‘Borsa Fiskobirlik’i hedefe koyuyor’
Ordu Ticaret Borsası fındık sorunu üzerine hazırladığı ve hükümete çözüm önerisi olarak sunduğu rapora üreticilerden cevap geldi. Tüm Üretici Köylüler Sendikası (Tüm Köy-Sen) Ordu Şubesi tarafından yapılan açıklamada, “Rapor incelendiğinde kendi çıkarlarını düşündükleri ortaya çıkıyor” denildi.
Raporda tartışmaların sonuç üzerinden yapılarak “suçlu” bulunmaya çalışıldığına dikkat çekilen Tüm Köy-Sen açıklamasında, suçlunun Fiskobirlik olarak gösterilmesi eleştiriliyor. Sorunun çözümü için Fiskobirlik’in etkin olma rolünün yok edilmeye çalışıldığına dikkat çekilen açıklamada, birliğe sadece “tüccara depo olma” görevinin reva görüldüğü belirtildi.
Rapordaki “Fiskobirlik bu sene özellikle fiyat politikasında hatalı davranarak hem Avrupalıyı Türk fındığına tavır almaya veya başka alternatifler aratmaya yöneltmiş…” cümlelerine tepki gösterilen açıklamada, “Yani Fiskobirlik ‘depo görevini yaparken’ iyiydi, rakip olunca kötü oldu!” denildi.
Niyet ortada
Ticaret Borsası’nın niyetinin satır aralarından anlaşıldığını dile getiren Tüm Köy-Sen Ordu Şube Başkanı Yusuf Poyraz şunları söylüyor: “Rapordaki, bundan böyle FKB’nin fiyat belirleyiciliğine de son verilip kurulacak olan fiyat tespit kurulunda da görev alması sağlanmalıdır… Bu kurulda tüm kesimlerden gelen görüşler bir potada eritilerek ortak paydalar oluşturulacak… hiç kimseyi üzmeyen bir fiyat oluşacaktır’ sözleri asıl niyeti gösteren son vuruştur. Çünkü önerilen kurulun oluşumunda üreticilerin temsilcisi olarak Fiskobirlik ve ziraat odalarını görerek üretici temsilini daraltıyor. Ayrıca kurul üyelikleri içinde Fiskobirlik ve ziraat odaları birlikte tavır geliştirse de çıkacak kararları belirleme olanakları bulunmayacaktır. Burada da üreticilerin sesini kesmenin bir ‘yasal dayanağı’ oluşturuluyor. Ordu Ticaret Borsası’nın önerdiği kurulun üyeleri, Tarım Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı, Dış Ticaret Müsteşarlığı, İhracatçı Birlikleri, Ticaret Borsası Temsilcileri, Genel Sekreter yanında Fiskobirlik ve ziraat odaları temsilcilerinden oluşmaktadır. Böyle bir kuruldan kararların kimin çıkarına, nasıl çıkacağını bilmemenin olanağı var mı?!”
Üreticiye çağrı
Ticaret Borsası’nın raporunun kendisi açısından olumlu olabileceğini fakat üreticinin başka bir değerlendirme yapmasının şart olduğunu kaydeden Poyraz, fındıktaki sorunu tarım politikalarının sonucu olduğunu söyledi.
Poyraz üreticileri şu çağrıyı yaptı: “Üreticinin aleyhinde çıkarılan tarım ve birlikler yasaları iptal edilmeli; yeniden ulusal tarım politikaları üzerinden tartışmalar yapılmalıdır

Bülent Falakaoğlu


Zorunlu dönüşüm mü?
Dünya çiftçiler günü dolayısıyla, gazetelere, televizyon haberlerine çiftçilerin durumu en gerçek yönüyle yansıtıldı. Çıkan haberlere kısaca bir göz atalım. Çıkmayan birkaç örneği de biz verelim. Tarımdaki tabloyu anlamaya yeter de artar bile...
Türkiye’de Avrupa Birliği süreciyle birlikte tarımda çalışan nüfus hızla azalıyor. Artık bazı köyler
tarımla uğraşanlar azaldığı için boşalıyor. Çukurova da boşalmalardan nasibini alıyor. Dörtağaç Çukurova da terk edilen köylerden yanlızca biri. Dörtağaç köyünde makineler çürüyor, çiftçiler evlerinin içindeki eşyalarını da bırakarak köyü terk etmiş. Kısa bir süre öncesine kadar 60 hanelik bir köy olan Dörtağaç’ta şu anda sadece 10 hane kaldı. Hâlâ köyde yaşayan birkaç kişi dışında sokaklarda kimse yok. Köyü terk edenlerin çoğu işsiz kalmış. Şimdi köylüler yeniden geçimlerini tarımla sağladıkları günlere dönmeyi umut ediyor.
