uygulaması var. Devlet tarafından tanınan bir dine mensup olan öğrenciler, o dinin dersine girmek zorunda. 14 yaşından sonra ya da daha öncesinde ailenin talebiyle bu dersten muaf olunabiliyor. Dersler, Almanya'daki gibi kiliseler ve dini kuruluşlar tarafından organize ediliyor. İslam dersinin programı ise Avusturya Diyanet Teşkilatı tarafından düzenleniyor.

Okullarda din dersinin zorunlu olduğu bir başka AB ülkesi ise komşumuz Yunanistan. Ortodoksluğun hakim din olduğu ülkede, ilkokul üçten itibaren din eğitimi veriliyor. Ancak, Ortodoksluk dışında başka bir inanca mensup olan bir öğrenci bu din dersinden muaf olabiliyor. Ortodoksluk dışında başka dinden olan öğrencilere, en az 20 kişi olmaları durumunda kendi dinleriyle ilgili din dersi sınıfı açma hakkı tanınıyor. Bu şekilde, Türklerin yoğunlukta olduğu bölgelerdeki azınlık okullarında İslam dersi veriliyor. Devlet okullarındaki din dersleri, bazı Avrupa ülkelerindeki gibi cemaatler tarafından değil, Yunan Milli Eğitim Bakanlığı'nın din öğretmenleri tarafından veriliyor. Yunan Kilisesi, aynı zamanda Din Bakanlığı olan Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı. Güney Kıbrıs Rum Kesimi'nde de Yunanistan'da olduğu gibi Ortodoksluk dersi okullarda zorunlu olarak okutuluyor.

Nüfusunun yüzde 87'si Ortodoks olan AB'nin yeni üyesi Romanya'da da devlet okullarında din dersi eğitimi zorunlu. Fakat, burada da başka dinlere ya da inançlara mensup aileler çocuklarının bu dersten muaf tutulmasını talep edebiliyor. Ortodoksluk dersine girmeyen öğrencilere, sınıf açmak için yeterli sayıyı oluşturmaları durumunda okullarında, yoksa başka bir okulda kendi dinleriyle ilgili ders açılıyor. 2007'ye kadar devlet okullarında 8. sınıfa kadar veriliyordu. Yapılan yeni değişiklikle din dersleri 12. sınıfa kadar çıkarıldı.

Belçika okullarında Kur'an dersi veriliyor

Belçika'da da devlet okullarında din dersi mecburi, ancak Belçika Devleti'nin resmen kabul ettiği 6 dinin hepsi öğretilmek zorunda. Ortaöğretim kurumlarında İslam, Katoliklik, Protestanlık, Ortodoksluk, Yahudilik ve Anglikanizm dersleri veriliyor. Din dersi saatinde, öğrenciler mensup oldukları dinin dersinin verildiği sınıfa gidiyor. Çocuklarının din dersi almasını istemeyen veliler okula müracaat ederek muafiyet alabiliyor; ancak çocuklar bu defa ahlak dersi almak mecburiyetinde. Öte yandan, ülkedeki okulların yarısını oluşturan özel Katolik okullarına giden öğrenciler, baştan din dersi olarak Katolikliği seçmek mecburiyetinde olduklarını kabul ediyorlar.

1974'te Belçika'nın resmî dinleri arasında giren İslam, 1975-76 öğrenim yılından bu yana devlet okullarında okutuluyor. İslam din dersi öğretmenleri Belçika Müslümanlarını temsil eden İslam Yürütme Kurulu ile eğitim bakanlıklarının ortak kriterlerine göre seçiliyor. İslam Yürütme Kurulu'nun Türk asıllı Başkan Yardımcısı Hacer Düzgün'ün Zaman'a verdiği bilgiye göre İslam derslerinde akaid, fıkıh, tarih, siyer dersleri veriliyor ve sureler ezberlettiriliyor. İslam dersi içerisinde Alevilik dersi verilmiyor. Belçika'daki Alevi Türklerin büyük bir kısmı ilkokul sıralarında çocuklarına İslam dersi aldırtıyor. Ortaokul ve lisede ise Alevi talebeler genelde ahlak derslerine yöneliyor.