Geçmiş yıllarda yaşanan afetlerden dolayı üreticiler 325 milyon YTL zarar etti. Bu zararlar henüz ödenmedi. Türkiye Ziraat Odaları Birliği 2006 yılı Nisan-Mayıs ayları itibariyle hasar tablosunda 13 ilde yaşanan afet bilançosunu toplam 382.5 milyon YTL olarak açıkladı. Söz konusu illerde afete maruz kalan ürünleri elma, kayısı, kiraz, üzüm, ceviz, şeker pancarı, buğday, arpa, mercimek, kiraz, dut, badem, zeytin, şeftali, fındık, mısırda hasar oranı yüzde 25 ile yüzde 90 arasında değiştiği belirtiliyor.
Fındık Tarım Satış Kooperatifleri Birliği’nin (FİSKOBİRLİK) satışa çıkardığı 2005 ürünü 10 bin ton
kabuklu fındığın ihalesine katılan olmadı. Birliğin yaptığı alımlar karşılığında üreticiye olan 130 milyon
YTL borcun ödenmesi amacıyla satışa çıkarılan 2005 ürünü 10 bin ton fındığın ihalesine katılan olmadığı için satış gerçekleşmedi. FİSKOBİRLİK, 2005 ürünü 10 bin ton kabuklu fındığı en az 100 ton ürün talebinde bulunması ve talep edilen ürün için kilogram başına 0.20 YTL geçici teminat ödenmesi şartıyla KDV hariç 6.50 YTL’den kapalı zarf usulü ile satışa çıkarmıştı. Birliğin 4 Mayıs’ta satışa çıkardığı 2005 ürünü 10 bin ton kabuklu fındığın ihalesine de katılan olmamıştı. Birliğin depolarında 2005 ürünü 51 bin ton dolayında fındık bulunuyor.
Tarımda çalışanların sayısı hızla azalıyor. AB sürecinde, tarım nüfusunu yüzde 36’dan yüzde 10’a indirmek zorunda olan Türkiye’de son bir yılda tarımda 1 milyon 85 bin kişi tarımdan koptu. Tarımla geçimini sağlayamayan binlerce tarım işçisi de başka sektörlere yöneliyor.
Çukurova yöresinde üreticiler, geçen yıl yaşanan ürün bolluğu ve buna bağlı olarak ortaya çıkan
düşük fiyatlar nedeniyle buğday ve mısır ekmekten kaçınıyor. Ekim alanlarında yüzde 25-30 daralma bekleniyor. Oysa Çukurova’da geçen yıla kadar pamuktan kaçan üreticiler buğday ve mısıra yönelmişlerdi.
Ürün planlaması yapılmamasının kaçınılmaz sonucu her yıl başka bir üründen medet ummak oluyor.
FİSKOBİRLİK’in durumu uygulanan politikalardan bağımsız düşünülebilir mi? Birliklere sadece tüccarın deposu olmayı uygun gören düzenlemelerin yol açtığı tablo, üreticiye borcunu vermeyen birlik tipidir.
Tarımdan kitleler halinde kopmak, Dünya Ticaret Örgütü, AB, IMF, Dünya Bankası dayatmalarına karşı çiftçisini savunmasız bırakmanın sonucu değilse nedir?
Yılda bir kere haber yapanlar gelişmeleri Türkiye ekonomisinin zorunlu dönüşümü olarak yorumluyor. Ama çiftçilerin bu dönüşümü kabul etmeleri zorunlu değildir!

Arjantin Türkiye’ye örnek olsun!