İtalya ve Polonya'da seçmeli; ama ilgi büyük

Katolik Kilisesi ile İtalya arasındaki anlaşmalar çerçevesinde İtalyan ilk ve ortaöğretim okullarında haftada bir saat din dersi veriliyor. Veliler, yazılı talepte bulunmak şartıyla çocuklarını bu derslerden muaf tutabiliyor. Derslerde temelde Katoliklik bilgisi ve değerleri öğretiliyor. Sadece lise müfredatında diğer dinler de kısaca yer alıyor. Öte yandan din dersi öğretmenlerinin devlet memuru statüsü bulunmuyor. Özel bir statüye sahip olan din dersi öğretmenleri Vatikan Katolik Kilisesi'ne bağlı olarak çalışıyorlar. Kilise'nin onay vermediği kişiler din dersi veremiyorlar. Avrupa'nın en koyu Katolik toplumlarından birisi olan Polonya'da ise, 1990'da müfredata konan din derslerine katılım zorunlu değil. Öğrenciler, din dersi yerine ahlak dersini seçebiliyor. Fakat, Polonyalı öğrencilerin yüzde 90'ı din derslerini tercih ediyor.

İngiltere'de güne toplu dua ile başlanıyor

Avrupa'da görülen bir başka din dersi modeli ise, İngiltere, Danimarka ülkelerde uygulanan bütün dinlerle ilgili bilgilerin verildiği "çok dinli" ders modeli. Bu iki ülkede de okullarda din dersi zorunlu. Fakat bu ders, bazı Avrupa ülkelerinde olduğu gibi kilise tarafından verilen bir din eğitimi değil; ülke nüfusunun bağlı olduğu dinler hakkında tanıtıcı bilgilerin verildiği bir tarih ve kültür dersi formatında. Örneğin, son yıllarda daha çoğul hale getirilen İngiltere'deki zorunlu din dersinde, Hıristiyanlığın yanı sıra, İslam, Musevilik, Hinduizm ve Budizm ile ilgili bilgiler de veriliyor. Fakat, bunun yanında 1988'de çıkan eğitim yasasına göre, din dersleri "Büyük Britanya'daki ana dini geleneklerin Hıristiyanlık olduğunu yansıtmalı." Öte yandan, İngiliz yasaları okullarda güne toplu dua ile başlanmasını öngörüyor. İsteyen aileler, çocuklarını dua merasimlerinden muaf tutma hakkına sahip. Danimarka'da okutulan zorunlu "Hıristiyanlık Bilgisi" dersi müfredatına 2006'da İslam da girdi. İsveç ve Norveç'te de benzer modeller uygulanıyor.

Fransa'da din dersi cemaat okullarının işi

Avrupa Birliği ülkeleri arasında devlet okullarında din dersinin hiçbir şekilde verilmediği tek ülke Fransa. Avrupa'nın önde gelen din sosyologlarından Jean Paul Willaime, bu durumu Fransa'da okulla din arasındaki yaşanan ve belli ölçüde halen devam eden "zor ilişkiye" bağlıyor. Üçüncü Cumhuriyet döneminde laik ve Katolik "iki Fransa" arasında yaşanan "savaşın" ana cephesi okullardı. Laiklik yasasını 1905 yılında çıkaran ülkede, okullarda din eğitimi çok önceden, 1882 yılında kaldırıldı. O döneme kadar verilen din derslerinin yerine vatandaşlık eğitiminin verildiği "Education civique" dersi getirildi. Fakat, öğrencilerin okulun dışında din eğitimi alabilmesi için haftanın bir günü (genelde çarşamba) boşaltıldı. 1980'li yıllarda, öğrencilerin dinle ilgili kültüre "cahil kaldıklarına" dair tartışma, ülkenin tabuları arasında yer alan din ve okul konusunu bir asır sonra yeniden gündeme taşıdı. Bunun üzerine, tarih ve coğrafya derslerinin müfredatı değiştirilerek dinlerle ilgili konular eklendi. 1996 yılında yapılan yeni bir değişiklikle kitaplara İslam ile ilgili bilgiler eklendi. Bugün, dinlerle ilgili genel tarihi bilgileri kapsayan bu eklemelerin dışında Fransız devlet okullarında hiçbir din eğitimi verilmiyor. Bu yasak, Almanya sınırındaki Alsace Lorraine bölgesini ve giderlerinin tamamına yakını devlet tarafından karşılanan Katolik ya da Musevi okullarını kapsamıyor. Örneğin, Strasbourg'da devlet okullarında din eğitimi verilebiliyor. İçlerinde ibadet yerlerinin de olduğu özel cemaat okullarında ise, din eğitimi serbestliğinin yanı sıra 2004 yılında getirilen dinî semboller yasağı da uygulanmıyor. Fransa'da öğrencilerin yüzde 20'si bu okullarda eğitim görüyor. Beş milyona yakın Müslüman'ın yaşadığı ülkede Müslümanların henüz bu statüde okulu bulunmuyor.