Arjantin’de son on yılda, büyük çiftçilerle rekabet edemediklerinden dolayı 160 bin küçük çiftçi ailesi arazisini terk etti. Arjantin, ihracat ürünlerinden toparladığı parayla dış borçlarını ödemek zorunda kaldığından beri, ekonomisinin ihracat amaçlı soyaya odaklanan dönüşümünü başlattı. Monsanto’nun sübvansiyonlu genetiği değiştirilmiş (GD) soya tohumu ile 1996 yılında oldukça indirim yaptığı glifosat fiyatları Arjantinli çiftçilere çok cezbedici geldi. Arjantin dünyada ikinci en büyük GD soya üreticisi oldu. Ancak çiftçilere daha önce, kendi elde ettikleri tohumları kullanmaya izin veren Monsanto bugün tohumları için patent hakkı istemesiyle çiftçilerin mali sorunları daha da kötüye doğru gitmeye başladı. İflas etmiş küçük çiftçilere ait yaklaşık 10 milyon hektar arazi bankalar tarafından açık artırmayla satılıyor. Kuzey Arjantin’de, nesillerdir Santiago del Estero’da yaşayan köylüler, tohum şirketleri ile bağlantısı olan ve yerel polis ve polis benzeri güçlerin desteklediği büyük arazi sahipleri tarafından tehdit ediliyor. Büyük arazi sahipleri köylüleri korkutmak böylece GD soya dikmek için arazilerini ellerinden alabilmek amacıyla için ormanları ateşe veriyorlar. Soya odaklı ihracat ekonomisi nedeniyle Arjantin’in tarım ürünleri dengesi çok ciddi bir şekilde etkilendi. Arjantin’in geleneksel tarım ürünleri üretimi azaldı ve ülke şimdi ihracat yaptığı ülkelerden ithalat yapıyor. Mercimek, bezelye, tatlı mısır, ayrıca farklı patates ve tatlı patates çeşitleri gibi diğer ürünler, onları işleyen sanayi ile birlikte yok oldu. Ne kadar da Türkiye’ye benziyor! Yoksulluktaki artış, soya fazlalığı ve diğer tarım ürünlerinde görülen açık nedeniyle hükümet, Arjantin’de et ve süt gibi geleneksel gıda maddelerinin alternatifi olarak soya tüketimini teşvik etti. Soya Dayanışması adıyla bir kampanya başlattı. Çorbacılar soyalı yemek servisine başladılar ve soyalı yemek tariflerinin yer aldığı yemek kitapları yazıldı. Sonuç olarak, birçok kişi günlük olarak soyalı gıdalar tüketmeye başladı. Ancak aşırı miktarda soya tüketimi kalsiyum, demir, çinko ve B12 vitaminin vücutta depolanmasını engelleyebiliyor. Arjantin’deki doktorlar bu belirtilere tanık oldular. En kaygı verici gözlemler arasında kızlarda erken yaşta görülen ergenlik geliyor ve bu soyada fazla miktarda bulunan “fitoöstrojen”e bağlanıyor.

Fındık üreticilerinden protesto yürüyüşü
Sakarya’nın Kocaali ilçesinde fındık üreticileri, paralarının ödenmemesi ve fiyatların düşürülmesine tepki amacıyla protesto yürüyüşü yaptı. Kocaali Ziraat Odası’nın düzenlediği yürüyüş, Ziraat Odası önünden başlayarak Fındık Tarım Satış Kooperatifleri Birliği’nde (FİSKOBİRLİK) tamamlandı. Kocaali Ziraat Odası Başkanı Ekrem Tunca, burada yaptığı konuşmada, ürünlerin tesliminin ardından yaklaşık 9 ay geçtiğini, ancak paranın ödenmediğini söyledi. Fındık sezonu başladığında kendilerine kilogram başına 7 YTL verileceğinin söylendiğini ifade eden Tunca, ‘’Fakat kısa süre sonra fındığın fiyatı 3.5 YTL’ye kadar düştü. Üreticiler büyük bir zarara uğradı. FİSKOBİRLİK yöneticileri fındık paralarını ödemediler. Bu yıl ise köylerdeki birçok fındık ağacı kurudu. Beklenen ürün de alınmayacak. Fındık üreticilerinin sorunlarına hükümet bir an önce çözüm bulmalı’’ diye konuştu. Bölgede Fiskobirlik’e ortak olanların sayısının 6 bin 674 kişi olduğunu anlatan Tunca, ortakların bin 179’unun fındığını Fiskobirlik’e teslim ettiğini ancak 616 kişiye paranın ödenmediğini vurguladı. Paralarını alamayan üreticilerin zor günler geçirdiğini dile getiren Tunca, yönetimi istifaya çağırdı. Akyazı Ziraat Odası Başkanı Şener Bayraktar da fındık üreticilerinin sahipsiz kaldığını ve üreticilerin zor durumda bırakıldığını kaydetti