Cemaat okullarının müfredatları bağımsız

Avrupa'da dikkat çeken bir husus ise Katolikler başta olmak üzere dinî cemaatler tarafından işletilen okulların sayısının giderek artması. Bu okullarda, devlet okullarının müfredatından bağımsız olarak din eğitimi verilebiliyor. Kiliselere ya da cemaatlere bağlı okulların oranı İrlanda'da yüzde 98, Hollanda'da yüzde 65, Belçika'da yüzde 50 ve İspanya'da yüzde 40'ı buluyor.

Hal böyle iken Türkiye'de de din dersi okutulmalıdır.Ama ıslah edilerek ve şu da unutulmamalıdır ki Alevilik de İslam dinin Şia koluna mensup bir mezhebidir.Bir Alevi talebenin velisinin keyfi uygulaması hayatın ayrılmaz enstantesi dinin ikinci plana itilmesine imkan veremez.Haklı da göstermez.

sevgili kotyora bu zaat-ı muhterimi önemseyip güzel ve uzun uzun yazmış,anlatmaya çalışmıssın ama kendisini ifade edebilme uzunluğunu göz önünde tutarak ben direk bodoslama soracam;

SEN KİM OLUYORSUN DA BANA BU ÜLKEDEN DIŞARI DEME HAKKINI KENDİNDE BULUYORSUN?KİMSİN SEN KİM!

Sevgili Kapisto ve Kotyora, Dalibeyaz rumuzlu kardesim, "Cik Disari!" lafini galiba benim icin sarf etti.O yuzden ustunuze almayin.
Benim aklima Oflu Hoca' nin " Hasan, Hakki, atun punlari disari..." lafi geldi ve guldum. )
Beni yanlis anladi. Ikinci cumlemde aslinda uzerinden tartismayi gelistirecegimiz mesaj gizli idi. Neyse.
Ben zaten disaridayim. Burdan cikarsam, donecegim yer yine kurkcu dukkani!

toprak bu işler böyle kısa ve öz konuşulur benim görüşüm böyle... eskiden böyle şeyler yoktu bunlar yeni yeni türedi galiba kimi örnek alıyosunuz bi açıklayında bende faydalanıyım bilgilerinizden

Ben Laik devlet yapısında belli bir din eğitimi verilmesini doğru bulmuyorum. Yani devletin, bir dinin öğretisini verip diğer dinleri yok sayması laikliğe uymuyor. Dinler hakkında bilgi ise din kültürü ve ahlak adı alltında verilebilir. Ancak dinlerin genel özelliklerini kapsayacak içerikte olması gerekir.

Türkiye'de okutulan din kültürü dersi mi? Hayır. Sünni din eğitimi. Yeterli mi? Ona da hayır. Sünni bir müslümana sorarsanız o da bunun yeterli olmadığını söyleyecektir.

Peki devlet neden böyle yapıyor? Bu, işte zor soru. Bu soruya siyasetçiler cevap verebilir. Çünkü onların işi bu. Biz birşey söylersek çok doğru olmaz.

Ben tanrı kavramına inanan biriyim. Üstelik de kendimi müslüman olarak görüyorum. Devlet okulunda din eğitimi verilmesin diyorum. Fakat insanların din eğitimi alması da engellenmemesi gerekir.

Devlet isteyen insanların istediği din eğitimini almasına olanak tanımalıdır. Bu devletin din eğitimi vermesi anlamına gelmez. Hatta laik devletin diyaneti de olmaması lazım. Din işleri, mensuplarının üyeliği ve aidatları ile yaşatılan kurumlar olmalı. Yani diyanet işleri, devlet eliyle değil özel kurumlar şeklinde olmalı.

Diyanet akademi şeklinde çalışmalı. Din hizmetlerini yürüten imamlarını yetiştirmeli. Alevilerin de kendi Akademileri olmalı. Onlar da kendi din adamlarını yetiştirmeli. Din hizmetlerini kendileri sağlamalılar. Devlet tüm vatandaşlarından aldığı vergiyi sadece herkesi ilgilendiren imar, savunma, yargı gibi ortak amaçlar için harcamalı.

Bunlar benim görüşlerim. Saygılar sunarım..

burası müslüman bir ülke ise din dersi tabiki olmalı,,,islam dinini yanlış gösterenler bu durmu görünce mutlu oluyorlardır,,bize bakın ülkenin gençleri hep bir tartışma halinde,,,neden? hepimiz aynı toprakda yaşayan türk gençleriyiz ülkemize ve dinimize sahip çıkmalıyız gündeme bu gibi konuları getirerek milletti birbirine düşürenler başarmamalı,,,hepimiz tek yürek olmalıyız,,,sağcı yada solcu yada başka bi düşüncede olanlar,farketmez herkes kendi ülkesi için bişeyler yapmaya çalışıyo,önemli olan bölünmeden tek yürek halinde ülkemizi korumak. en güsel din bizim dinimizdir,,dini ve islamı hep saptırdılar,,islam ve terör kelimelerini hep yanyana kullandılar avrupa ve amerika bir dinin asla terörü olmaz. eğer biz kendi içimizde çatışırsak hem avrupa hemde amerika amacına ulaşacak,,biz gençler tek yürek olalım ülkemizi içten bölmeye çalışanlara engel olalım. böle birbirine nefretle bakan insanlar olmayalım.

ben laik bir devlette din dersi olmasını hep saçma bulmuşumdur.devlet eliyle din öğretilirmi?laik dediğimiz devlet nasıl din eğitimi verir?devlet sahiden laikmidir?bu gibi sorulara kesin cevap vermek mümkün değildir.18 yaşından küçük çocuklara, islamiyetin sünni mezhebinin hanefi inancını öğreneceksin demek onu yönlendirmek demektir.buda eğitim ve inanç açısından doğru değildir.soru sormayan çocuk kendisine verilen herşeyi sorgulamadan alır.konu din ise zaten soru sormak yasaktır!bide şu var tabiki alevi öğrenciye veya ateist bir ailede yetişmiş, bu şekilde büyütülmek istenen çocuğa zorla sen bunu öğreneceksin demek en başta insan haklarına aykırıdır.eğer devlet derslerinde din dersi verilsin diyorsanız o zaman sadece islamiyetin hanefi mezhebi değil alevilik,ateizm,hristiyanlık,musevilik,budizm,hinduizm gibi birçok dini öğretiyi,inancı eleştirel,sorgulayıcı bir şekilde felsefi olarak öğretilmesini savunmalısınız...

saygılarımla

Sevgili Kotyora,

Sozlerinde bir yerlere kadar haklisin. Ama zaten kendin de demissin Turkiye hicbir zaman laik bir ulke olmadi.
Hani sokaklarda "Turkiye laiktir laik kalacak!" naralari atanlar bile bunun farkindalar. Biz hala bir sey olmaya calisiyoruz.
Demokrat olmaya calisiyoruz, laik olmaya calisiyoruz...Olmus degiliz. Ama bunlari olmaya calisirken de insanlarimizi bilincsizce birbirine dusuruyoruz.

Bir de din dersi konusuna degineyim. Universiteye kadar olan tahsil hayatim Turkiye'de gecti benim.
Yani senin dedigin gibi bir din dersi gormedim. Yani sunni Islam anlayisina uygun.
Ac kitabi bak! Cok yuzeysel, anne baba sevgisinden bahseden, ahlaktan bahseden... Ha, eger namazin sekli semali de icinde bulunuyor diye bunu sunni Islam dayatmasi olarak algiliyorsaniz, nasil bir Islam arzulandigini ben hala anlamis degilim.

Bir Alevi'ye tabii ki din dersini zorunlu tutamazsiniz.
Ama hakikatte sunni Islam dayatmasi varsa.

Bir de sorun surada aslinda; Turkiye'de tevhid- i tedrisat kanunu var. Azinliklar haric(Onlar da Turkiye'de okutulan dersleri goruyorlar ama kendilerine has dersleri de var) Boyle olunca mufredati her okul takip etmek zorunda kaliyor.
Bir Alevi ya da Musluman olup da dindar olmayan bir ailenin cocugu din dersini tercih etmedi diyelim.
Bu asikar ortada. Birileri din dersine girerken, digerleri girmeyecek. Bu sefer o cocuklarin arasinda bir ayrimciligin temeli atilmis olacak. Bence cekince budur.
Nasil ki laiklik simdiye kadar hep dinsizlik olarak hafizalarda yer etti (Bunun boyle algilanmasini saglayan da laikcilerdir. Cunku kendilerine cogunlugu benzetmeye calistiklarindan. Boylece daha rahat hareket edebileceklerdi. Kendi ozgurlukleri icin. Ama halka laikligin gelmisi gecmisi anlatilmadi.)bu ogrencilerin aklinda da acaba bu arkadaslarimiz "dinsiz mi?" diye bir soru isareti olusacak.
O yuzden ilk ders, zenginliklerimizin hazmedilmesi olmali!

Ha, lafi Avrupa'ya getirecek olursan. Bunun aciklamasi cok kolay. Biz zaten burada farkli oldugumuzu, oteki oldugumuzu biliyoruz. O yuzden katoliklerin ya da protestanlarin dersine girmememizin nedenini idrak etmis oluyoruz.

Bu mesele ince bir mesele...